Polatlı, op de route van het Sakarya-gebied.

Op kilometer 31 van de weg naar Eskişehir, in het dorp Alagöz, staat een boerderij met twee verdiepingen. Tijdens de Slag om Sakarya vestigde het Hoofdkwartier van het Westelijk Front hier zijn commandopost; het huis behoorde aan de lokale Turkoglu Ali Ağa. Mustafa Kemal leidde de oorlog vanuit dit huis gedurende drie weken; op 12 augustus 1921 viel hij van zijn paard tijdens een inspectie van het front en brak zijn ribben, waarna hij in deze kamers bleef werken met zijn gebroken ribben. Na de oorlog bleef het huis tot 1965 in gebruik als woning van de familie, waarna de erfgenamen het overdroegen aan het Ministerie van Onderwijs. In 1967 werd het overgedragen aan de Directie van het Anıtkabir Museum en werd het gerestaureerd. De bovenverdieping werd op 10 november 1968 en de benedenverdieping in 1983 opengesteld voor bezoekers.

Er zijn twaalf kamers, die allemaal zijn ingericht volgens hun functie tijdens de oorlog: het hoofdkwartier, de kamer van de staf, de communicatieruimte, de kamer van de adjudanten, de kantine voor officieren, de slaapkamer en eetkamer van Atatürk, een ontspanningsruimte, een kleedkamer, een bibliotheek, een kamer met souvenirs en een kamer voor dienstplichtigen. De tentoongestelde objecten en documenten zijn eigendom van Atatürk en de officieren van het Westelijk Front. In de hoofdkwartierkamer en de communicatieruimte op de bovenverdieping ervaart u dat een front van honderd kilometer werd bestuurd, niet vanuit een vlakte, maar vanuit deze twee kamers van een klein dorp.

Praktisch: het huis is klein, veertig minuten is voldoende; kom vroeg in de ochtend, omdat dit de eerste stop van de route is. Raadpleeg de meest recente aankondiging van de instelling die het museum beheert voor de openingstijden. Als u Anıtkabir al heeft bezocht, ziet u hier de meest eenvoudige versie van het grote verhaal. Het is gemakkelijk om kinderen kamer voor kamer uit te leggen, omdat op de deur van elke kamer staat wat de functie ervan was.

Bron: Cultuurportaal; Wikipedia, Alagöz Commandopost Museum; Gordion Foundation.

Het treinstation Malıköy, gelegen langs de spoorlijn Ankara-Eskişehir, was tijdens de Slag van Sakarya een van de belangrijkste locaties, na het hoofdkwartier. Vanuit dit station werd het front bevoorraad: munitie en soldaten arriveerden per trein, en gewonden kregen hier hun eerste behandeling; het station functioneerde tegelijkertijd als veldhospitaal, logistiek centrum en landingsbaan voor militaire vliegtuigen. Het station bevindt zich op 30 kilometer van de snelweg Ankara-Eskişehir, zes kilometer landinwaarts vanaf de afrit van het industriepark.

In 2007 werd besloten om het station om te vormen tot een museum, in samenwerking tussen het Hoofdkwartier, het Ministerie van Transport en TCDD (Turkse Spoorwegen). Het museum werd op 1 juni 2008 geopend. In de binnenplaats bevindt zich een monument ter nagedachtenis aan 5.713 gesneuvelde soldaten, en een standbeeld van Atatürk in burgerkleding. Het meest opvallende zijn de objecten op de rails: een locomotief uit 1897, gebouwd in Duitsland, die door TCDD is gerestaureerd, en een bijbehorende wagon uit 1909, ook van Duitse makelij. Twee nauwkeurige replica's van vliegtuigen uit die tijd completeren het verhaal van de landingsbaan. De trein- en vliegtuigsecties kunnen worden bezocht met geluidseffecten; in het stationsgebouw worden spoorwegmaterialen en afbeeldingen uit de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog tentoongesteld.

Neem hier een uur de tijd; voor gezinnen met kinderen is dit vaak de favoriete stop, omdat de abstracte vertelling van de oorlog tot leven komt in een locomotief, een wagon en een vliegtuigmodel. Het museum behoort tot TCDD; voor bezoekdagen, raadpleeg de pagina met musea van TCDD. Tijdens de rit verder richting Polatlı, realiseer u dat u steeds dichter bij de werkelijke frontlinie komt; de rit van Malıköy naar Duatepe duurt meer dan een half uur.

Bron: Cultureel Portaal; Wikipedia, TCDD Malıköy Treinmuseum.

Duatepe, gelegen ten westen van Polatlı, is een van de heuvels die deel uitmaakten van de laatste verdedigingslinie tijdens de Slag van Sakarya. Op 10 september 1921 begon de tegenaanval onder leiding van de opperbevelhebber, en dit was de eerste heuvel die van de vijand werd teruggewonnen. Het wordt beschouwd als de plek waar het Turkse leger begon met het terugdringen van het Griekse leger uit Anatolië. Op de heuvel liggen 81 soldaten begraven; hun namen en informatie zijn gegraveerd in koperen letters op de monumentale muur.

Het monument en de beelden zijn gemaakt door de staatssculptuur Metin Yurdanur. Het werk begon in oktober 1999, en er werden twintigduizend bomen geplant. Het monument werd officieel geopend op 12 september 1999. Het complex bestaat uit vijf delen: een parkeerplaats, een verbindingsweg, een wandelpad, een ceremonieplein en het monument zelf. De beeldengroep toont figuren die verbonden zijn met de oorlog: Atatürk op een paard, Atatürk met zijn assistent die met een verrekijker naar de vlakte kijkt, İsmet İnönü, maarschalk Fevzi Çakmak en Halide Edib Adıvar, die de Turkse vrouw tijdens de bevrijdingsoorlog vertegenwoordigt. Het geheel is ontworpen als een weergave van de tocht van het volk van Anatolië, onder leiding van Atatürk, naar overwinning en beschaving.

Het belangrijkste voordeel van een bezoek is de locatie: vanaf de heuvel heeft men een uitzicht over de vlakte, waardoor men zonder kaart kan begrijpen waarom de strijd hier plaatsvond; de beeldengroep met de verrekijkers illustreert precies dit perspectief. De bomen langs het wandelpad zijn gegroeid, maar de heuvel is winderig; neem een jas mee. Duatepe bevindt zich in het Duatepe-Kartaltepe gedeelte van het nationale park; het is gesloten op maandag, maar open op andere dagen. Op het ceremonieplein en voor de muur met de namen, dient men stil te zijn. Tijdens de herdenkingsweek in september is het er druk; kom die week vroeg. Kartaltepe is op slechts enkele minuten rijden.

Bron: Polatlı Kaymakamlığı; EBA Okul Dışı Öğrenme; Wikipedia, Duatepe (berg).

Op zes kilometer ten westen van Polatlı, direct aan de E-90 snelweg, bevindt zich Kartaltepe, een van de meest zichtbare punten van het front. Volgens bronnen stijgt het 22 meter hoge stalen monument, inclusief de sokkel, tot een hoogte van 32 tot 40 meter; het werd in augustus 2008 onthuld en is ontworpen door beeldhouwer Said Rüstem. Het monument, ook bekend als "Stop, reiziger", is gewijd aan de 5.713 soldaten die in Sakarya zijn gesneuveld en is zichtbaar voor elk voertuig dat langs de weg rijdt. Kartaltepe is een van de cruciale punten waar de Griekse opmars werd gestopt, en maakt deel uit van het nationaal park.

Het "Sakarya Slagveld en Turkse Geschiedenis Informatiecentrum", gelegen achter het monument, is de langste stop op de route in een overdekte ruimte. Het centrum, waarvan de bouw begon rond dezelfde tijd als de opening van het monument, is een museum dat de slag en de Turkse geschiedenis toont. Het beschikt over presentatie- en tentoonstellingsruimtes, informatiepanelen, interactieve tentoonstellings tafels, licht- en geluidshows, decoratieve ruimtes met driedimensionale modellen en beelden, en videowanden. Volgens bronnen heeft het centrum vijf verdiepingen en u kunt er gemakkelijk een uur doorbrengen. Als u met kinderen reist, kunt u een dag hier doorbrengen; de betekenis van de loopgraven in de vlakte wordt hier duidelijk.

Het Kartaltepe-gedeelte is het meest bezochte deel van het nationaal park; het is gesloten op maandag en dinsdag, maar open op andere dagen gedurende de dag. Controleer de actuele openingstijden en eventuele toegangsprijzen op de website van de regionale directie. De omgeving van het monument is groot en vlak, en er is weinig gelegenheid om te wandelen. U kunt met de auto in een paar minuten van Duatepe hierheen rijden, en ook de afstand naar Şehitler Kaşı is kort; het is mogelijk om beide monumenten en het centrum op een middag te bezoeken.

Bron: Polatlı Kaymakamlığı; Tarım ve Orman 9. Bölge Müdürlüğü; Wikipedia, Mehmetçik Anıtı.

Het monument bevindt zich op de Şehitler Kaşı-heuvel, net buiten Polatlı, op tachtig kilometer van Ankara. De eerste steen werd gelegd op 13 september 1971, ter gelegenheid van het vijftigste jubileum van de overwinning, en het werd op 28 oktober 1973 geopend voor het publiek. Volgens de inventaris van cultureel erfgoed is de beeldhouwer Haluk Tezonar. Het monument bestaat uit drie delen: de basis, de beeldengroep en het museum. De wandeling begint op een hoogte van 915 meter en loopt via 420 treden omhoog naar een hoogte van 970 meter; het pad is breed aan het begin en wordt smaller naarmate je hoger komt. Aan beide zijden staan 42 paar kolommen; de kolommen symboliseren de dag en nacht van de oorlog, terwijl het smalle pad de overwinning op de superieure vijandelijke troepen vertegenwoordigt.

Aan het einde van de treden bevinden zich reliëfs die het verhaal van de overwinning vertellen, evenals het museum. In het museum bevinden zich bustes van de opperbevelhebber Mustafa Kemal, de chef-staf Fevzi Çakmak en de commandant van het Westelijk Front, İsmet İnönü; er zijn ook kolommen met de namen van officieren, van pelotonscommandanten tot korpscommandanten, die aan de oorlog deelnamen; verder zijn er documenten en foto's over de Slag van Sakarya. De beeldengroep toont soldaten, vrouwen en kinderen, wat aangeeft dat de hele bevolking deelnam aan de oorlog. Het Sakarya-heldenkerkhof in Polatlı werd in 1932 geopend; het monument werd veertig jaar later gebouwd om de overwinning op stadsniveau te herdenken.

De 420 treden vormen een flinke klim; bij de ingang kunt u informeren of er een weg is om met een voertuig naar de top te komen, vooral voor ouderen of bezoekers met jonge kinderen. Bovenaan heeft u een prachtig uitzicht op Polatlı en de omliggende vlakte. Dit is een eerbiedige plek, een heldenkerkhof, dus stilte en respect worden verwacht. Voor mensen die met het openbaar vervoer naar Polatlı reizen, is dit de enige gemakkelijk bereikbare bestemming; houd er rekening mee dat andere delen mogelijk gesloten zijn op maandag, dus kies een andere dag van de week.

Bron: Cultureel portaal; Directie Landbouw en Bos, Regio 9; Inventaris cultureel erfgoed; Wikipedia, Museum van de Overwinning van Sakarya.

Om de dag af te sluiten, draait u de richting naar het noordwesten, richting het dorp Yassıhüyük: twintig kilometer vanaf Polatlı. Gordion was de hoofdstad van de Friezen; de nederzetting op de heuvel dateert van de derde eeuw voor Christus tot de Romeinse periode, en de vlakte is gevuld met ongeveer tachtig tumuli (grafheuvels) die dateren van de negende tot de tweede eeuw voor Christus. De grootste is de tumulus van Midas: een stapel die rond 740 voor Christus werd opgebouwd en tegenwoordig meer dan vijftig meter hoog is met een diameter van bijna driehonderd meter. In 1957 bereikte het team van Rodney Young de houten grafkamer; daarin lag een koning in een open kist, bedekt met paars en goudkleurige stoffen, samen met bronzen vaten, bronzen speldjes, leren riemen met bronzen versieringen en uitzonderlijk goed bewaarde, gebeeldhouwde houten meubels. Analyse van de resten in de vaten toonde aan dat er tijdens de begrafenis lams- of geitenstoof en een gefermenteerd drankje werden geserveerd. Men denkt dat de tumulus toebehoort aan Gordias, de vader van Midas, en dat het het eerste monumentale project was dat Midas na zijn troonsbestijging liet uitvoeren.

De opgravingen begonnen begin 20e eeuw met de gebroeders Körte; van 1950 tot 1973 werden ze voortgezet onder leiding van Young van het Pennsylvanische Museum. In 2023 werd Gordion opgenomen in de UNESCO Werelderfgoedlijst. Het Gordion Museum, geopend in 1963, toont vondsten van de vroege bronstijd tot de Romeinse tijd in chronologische volgorde; de heuvel en de tumuli liggen in de buurt van het museum. De reisbeschrijving "Naar Gordion met de trein" beschrijft de route in detail; plan ongeveer twee uur voor het bezoeken van de tumuli, het museum en de heuvel. Bekijk de website van de Directie van Musea voor de openingstijden; de terugreis naar Ankara is ongeveer negentig kilometer, zorg ervoor dat u niet in het donker reist.

Bron: Wikipedia, Gordion; Wikipedia, Gordion; Wikipedia, Gordion Museum.