In Odunpazarı, in de oude stad Eskişehir, van lichte steen tot glas.

Begin uw bezoek aan de Kurşunlu Külliyesi door de buitenplaats te betreden. De gebouwen van de külliye zijn in een U-vorm gerangschikt aan de oost-, zuid- en westzijde van de centrale moskee en zijn met muren verbonden, waardoor een buitenplaats ontstaat. Aan elke zijde van de buitenplaats bevindt zich een poort, dus u kunt gemakkelijk binnenkomen, ongeacht vanuit welke straat u komt. Houd er rekening mee dat de külliye is gebouwd door de vizier Çoban Mustafa Paşa, en volgens de stichtingsdocumenten is het grootste deel van de gebouwen tussen 1517 en 1525 gebouwd. Bronnen suggereren dat de architect, voorafgaand aan Mimar Sinan, Acem Ali was. Terwijl u over de buitenplaats loopt, zult u merken dat de gebouwen niet op hetzelfde niveau staan; vanwege de helling van het terrein zijn er niveauden tussen de gebouwen. Het Lületaşı Museum (Museum voor pijpenhout) bevindt zich in het gedeelte van de külliye dat bekend staat als het *hanikah* (soefi-klooster) of de *medrese* (islamitische school) en ligt hoger dan de moskee. U kunt via de trappen voor het koepelgewelf en de cellen naar binnen gaan. De veranda die langs de gevel loopt, is gerenoveerd. Voordat u het museum ingaat, pauzeer even onder de veranda en bekijk de buitenplaats en de koepels bedekt met lood. Binnenin worden werken tentoongesteld die zijn verzameld tijdens internationale pijpenhoutfestivals, ambachtelijke wedstrijden en tentoonstellingen, georganiseerd door het Gouvernement Eskişehir sinds 1998. Deze werken zijn aangekocht door de Provinciale Administratie, en het museum werd in 2008 geopend door de gemeente Odunpazarı. De collectie omvat ongeveer 400 werken van 60 kunstenaars. Terwijl u de vitrines bekijkt, let eerst op de kleur van het materiaal; pijpenhout is een wit of bijna wit materiaal met fijne poriën en een zachte textuur. Het wordt zacht wanneer het nat is, maar hardt uit wanneer het droog is, waardoor ambachtslieden het bewerken terwijl het nog vochtig is, zodat het een blijvende vorm krijgt. Bestudeer daarom van dichtbij hoe de fijne gravures, de zeer kleine gezichten en de krullen met veel geduld zijn aangebracht met een mespunt. Zoek op de informatieborden naar de namen "Deniz Köpüğü" (zeeschuim), "Meerschaum" en "sepioliet". U kunt lezen dat dit materiaal wordt gevonden in de grond tot een diepte van 150 meter en dat het al ongeveer vijfduizend jaar bekend is, volgens archeologische bevindingen. Pijpenhout brandt niet en wordt zeer hard wanneer het droog is, wat verklaart hoe de fijne gravures eeuwenlang kunnen meegaan. Droog pijpenhout is zo licht dat het in water drijft, wat verklaart waarom het zo'n gewild materiaal is voor het maken van pijpen. Een volksverhaal vertelt dat ambachtslieden de das die hen de weg naar het pijpenhout wees, als hun guru beschouwden, wat illustreert hoe diep dit materiaal in de stad is geworteld. Verge Het museum is maandag gesloten. Controleer de toegangsvoorwaarden en openingstijden op de officiële website. Vanaf hier kunt u met een korte wandeling naar het noorden lopen en aankomen bij Atlıhan, waar het steen wordt verwerkt die u in het museum heeft gezien. Bronnen: Müdürlüğü van de provincie Eskişehir voor Cultuur en Toerisme, het Lületaşı Museum en het Kurşunlu complex; TDV Islam Encyclopedie, het Kurşunlu complex; Wikipedia, Lületaşı.

Wanneer u Atlıhan bereikt, stop dan eerst voor de deur en bekijk het hele gebouw. Dit *han* (traditioneel herberg) werd in de jaren 1850 gebouwd door Takattin Bey, een van de grote landeigenaren van Eskişehir. Het doel was om een verblijfplaats te bieden aan kooplieden, reizigers en boeren uit de omliggende dorpen, steden en wijken, zowel voor henzelf als voor hun dieren. Het wordt verteld dat ook kooplieden die naar de houtmarkt kwamen, hier verbleven, wat betekent dat deze binnenplaats zich in het hart van de dagelijkse handel van Odunpazarı bevond. Omdat er een theehuis in het *han* was, werd het niet alleen een verblijfplaats, maar ook een ontmoetingsplaats waar de lokale bevolking samengekomen en over allerlei zaken sprak. In de loop der tijd werd het ook bekend als Tavafçı Hanı en Odunpazarı Hanı. Na de tweede helft van de 20e eeuw verloor het *han* zijn oorspronkelijke functie en raakte het in verval. Het gebouw dat u vandaag ziet, is in 2006 herbouwd door de gemeente Odunpazarı als onderdeel van het project "Het in stand houden van de huizen van Odunpazarı", waarbij de oorspronkelijke architectuur in ere is hersteld en het de naam Atlıhan kreeg. Kijk dus, terwijl u naar de muren kijkt, niet naar een oud *han* dat is blijven staan, maar naar een herbouwd gebouw. Het *han* beslaat een oppervlakte van 768 vierkante meter en bestaat uit twee verdiepingen: de begane grond en de eerste verdieping. Maak eerst een rondje door de begane grond en bekijk vervolgens de eenheden op de eerste verdieping. Tegenwoordig is de belangrijkste functie van Atlıhan het huisvesten van werkplaatsen waar pijpaanzetstenen zowel worden geproduceerd als verkocht. Stop even voor een werkplaats en let op hoe de ambachtsman het materiaal vasthoudt en met welke gereedschappen en in welke volgorde hij het bewerkt. Het vergelijken van de afgewerkte producten in het museum voor pijpaanzetstenen met de onbewerkte stukken die hier worden gevormd, is de beste manier om te begrijpen hoeveel vakmanschap er in het materiaal zit. De bron van het materiaal is niet ver weg; Wikipedia meldt dat bijna alle commercieel bruikbare afzettingen van pijpaanzetsteen zich in de provincie Eskişehir bevinden en dat er meer dan driehonderd mijnen in de omgeving van de stad zijn, verspreid over een gebied van driehonderd vierkante kilometer. Dezelfde bron merkt op dat de kleur van de aangeschafte pijpaanzetsteen in de loop van de tijd kan veranderen, omdat het materiaal nicotine absorbeert en daardoor verkleurt. Naast pijpaanzetsteen bevinden zich in het *han* ook zilver-, aardewerk- en glaswerkplaatsen, zodat u op dezelfde binnenplaats verschillende traditionele ambachten kunt zien. Als u de ambachtslieden tijdens hun werk wilt fotograferen, vraag dan eerst toestemming, omdat u hun aandacht niet mag afleiden op een cruciaal moment. Als u een stuk wilt kopen, onthoud dan dat het materiaal zachter wordt als Bron: Provincie Eskişehir, Directie Cultuur en Toerisme, Atlıhan Ambachtencentrum; Cultuurportaal, Atlıhan Ambachtencentrum; Gemeente Odunpazarı, Reisgids.

Dit is geen gebouw, maar een uur durende wandeling door een historische wijk. Odunpazarı ligt op de heuvels in het zuiden van de stad. Volgens een legende koos de eerste gemeenschap die zich in Eskişehir vestigde deze heuvels, omdat hier het vlees het langst bewaard kon blijven. Begin de wandeling op het centrale plein van de wijk en dwaal dan uit in de kronkelende, smalle straatjes. De bochtige paden en doodlopende straatjes zijn kenmerkend voor deze wijk, dus loop zonder te veel naar de kaart te kijken, en ontdek de eindes van de straatjes. Wikipedia schrijft dat de huizen in deze wijk vergelijkbare architectonische kenmerken en motieven vertonen als die in Safranbolu, Beypazarı en Göynük. Go Türkiye beschouwt ze als een van de mooiste voorbeelden van burgerarchitectuur uit de 19e eeuw. De sfeer van de wijk strekt zich uit tot het gebied dat Bademlik wordt genoemd, in het zuiden. Let op de gevels van de huizen die uitsteken en consoles hebben, en dat de bovenste verdiepingen naar de straat uitsteken. Sommige huizen onderscheiden zich door hun bruine omlijstingen tussen de witte muren, terwijl andere opvallen door hun kobaltblauwe of terracotta-rode kleuren; observeer hoe de kleuren veranderen van straat tot straat. In deze huizen bevindt zich meestal een keuken, schuur, wasruimte of opslagruimte op de begane grond, terwijl het gezinsleven zich op de bovenste verdiepingen afspeelde. Bronnen beschrijven twee soorten huizen: huizen met een directe ingang vanaf de straat en een tuin aan de achterkant, en huizen met een tuin aan de voorkant, waarbij het huis zich in de tuin bevindt. Probeer tijdens het wandelen het verschil tussen deze twee typen te herkennen; de huizen met een tuin aan de achterkant zijn meer afgesloten van de straat. De huizen bestaan meestal uit een woonkamer en omliggende kamers. De hoekkamer, met ramen aan beide zijden aan de voorzijde, is de grootste en belangrijkste kamer van het huis. De uitbouwsels aan de hoeken wijzen op deze kamers; je kunt ze tellen door omhoog te kijken. Lees de straatnaamborden, wetende dat vijf van de straten die Evliya Çelebi in zijn reisverslag beschreef, nog steeds dezelfde namen dragen. Evliya Çelebi schreef dat de stad bestond uit 17 wijken en dat de huizen ommuurde tuinen hadden. Binnen het kader van het "Odunpazarı Huizen Revitalisatieproject" zijn 300 huizen en 15 fonteinen in 30 straten met de meest authentieke sfeer gerestaureerd; let ook op de fonteinen langs de route. De TDV Islam Encyclopedie vermeldt ook dat bij de aanleg van de Şeyh Şehabeddin Caddesi enkele huizen werden gesloopt en dat de wijk daarna als beschermd gebied werd aangewezen. Het landhuis dat in 1717 werd gebouwd door Hafız Ahmet Efendi, een meester in het maken van pijpen van klei, bevindt zich ook in deze straten. Een voorbeeld van zijn pijpen van klei wordt tegenwoordig Bron: Provincie Eskişehir, Directie Cultuur en Toerisme, Huizen van Odunpazarı; Wikipedia, Huizen van Odunpazarı; TDV Islam Encyclopedie, Eskişehir; Gemeente Odunpazarı, Reisgids.

Voordat u het museum bezoekt, neem dan een paar minuten de tijd om het gebouw van buitenaf, vanaf het plein, te bekijken. Het gebouw is ontworpen door het Japanse architectenbureau Kengo Kuma and Associates en gerealiseerd door de Eskişehirse architect en verzamelaar Erol Tabanca. Volgens bronnen bezocht Kuma en zijn team Eskişehir, bestudeerden ze de stedelijke omgeving en ontdekten dat de wijk een centrum was voor de houthandel. Het ontwerp is gebaseerd op dit idee. Let op hoe de houten balken aan de gevel verwijzen naar de houthandel van de wijk, en hoe de volumes zich groeperen zonder een rechte lijn te volgen. Het bureau staat bekend om het gebruik van zo min mogelijk beton en het gebruik van natuurlijke materialen zoals hout, steen en papier; het stadion dat is ontworpen voor de Olympische Zomerspelen van 2020 in Tokio is daar een voorbeeld van. Volgens het museum definieert het bureau zijn filosofie als het combineren van natuur en architectuur, en het creëren van een sterke band tussen het gebouw en de omgeving. Het museum benadrukt vier belangrijke elementen in de architectuur: geometrie, licht, clustering en hout. In het ontwerp zijn elementen te vinden uit de burgerarchitectuur van Odunpazarı, de Ottomaanse koepelarchitectuur en de traditionele Japanse architectuur. Het hout dat in het gebouw is gebruikt, is afkomstig van duurzame en industriële bossen in Rusland, waar de bomen het einde van hun levensduur hebben bereikt. Het museum opende zijn deuren op 7 september 2019 en vormt samen met andere stedelijke musea in de omgeving een museumplein. Binnenin omvat het gebouw van ongeveer 4.500 vierkante meter tentoonstellingsruimtes, evenementenlocaties en ateliers over drie verdiepingen. Tijdens het bekijken van de tentoonstellingen, let niet alleen op de kunstwerken, maar ook op het licht dat door de houten structuur in de ruimte valt; het museum beschouwt licht als een belangrijke inspiratiebron voor de architectuur. In het museum worden moderne en hedendaagse kunstwerken van kunstenaars uit Turkije en de rest van de wereld tentoongesteld, naast werken uit de collectie, zijn er ook tijdelijke tentoonstellingen van kunstenaars uit verschillende disciplines. Het museum beschrijft zichzelf als een ontmoetingsplaats waar kunstwerken van kunstenaars uit Turkije en de rest van de wereld worden gepresenteerd vanuit een universeel perspectief. Ook wordt de installatie ontworpen door de Japanse bamboe-meester Tanabe Chikuunsai IV voor het museum genoemd; vraag het personeel waar deze zich bevindt, aangezien de indeling van de tentoonstelling kan veranderen. Controleer de programmering van het museum op de officiële website voordat u gaat, aangezien de tijdelijke tentoonstellingen vaak veranderen. Het museum organiseert ook rondleidingen op bepaalde dagen en tijden; als u een rondleiding kunt bijwonen, kunt u meer horen over de verhalen achter de kunstwerken. Er zijn ook ateliers, seminars en ontmoetingen met kunstenaars voor kinderen, jongeren en volwassenen, die deel uitmaken van het educatieve programma van het museum. U kunt foto's maken in het museum, maar lees de regels bij de ingang en maak foto's op de daar Verlaat het gebouw en loop een paar stappen in de richting van de Atatürk Boulevard. Vervolg uw route naar het eindpunt, het Museum voor Moderne Glaskunst (Çağdaş Cam Sanatları Müzesi). Bron: OMM, informatie over het OMM-gebouw en bezoekersinformatie; Provincie Eskişehir, afdeling Cultuur en Toerisme, OMM; Wikipedia, Odunpazarı Modern Museum.

De laatste bestemming van de route is het Museum voor Moderne Glaskunst, gelegen vlakbij OMM, te midden van gebouwen in de stijl van de huizen van Odunpazarı. Het museum werd op 1 december 2007 geopend en wordt beschouwd als het eerste museum voor moderne glaskunst in Turkije. Het is opgericht in samenwerking tussen de gemeente Eskişehir, de Anadolu Universiteit en de Groep van Vrienden van Glas. Volgens Wikipedia is het museum onderdeel van het complex van het Stadsmuseum van de Huizen van Odunpazarı en is het gebouw ontstaan door de restauratie en samenvoeging van drie traditionele huizen van Odunpazarı. De provinciale directie voor Cultuur en Toerisme meldt dat het museum is opgericht om een behoefte te vervullen in de sociale, culturele en artistieke ontwikkeling van de stad. De wandelgids van de gemeente Odunpazarı vermeldt dat dankzij dit museum behoort Eskişehir tot de zeldzame steden ter wereld die een glasmuseum hebben. De gids benadrukt ook het belang van de locatie van het museum in Anatolië, de "geboorteplaats van de glasbewerking". Het museum bestaat uit drie zalen, waarvan er twee zijn bestemd voor de permanente collectie en één voor tijdelijke tentoonstellingen. Let bij het bekijken van de werken aandacht voor de technieken die zijn gebruikt; de collectie omvat werken die zijn gemaakt met verschillende technieken, van warm glasblazen tot koud vormen. Het is gemakkelijk om het verschil tussen de twee technieken te zien door een geblazen object te vergelijken met een object dat is gemaakt door het aan elkaar te lijmen van verschillende stukken glas. Lees de labels om te ontdekken dat de werken zijn geschonken door zowel lokale als internationale kunstenaars. De collectie omvat werken van kunstenaars uit Japan, Polen, Letland en Duitsland. Volgens Culture Portaal worden er werken van 58 lokale en 10 internationale kunstenaars tentoongesteld, terwijl Wikipedia spreekt van 42 kunstenaars en 125 werken. Het is raadzaam om de actuele omvang van de collectie rechtstreeks bij het museum te controleren, aangezien de aantallen in verschillende bronnen verschillen. Bekijk de werken vanuit verschillende hoeken om de interactie van het glas met het licht te observeren en let op hoe de schaduwen op de muur vallen. Toen de Verenigde Naties 2022 uitriepen tot het Internationale Jaar van het Glas, nam het museum deel aan een samenwerkingsproject van het platform "Museums Without Borders" met 39 landen. Dankzij dit project kunnen enkele van de werken van het museum online worden bekeken, zodat u ze later nog eens kunt bekijken. Het is toegestaan om foto's te maken in het museum, maar het is beter om dit te doen zonder flits en vanuit een schuine hoek, omdat glas licht reflecteert. Het museum is gesloten op maandag. Controleer de toegangsvoorwaarden en openingstijden op de officiële website. Houd er rekening mee dat er in dezelfde wijk, in de Dede Mahallesi, İmamzade Sokak, een ander glasmuseum is, beheerd door de gemeente Odunpazarı. Verwar deze twee musea niet. De Warm Glasblaastentoonstelling die u 's ochtends in het caravanserai van de Kurşunlu-complex kunt bezoeken, en het daar Nadat u het museum verlaat, kunt u de Atatürk Boulevard afdalen en de tram nemen bij de halte "Atatürk Lisesi", of u kunt richting de oever van de Porsuk rivier lopen. Bron: Müdürlüğü van Cultuur en Toerisme van Eskişehir, Museum voor Moderne Glaskunst; Cultuurportaal, Museum voor Moderne Glaskunst; Wikipedia, Museum voor Moderne Glaskunst.