Aziziye Tabyası

Aziziye, znajdująca się na wschodzie Erzurum, u podnóża góry Top Dağı, jest jedną z osmańskich fortyfikacji, a zarazem najbardziej znaną z nich. Zgodnie z przewodnikiem turystycznym Ministerstwa Kultury i Turystyki, główna forteca znajduje się na południowym krańcu góry Top Dağı, na wysokości około 2068 metrów. Została zbudowana w latach 1867-1872 na rozkaz sułtana Abdula Aziza, według projektu Fosfor Mustafy Paşa. Jej celem było kontrolowanie drogi Erzurum-Kars, prowadzącej do miasta od wschodu. Obecnie, wraz z sąsiadującą fortecą Mecidiye, Aziziye znajduje się w granicach historycznego parku narodowego Nene Hatun. Linia fortyfikacji otaczająca Erzurum jest znacznie bardziej rozległa niż pojedyncza budowla. Portal Kultury wymienia 21 fortec, rozmieszczonych wokół miasta na wzgórzach o szerokim polu widoku, a także informuje, że pierwsze z nich pochodzą z wojen osmańsko-perskich w XVIII wieku. Artykuł Ermana Aksoya z Uniwersytetu Gazi wskazuje, że zidentyfikowano 44 fortyfikacje, które istniały w XVIII i XIX wieku. Encyklopedia Islamu TDV informuje, że kilka fortec, w tym Aziziye i Mecidiye, zostało zbudowanych przed 1877 rokiem, a pozostałe – później, na północy, południu i wschodzie miasta. Zgodnie z przewodnikiem turystycznym, w budowie wykorzystano również kamienie z Erzurum Kale, częściowo zrujnowanej twierdzy. Nazwa Aziziye odnosi się w rzeczywistości do trzech sąsiadujących ze sobą budowli. Pierwsza forteca ma kształt litery "U"; jej zachodnia część zawiera pomieszczenia administracyjne, a pozostałe części składają się z sklepionych pomieszczeń, do których prowadzą okrągłe łuki. Ściany północne i wschodnie zbudowano z gładkich bloków kamiennych, a pozostałe – z kamieni narzutowych. Druga forteca znajduje się około 200 metrów na północ od pierwszej i składa się z półkolistego wału ziemnego oraz dwóch kamiennych budowli na jego końcach. Trzecia forteca ma regularny, sześciokątny plan i została zbudowana w celu ochrony drogi wzdłuż rzeki Vank, biegnącej z doliny Pasinler. Wewnątrz tego budynku, który posiada studnie lodowe, w łukach bramy i okien użyto bazaltu, w ścianach – ciemnobrązowy kamień, a w dachu – cegły. Portal Kultury opisuje również ogólną strukturę fortyfikacji. Pomieszczenia, ułożone obok siebie, są przykryte grubą warstwą ziemi, a po drugiej stronie znajdują się dziedzińce, magazyny i pomieszczenia medyczne, służące jako schronienie w przypadku ataku. Szerokość pomieszczeń wynosi od 3 do 3 metrów, a głębokość – od 6 do 14,5 metra. W niektórych pomieszczeniach podłogi zostały podzielone drewnianymi belkami, tworząc dwa poziomy. W tych Artykuł Aksoya opisuje, jak mieszkańcy miasta, po otrzymaniu wiadomości o zdobyciu fortu, ruszyli na jego teren, uzbrojeni w kamienie i kije, aby włączyć się do walki. Zgodnie z informacjami przewodnika turystycznego, przed fortu znajduje się pomnik Aziziye, wzniesiony w 1953 roku, a także grób Nene Hatun, która stała się symbolem obrony. Nene Hatun w 1955 roku otrzymała tytuł "Matki Roku", a tego samego roku zmarła w Erzurum. Miasto, którego nie udało się zdobyć podczas walk, zostało oddane zgodnie z zawieszeniem broni z początku 1878 roku, a następnie ponownie opuszczone w wyniku podpisania Traktatu Berlińskiego 13 lipca 1878 roku. Obszar, przez długi czas będący strefą wojskową, został 18 maja 2009 roku uznany za historyczny park narodowy o powierzchni 387 hektarów. Co roku, w listopadzie, organizowany jest marsz upamiętniający wydarzenia związane z fortami Aziziye i Mecidiye. Według portalu kulturalnego, forty znajdują się około trzech kilometrów od centrum miasta, na wschodzie, w pobliżu wojskowej bazy, w kierunku Kars, a dojazd możliwy jest zarówno prywatnymi, jak i pojazdami komercyjnymi. Ze względu na to, że teren jest otwarty, latem warto zabrać ze sobą kapelusz, a zimą ciepłe ubrania. Oglądając panoramę od pomnika w kierunku zachodnim, można zobaczyć całe miasto, a na południu – zbocza Palandöken.