Van Krippel naar Hanak: Monumentale beelden ter ere van de Republiek.

Begin uw bezoek aan de wijk Ulus bij het Monument voor de Overwinning op het Ulusplein. Dit was het eerste grote monumentale project van de Republiek in Ankara. De internationale wedstrijd voor het ontwerp, gehouden in 1925, werd gewonnen door de Weense beeldhouwer Heinrich Krippel. De financiering voor het monument werd verzameld door donaties van de bevolking, en het werd officieel geopend op 24 november 1927, toen Kazım Bey, de voorzitter van de Nationale Grondwettenvergadering, het lint doorknipte. Krippel was op dat moment een gezochte naam in Turkije; hij had in 1926 al de beelden van Atatürk in Istanbul (Sarayburnu) en Konya gemaakt, en zou later nog werken in Samsun en Afyon uitvoeren.

De compositie bestaat uit vier bronzen figuren. In het midden rijdt Atatürk op zijn paard Sakarya. Aan beide zijden van de sokkel staan twee Turkse soldaten, de ene roept op tot de strijd, de andere kijkt naar het front. Aan de achterkant staat een Turkse vrouw die een granaat draagt, en die symboliseert het werk achter de frontlinie. De bronzen figuren zijn gegoten in Wenen, terwijl de sokkel is gemaakt van andesiet en marmer.

Besteed vooral aandacht aan de sokkel. Aan de voorkant staan vier zonmotieven en een tekst uit 1919. Aan de achterkant is een omgevallen plataan afgebeeld, samen met een ontluikende levensboom, wat de overgang van het oude naar het nieuwe regime symboliseert. Aan de rechterkant zijn scènes van de Slag van Sakarya en het Hoofdkwartier afgebeeld, terwijl aan de linkerkant een intocht en vrouwen die munitie vervoeren te zien zijn. Totdat Anıtkabir werd gebouwd, was dit de locatie voor staatsbegrafenissen; in 2002 werd het gerestaureerd.

Het monument staat aan de oostkant van de boulevard. De wedstrijd in 1925 was uitgeschreven om het monument voor het eerste parlementsgebouw te plaatsen. De omgeving van het plein is vaak druk met verkeer en voetgangers, dus kom vroeg in de ochtend om de reliëfs van dichtbij te kunnen bekijken. Het is slechts twee minuten lopen vanaf het M1 Ulus metrostation.

Bron: Wikipedia (Monument voor de Overwinning, Ankara); Cultuurinventaris; Ankara Metropolitan Municipality.

Loop vanaf Ulus richting de Opera en beklim de Namazgah-heuvel. Op deze heuvel, waar tijdens de jaren van de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog de vrijdaggebeden werden uitgevoerd, staat een monument met een paardbeeld van Atatürk. Dit is het eerste Atatürk-monument van de Republiek Ankara. De Italiaanse beeldhouwer Pietro Canonica won de wedstrijd die door het Ministerie van Onderwijs was uitgeschreven; het beeld werd in Italië gegoten, terwijl de reliëfs die de sokkel sieren in Venetië werden gemaakt. Het beeld werd op 29 oktober 1927 op de sokkel geplaatst, en de opening vond plaats op 4 november 1927, met de aanwezigheid van premier İsmet Paşa, de voorzitter van het parlement Kazım Paşa en de burgemeester Asaf Bey; de lint werd door İsmet Paşa doorgeknipt.

Het beeld toont Atatürk in een marsjallie-uniform en met een cape. De totale hoogte van het monument is ongeveer acht meter. De reliëfs op de sokkel vertellen scènes uit de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog; volgens bronnen zijn hier ook afbeeldingen van de nieuwe hoofdstad die oprijst uit de ruïnes en van het slagveld te zien. Canonica voltooide datzelfde jaar nog een tweede monument in Ankara, dat u later zult zien op het Zafer Meydanı (Victory Square); een jaar later zou hij ook het Cumhuriyet Anıtı (Republiek Monument) in Taksim bouwen.

Het gebouw achter het monument is ontworpen door Arif Hikmet Koyunoğlu; het werd in de zomer van 1927 voltooid en officieel geopend als museum op 18 juli 1930. Van 21 november 1938 tot 10 november 1953 bevond de stoffelijke resten van Atatürk zich in een tijdelijke grafkelder in de binnenplaats van dit gebouw; dus, hier begint de route naar Anıtkabir, de definitieve rustplaats van Atatürk.

Het beeld domineert de heuvel en de boulevard; de ochtendzon komt van voren, terwijl de reliëfs in de namiddag beter zichtbaar zijn. Bezoek de officiële website voor informatie over de openingstijden en de ingang van het museum; het monument is altijd te zien vanuit de tuin.

Bron: Wikipedia (Atlı Atatürk Anıtı; Ankara Etnografya Müzesi); Türkiye Turizm Ansiklopedisi.

Van de etnografie naar Sıhhiye: in het midden van de kruising staat een bronzen zonnewijzer. Dit is het enige monument in deze route zonder een afbeelding van Atatürk, en het is het meest gekopieerde symbool van Ankara. Het werk van de beeldhouwer Nusret Suman werd in 1978 geplaatst, en Suman overleed hetzelfde jaar. Suman was geboren in Thessaloniki, studeerde beeldhouwen in Parijs en was docent aan de Academie voor Schone Kunsten. Enkele van de reliëfs op de toren van Anıtkabir zijn ook van zijn hand, en dit monument is dus van dezelfde maker als de eindhalte van deze route.

Het monument is een kopie, maar de kopie zelf is een stuk geschiedenis. Het origineel is een ritueel object uit de Hattische periode, gevonden tijdens opgravingen in Alacahöyük; de originelen zijn te zien in het Museum voor Anatolische Beschavingen. In 1973 maakte burgemeester Vedat Dalokay van de zonnewijzer het symbool van de stad; in 1977 schonk Anadolu Sigorta het monument aan de inwoners van Ankara. Van 1977 tot 1995 werd de zonnewijzer ook gebruikt als logo van de gemeente; later werd het bekritiseerd en vervangen, maar het bronzen monument bleef op zijn plek in de kruising. Het is ongeveer vier meter hoog en werd in 2001 en opnieuw in 2022 gerestaureerd in samenwerking met de gemeente en Anadolu Sigorta. Vandaag de dag is de zonnewijzer nog steeds een belangrijk onderdeel van het visuele imago van de stad; u ziet het overal, van het logo van de Universiteit van Ankara tot souvenirs, en als u het origineel wilt zien, kunt u terecht in het Museum voor Anatolische Beschavingen.

Voor degenen die goed kijken, zijn er veel details te ontdekken. De hertenfiguren in de zonnewijzer zijn afkomstig van de vondsten in Alacahöyük; ze zijn niet goed te zien van dichtbij, maar wel als u vanaf de tegenoverliggende stoep, tegen de lucht in, kijkt. Het monument staat niet op een voetpad, maar midden in het verkeer; om erbij te komen, gebruikt u de tunnels en ga niet midden op de weg. Het ligt direct boven het M1 Sıhhiye station.

Bron: Wikipedia (Hitit Güneş Kursu Anıtı, in het Turks en Engels); de pagina van de kunstenaar op het Ankara Museum voor Schilderkunst en Beeldhouwkunst; Yeni Ankara.

Wandel vanaf Sıhhiye de boulevard zuidwaarts. Voor het Militaire Guesthouse staat een standbeeld van Atatürk op het Zaferplein, dat u verwelkomt. Dit is het tweede monument van Pietro Canonica in Ankara en wordt beschouwd als het vierde monument van de Republiek. Het werd op 4 november 1927 ingehuldigd, in aanwezigheid van premier İsmet İnönü, en werd op dezelfde dag onthuld als het paardenbeeld in de Etnografische Museum. Het plein kreeg ook die dag zijn naam; na de plaatsing van het monument werd de omgeving aangeplant en werd het een nieuwe ontmoetingsplaats in Yenişehir.

De figuur draagt een maarschalkenuniform, met beide handen op de kling van zijn zwaard, en kijkt naar het zuiden, richting het Kızılayplein en Çankaya. De oude stad ligt achter hem. Het bronzen beeld is 1,75 meter hoog, terwijl het marmeren voetstuk 2 meter hoog is; de totale hoogte is 3,75 meter. Het voetstuk heeft de vorm van een rechthoekige prisma en bestaat uit vier treden. Aan de zijkanten zijn reliëfs van lauwerkransen en fakkels afgebeeld, en er is geen tekst op het voetstuk. Het is interessant om de twee monumenten van Canonica in Ankara op dezelfde dag te bekijken: het ene toont Atatürk in beweging op een paard, het andere toont hem als een staande commandant.

Rondom het plein stonden ooit gebouwen zoals de Raad van State en het Militaire Guesthouse; in de jaren zestig werd er een nieuw administratief rechtbankgebouw toegevoegd. Na de jaren tachtig is het plein, door de verbreding van de boulevard en de bebouwing in de omgeving, zijn functie als plein verloren. Tegenwoordig is de omgeving van het monument een klein, groen eiland. Omdat de ruimte te klein is voor officiële ceremonies, worden er tijdens feestdagen alleen kransen gelegd. Het monument werd in 2022 gerestaureerd met de steun van Anadolu Sigorta.

Vanuit de tegenoverliggende stoep kunt u de achterkant van het monument zien, met het Militaire Guesthouse op de achtergrond. Maak foto's van het beeld vroeg in de ochtend vanuit de voorkant, en 's middags van de zijkant. Het metrostation Kızılay is slechts een paar minuten lopen; het volgende station, Güvenpark, is ook op loopafstand.

Bron: Wikipedia (Mareşal Atatürk Anıtı; Zafer Meydanı); Çankaya Kaymakamlığı.

Van het Zafer Meydanı, ga naar Kızılay. Aan het uiteinde van Güvenpark, dat uitkijkt op de boulevard, bevindt zich het grootste monument van de route. Het Güven Monument, ook wel bekend als het Veiligheidsmonument of het Orde Monument, is een gebouw dat is vernoemd naar Güvenpark, het eerste park van de Republiek. Het park werd in 1930 geopend als onderdeel van het stedenbouwkundig plan van Hermann Jansen; het monument en de lay-out van het plein werden ontworpen door de Oostenrijkse architect Clemens Holzmeister.

Het verhaal van het monument is een verhaal van onvoltooid werk. De Weense beeldhouwer Anton Hanak maakte de beelden aan de voorzijde en stierf begin 1934; zijn opvolger, Josef Thorak, voltooide de achterzijde. De bronnen verschillen over de openingsdata; de voorzijde werd in de herfst van 1934 onthuld, terwijl de achterzijde in 1935-36 werd onthuld. De andesiethulptooien aan de basis werden in Turkije gemaakt, samen met studenten van Hanak en Turkse vakmensen.

Wat u ziet is het volgende: de bronzen figuren aan de voorzijde zijn zes meter hoog; de basis is 37 meter lang, met een centraal blok van acht meter hoog en vleugels aan beide zijden. In de reliëfs zien we politie en gendarmes naast de bevolking, terwijl aan de achterkant boeren het land bewerken en verschillende segmenten van de samenleving worden afgebeeld. Het monument is opgedragen aan de politie- en gendarmieorganisaties; de inscriptie op de basis bevat een citaat van Atatürk: "Wees een Turk, wees trots, werk hard, wees betrouwbaar." De naam van het monument is hieraan ontleend.

Het monument raakte in 2013 beschadigd door graffiti en in 2016 door shrapnel en kogels; de gemeente Ankara heeft het hersteld. Beide zijden van het monument zijn versierd; loop zowel langs het plein als door het park, want u kunt slechts de helft van de reliëfs vanaf de achterkant zien. Onder het park bevinden zich de metro- en Ankaray-stations van Kızılay; de banken in het park zijn de meest comfortabele plek om even te pauzeren langs de route.

Bron: Wikipedia (Veiligheidsmonument; Güvenpark; Security Monument); Yeni Ankara.

Volg de route en eindig bij Anıtkabir; de beelden en reliëfs hier zijn een representatie van de Turkse beeldhouwkunst uit de jaren 1950. De architectuurwedstrijd werd in 1941-1942 gewonnen door Emin Onat en Orhan Arda. De eerste steen werd gelegd op 9 oktober 1944, en de opening en overplaatsing van het lichaam vond plaats op 10 november 1953. De wedstrijd voor de beelden en reliëfs werd beoordeeld door een jury onder leiding van Rudolf Belling op 26 januari 1952, en was uitsluitend open voor Turkse kunstenaars.

Begin bij de Leeuwenlaan. Deze weg is 262,20 meter lang en 12,80 meter breed, met aan beide zijden twaalf leeuwen; deze zijn gebeeldhouwd door Hüseyin Anka Özkan in de Hittitische stijl, geïnspireerd door de Leeuw van Marash in het Archeologisch Museum van Istanbul. Het aantal van twintig vier leeuwen vertegenwoordigt de twintig Oğuz-stammen. De twee beeldgroepen aan het begin van de weg zijn ook van hem; voor de Onafhankelijkheidskolom staan drie vrouwen met een bos graan, en voor de Vrijheidskolom staan drie mannen die een soldaat, een intellectueel en een boer vertegenwoordigen; beide groepen symboliseren rouw.

Het Ceremonieplein is 129 meter lang en 84,25 meter breed, en biedt plaats aan vijftien duizend mensen; de 373 tapijtcomposities op de vloer zijn gemaakt van kleurrijke travertijnsteen. Het reliëf van de Slag van Sakarya aan de rechterkant van de trap die naar de Eerzaal leidt, is van İlhan Koman, en het reliëf van de Hoofdkwartierslag aan de linkerkant is van Zühtü Müridoğlu. Müridoğlu heeft ook de reliëfs van de Onafhankelijkheids-, Vrijheids-, Revolutie-, Vrede-, Verdediging van de Rechten- en Nationale Verdragen-torens gemaakt; deze torens zijn van Nusret Suman, de beeldhouwer van de zonnecirkel in Sıhhiye. De reliëfs van het podium en de vlag zijn van Kenan Yontunç.

De Eerzaal is 17 meter hoog en bekleed met marmer; daar bevindt zich een symbolische sarcofaag, onder de daadwerkelijke grafkamer. U moet een veiligheidscontrole doorlopen; controleer de openingstijden en toegangsvoorwaarden op de officiële website. Om de reliëfs goed te kunnen bekijken, loop de Leeuwenlaan op een moment dat de zon laag staat.

Bron: Officiële website van Anıtkabir (anitkabir.tsk.tr); Wikipedia (Anıtkabir; Lijst van beelden in Anıtkabir); anitkabir.org.