Van Galatië naar Rome: Ankara.

Vertrek vanaf het station M1 Ulus, loop door het Ulus Plein, passeer het Monument voor de Overwinning en volg de Anafartalar Caddesi. De Romeinse weg ligt nu ongeveer twee tot drie meter onder het huidige oppervlak en is een open gebied met een hek. De weg werd in 1995 ontdekt tijdens de grondwerkzaamheden voor de Ulus Stadsmarkt, onder leiding van Prof. Dr. Cevdet Bayburtluoğlu, met medewerking van het Museum van de Anatolische Beschavingen en experts van de Universiteit van Ankara. Omdat het de belangrijkste noord-zuid as van het Romeinse Ankyra was, kreeg het de naam "cardo maximus"; het loopt parallel aan de Atatürk Boulevard. Tijdens de opgraving werd een sectie van 216 meter blootgelegd: een 6,7 meter brede weg belegd met andesiet, met aan beide zijden trottoirblokken van 1,5 meter breed en 20 centimeter hoog. Aan de westkant werden een portiek en rijen winkels met mozaïekvloeren gevonden; de keramiek toont aan dat de weg niet later dan de 1e eeuw na Christus dateert. In 2006 werden tijdens een opgraving van een parkeerplaats van de provincie verdere delen ontdekt, en in 2007 werden een 1800 jaar oud standbeeld van Hermes, Seltsjoekse lampen en Ottomaanse pijpen gevonden.

In overeenstemming met een protocol tussen het Ministerie van Cultuur en Toerisme en de gemeente, is een gebied van 640 vierkante meter ingericht en zal eind 2024 geopend worden voor bezoekers: wandelpaden, een hek, verlichting, een gereinigde en blootgelegde waterput en informatieborden met QR-codes. Er wordt ook een ander, afgesloten deel in de tuin van de provincie genoemd; vanwege het feit dat het een overheidsgebouw is, is het raadzaam om dit te vermijden, en is dit open gebied de belangrijkste bezienswaardigheid.

Let op hoe ver de weg onder het huidige niveau ligt; dit is de vulkaan van de twee millennia die de Romeinse stad scheiden van de republikeinse stad. De gevonden objecten, zoals glas, munten, lampen en mozaïeken, zijn te zien in het Museum van de Anatolische Beschavingen; u zult ze later op de dag kunnen bekijken.

Bron: Wikipedia (Romeinse Weg van Ankara); Başkent Gazetesi; Yeni Ankara; Cultureel Inventaris.

Loop vanaf de Anafartalar Caddesi omhoog naar de Hacı Bayram-heuvel. Het tempelcomplex bevindt zich naast de moskee en is van buitenaf te zien. Bij deze route richten we ons meer op de tekst op de muren dan op het gebouw zelf. De tempel werd gebouwd tussen 25 en 20 voor Christus, kort nadat Galatië een Romeinse provincie was geworden, ter ere van Augustus en de Romeinse godin. Het gebouw is gemaakt van marmer; in het oorspronkelijke ontwerp waren er vijftien kolommen aan de lange zijden en zes aan de korte zijden. Na de dood van Augustus in 14 na Christus, werd zijn eigen lijst van prestaties, de *Res Gestae Divi Augusti*, hierin gegraveerd: de Latijnse tekst op de twee binnenmuren van de pronaos, en de Griekse vertaling op de buitenmuur van de cella. Omdat het originele bronzen exemplaar in Rome verloren is gegaan, zijn dit de meest complete kopieën die bewaard zijn gebleven, en daarom wordt het complex bekend als het *Monumentum Ancyranum*. In 1555 introduceerde een Habsburgse delegatie die het Ottomaanse hof bezocht, de inscriptie in het Westen.

In de Byzantijnse periode, rond de 5e eeuw, werden er ramen in het gebouw gemaakt en werd het omgevormd tot een kerk. Tegenwoordig zijn nog steeds de twee zijmuren en de versierde deuropening zichtbaar, en de plaatsen van de zes kolommen kunnen worden herkend. Vanwege de schade aan de muren door aardbevingen en weersinvloeden, heeft het World Monuments Fund het complex opgenomen in de lijsten van 2002 en 2004, en er zijn samen met de Universiteit van Ankara (ODTÜ) conserveringswerken uitgevoerd.

Om de inscriptie te kunnen lezen, kijk naar de kant van de pronaos, naar de binnenkant van de deuropening; de letters zijn 's ochtends in het licht beter te zien. De binnenplaats van de moskee is een gebedsruimte: als u er toevallig bent tijdens een gebed, wacht dan, wees stil en vermijd luidruchtige gesprekken op de binnenplaats. Vanaf hier kunt u de Hisarparkı Caddesi afdalen en naar het theater lopen.

Bron: Wikipedia (Augustus Tempel); Wikipedia (Monumentum Ancyranum); TDV Islam Encyclopedia.

Het theater bevindt zich op de noordwestelijke helling van de citadel, net boven de Hisarparkı Caddesi. Het werd in 1982 ontdekt tijdens een bouwproject; tussen 1982 en 1986 werd het onderzocht door experts van het Museum van de Anatolische Beschavingen en docenten van de afdeling Klassieke Archeologie van de Universiteit van Ankara. In 1992 werd het beschermd als historisch monument, en in 2009-2010 werd een tweede opgraving uitgevoerd. De exacte bouwtijd is onbekend; bronnen geven een periode tussen de 1e en 2e eeuw na Christus, en het wordt aangenomen dat het tijdens de regering van Hadrianus werd gerestaureerd, en dat de orkestra in de 3e eeuw werd omgevormd tot een waterbassin. Het gebouw, met afmetingen van ongeveer 59 bij 46,5 meter, is gebouwd tegen de helling en bestaat uit: een halve cirkelvormige arena, overdekte gangen, een orkestra met een diameter van 12-13 meter en een podiumgebouw met vijf ingangen. De vijf ingangen zijn zeldzaam in Romeinse theaters en worden beschouwd als een kenmerk van Anatolië. Het materiaal is andesiet uit Ankara. De capaciteit wordt geschat op tussen de drie- en vijftienduizend personen. Hier werden de "Actia"-spelen georganiseerd ter herdenking van de overwinning van Augustus bij Actium.

De restauratie, die in 2020 door de gemeente werd gestart, heeft het theater en de omgeving omgevormd tot een archeologisch park, dat op 8 juni 2025 werd geopend voor bezoekers. De nieuwe zitplaatsen bieden plaats aan ongeveer vijftienhonderd personen; de eerste twee rijen zijn gemaakt van marmer uit Afyon, de bovenste rijen van andesiet, en het podium is een combinatie van staal en hout. Het gebruik van wit marmer is door experts bekritiseerd; houd hier rekening mee tijdens uw bezoek. De originele stenen worden tentoongesteld op een as die naar het noordoosten loopt, en er zijn wandelpaden en nachtverlichting.

Vanaf de straat is het hele gebouw te zien; u kunt het betreden via de wandelpaden, maar u hoeft niet de trappen te beklimmen. De ochtendzon verlicht de arena gelijkmatig. De opgravingen zijn te zien in het Museum van de Anatolische Beschavingen. Vanaf hier begint de helling naar de citadel.

Bron: Wikipedia (TR en EN); DergiPark (Demirdağ, Amisos 2017); Hürriyet Daily News; Ankara Büyükşehir Belediyesi; Digital Ankyra.

Bij het beklimmen van het theater naar de vesting, let deze keer op de stenen in de muren. Er waren al verdedigingswerken vanaf de Friezen, de Galaten gebruikten deze plek opnieuw in de 3e eeuw voor Christus, maar de muren die u vandaag ziet, zijn van de Byzantijnen. Volgens de Engelse Wikipedia werden beide muurlijnen herbouwd na de Sassanische vernielingen rond 622; de binnenmuur waarschijnlijk in de 7e eeuw, tijdens het bewind van keizer II. Constantijn, en de buitenmuur iets later. De TDV Islam Encyclopedie vermeldt dat keizer III. Michaël de muren in 859 liet restaureren. De binnenste vesting omvat een gebied van ongeveer 350 bij 150 meter; er zijn 42 torens, waarvan de meeste vijfhoekig, met een hoogte van 14 tot 16 meter. De torens langs de buitenmuur staan ongeveer veertig meter uit elkaar.

Het belangrijkste kenmerk van deze route zijn de hergebruikte stenen. Tijdens de herbouw in de 8e en 9e eeuw werden marmeren blokken, zuilkoppen en waterafvoerkanalen van reeds bestaande Romeinse monumenten in de muur verwerkt. Kijk bij de ingang en langs de binnenmuur naar de onderste rijen van de muur: u ziet daar gemakkelijk glad gesneden witte marmeren blokken, omgekeerde stukken zuil en, tussen de blokken, stenen met de vorm van een kanaal, ingebed in andesiet. Een deel van de stenen die u 's ochtends ziet, afkomstig van het theater en de straten, is waarschijnlijk in deze muren verwerkt.

Beklim de Oosttoren en u kunt vanaf daar het theater, de heuvel van Hacı Bayram en de route van de Romeinse Weg in één overzicht zien, wat een goed beeld geeft van de omgeving. De Witte Toren is het hoogste punt van de binnenste vesting. Het pad is geplaveid en de helling is steil; het kan glad zijn bij regen. Neem een lunchpauze in de vesting en bezoek vervolgens de twee musea in de Gözcü Sokak.

Bron: Wikipedia (Ankara Kalesi); Wikipedia (Ankara Castle); TDV Islam Encyclopedie.

Binnen de stadsmuren, in de Gözcü Sokak, bevindt zich het Erimtan Archeologie- en Kunstmuseum, geopend op 14 maart 2015 met een collectie die sinds 1960 door de ondernemer Yüksel Erimtan is verzameld. Het is het eerste particuliere museum van Ankara. Het museum is gevestigd in drie gerestaureerde historische gebouwen, met een gevel die lijkt op de stadsmuur. De binnenmuren bevatten inscripties in Romeinse stijl. Naast de tentoonstellingsruimte beschikt het museum over een multifunctionele zaal, een educatief atelier en een bibliotheek.

Deze route is gericht op het dagelijks leven in Rome. De website van het museum toont Romeinse ringen, munten, glaswerk en sieraden; objecten die mensen droegen in hun zakken en aan hun vingers, terwijl ze winkels bezochten in de 'cardo', de hoofdstraat, en het theater bezochten. Bestudeer de portretten van de keizers op de munten: de reeks begint met Augustus en laat zien onder welke keizers Ankara welvaart kende. De glazen collectie toont hoe fragiele objecten zo lang kunnen overleven. Laat u niet haasten door de kleine omvang van de objecten; neem de tijd om ze te bekijken in de goed verlichte vitrines.

Het museum is gesloten op maandag. Er is geen parkeerplaats en voor groepsbezoeken is vooraf reserveren noodzakelijk. Er worden concerten, conferenties en workshops georganiseerd. Raadpleeg de officiële website voor de actuele agenda en toegangsprijzen. Vlakbij, in dezelfde straat, bevindt zich het Museum van de Anatolische Beschavingen.

Bron: Officiële website van het Erimtan Museum; Wikipedia (Erimtan Archeologie- en Kunstmuseum).

De laatste stop van de dag is een plek waar de vondsten van de opgravingen worden tentoongesteld, die u de hele ochtend heeft gezien. Het museum werd in 1921 opgericht in de Akkale-toren van de citadel, als het Egeïsche Museum. Na de restauratie van de Mahmut Paşa Bedesten en het Kurşunlu Han, werd het eerste deel in 1943 geopend. In 1968 kreeg het museum zijn huidige naam, en in 1997 werd het uitgeroepen tot Museum van het Jaar in Europa. De bovenste verdieping volgt een chronologische volgorde, van het Paleolithicum tot Urartu. Voor deze route is de onderste verdieping relevant, te vinden onder de sectie "Ankara door de Eeuwen" op de website van het museum. Hier vindt u fragmenten van winkelmuren, mozaïeken, glasobjecten, munten, lampen en keramiek, afkomstig van de Romeinse Weg, evenals beelden en architectonische fragmenten van het Romeinse theater. U kunt hier begrijpen wat er in de winkels van de *cardo* werd verkocht, en welke beelden het theatergebouw sierden.

Belangrijke waarschuwing: de zalen "Ankara" en "Klassieke Periodes" op de begane grond waren vanwege langdurig onderhoud gesloten. Deze route is specifiek ontworpen voor deze zalen; controleer voordat u gaat op de website van het museum of ze open zijn. Als ze gesloten zijn, ga dan naar de Frigische sectie op de bovenste verdieping: de objecten die hier worden tentoongesteld, afkomstig van de Frigische heuvels in Ankara, vertellen over de lagen van de stad vóór de Galaten.

Het museum is gevestigd aan Gözcü Sokak No 2, op slechts een paar stappen van Erimtan. Er is een audiotour beschikbaar. De officiële website geeft aan dat het museum geen sluitingsdagen heeft, maar controleer de openingstijden op de website. Besteed tijd aan de grote objecten in de centrale hal van de Bedesten, en aan de kleinere objecten in de omliggende kamers. Twee uur is voldoende om deze specifieke route te volgen, maar niet om het hele museum te bekijken.

Bron: muze.gov.tr (Anadolu Medeniyetleri Müzesi); Wikipedia; Başkent Gazetesi; Türkiye Turizm Ansiklopedisi.