Ayasuluk Kalesi

Wznoszący się tuż nad centrum miasta Selçuk, wzgórze Ayasuluk jest zarówno pierwszym, jak i ostatnim miejscem zamieszkania Efesu. Według strony Ministerstwa Kultury i Turystyki poświęconej zabytkom, osada na wzgórzu istniała bez przerwy od epoki neolitu aż do okresu osmańskiego. Uważa się, że w czasach królestwa Arzawa-Mira, w tym miejscu znajdowała się stolica Apasa; mury z epoki brązu, grobowce typu tholos oraz ceramika mykeńska potwierdzają tę tezę. Około roku 560 p.n.e. król Lidyjczyków, Kroisos, przeniósł miasto w pobliże świątyni Artemidy, a około roku 300 p.n.e. Lysymachos założył obecny obszar archeologiczny Efesu. Wraz z zalewaniem portu i upadkiem miasta, mieszkańcy zaczęli stopniowo wracać na wzgórze od VII wieku n.e. Nazwa wzgórza pochodzi od Hagios Theologos, nazwy budynku znajdującego się w tym miejscu w okresie bizantyjskim; źródła tureckie i arabskie nazywały to miejsce Ayasuluk. Zgodnie z Encyklopedią Islamu, osada otrzymała nazwę Selçuk w 1914 roku. Początkowo na miejscu grobowca wzniesiono prosty monument, a w V wieku zbudowano bazylikę z drewnianym dachem. Po trzęsieniach ziemi na początku VI wieku, cesarz Justynian i Teodora nakazali budowę obecnej bazyliki, o planie krzyżowym, z trzema nawami i sześcioma kopułami. Według Wikipedii, w okresie Justyniana zbudowano również kanał wodny o długości około 650 metrów, aby zaopatrywać wzgórze w wodę. Po najazdach arabskich w VII wieku, bazylika została otoczona murami w celu jej ochrony; pierwsza faza twierdzy to właśnie ta konstrukcja z okresu bizantyjskiego. W październiku 1304 roku Sasa Bey ostatecznie przejął ten obszar, a wkrótce potem Ayasuluk przeszedł w ręce Mehmeda Beya z Aydınoğlu. Od 1350 roku stało się stolicą księstwa Aydınoğlu, a w 1375 roku İsa Bey zbudował dużą meczet o nazwie własnej na południe od twierdzy. Kampania Timur z 1402 roku zniszczyła twierdzę; w okresie księstwa i Imperium Osmańskiego przeprowadzano naprawy i dokonywano dodatków, dzięki czemu zyskała ona obecny wygląd. W spisie z 1475 roku w mieście mieszkało około 2200 osób; wraz z rozwojem Izmiru, od XVII wieku populacja zaczęła maleć, a twierdza straciła na znaczeniu. Mury wewnętrznej twierdzy, znajdujące się na najwyższym punkcie wzgórza, pochodzą z okresu seldżucko-osmańskiego i są wzmocnione piętnastoma wieżami. Do twierdzy prowadzą dwa wejścia, jedno na zachodzie, a drugie na wschodzie. W pobliżu wej Wykopaliska i prace konserwacyjne wciąż trwają pod kierownictwem Sinana Mimaroğlu z Uniwersytetu Mustafy Kemala w Hatay. Artykuł Büyükkolancı z 2023 roku przedstawia dwa meczety o charakterystycznym układzie, zlokalizowane na południu zewnętrznego muru obronnego, o których wspomniano w starych grawiurach i fotografiach, co dowodzi, że teren ten wciąż skrywa nowe odkrycia. Wzgórze Ayasuluk zostało w 2015 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jeden z czterech elementów kompleksu Efes. Zamek można zwiedzać przy użyciu biletu do kompleksu archeologicznego Ayasuluk-St. Jean. Kompleks jest otwarty codziennie, a bilet Museum Pass jest akceptowany. Godziny otwarcia zamku mogą się różnić od godzin otwarcia kompleksu archeologicznego; aktualne informacje można znaleźć na stronie muze.gov.tr. Wejście znajduje się w dzielnicy İsa Bey Mahallesi, przy ulicy St. Jean. Po zwiedzeniu bazyliki, należy wspiąć się w górę, aby dotrzeć do bramy zamku. Z murów obronnych można zobaczyć meczet İsa Bey, teren świątyni Artemidy na równinie oraz drogę prowadzącą do Efesu. W zamku jest mało cienia, dlatego najlepiej odwiedzić go wcześnie rano lub późnym popołudniem, zabrać ze sobą wodę i założyć wygodne buty. Do Selçuka można dojechać pociągiem i autobusem z Izmiru. Kompleks archeologiczny znajduje się w odległości, do której można dojść pieszo z centrum miasta. W ciągu jednego dnia można połączyć zwiedzanie meczetu İsa Bey, Muzeum Efesu i terenu świątyni Artemidy. Muzeum Lokomotyw Parowych w Çamlık oraz mauzoleum w Belevi znajdują się w krótkiej odległości i można do nich dojechać samochodem.