Een dag op de Atatürk Bosboerderij.

De route begint met een overzicht van het station. De treinen van de Başkentray B1-lijn, die Sincan en Kayaş verbinden, stoppen bij het eilandperron in Gazi. Het stenen gebouw achter het perron aan de andere kant is het Gazi-station, dat werd geopend op 1 februari 1926. Dit is het eerste station na het centraal station van Ankara, in de richting van Eskişehir, en is met de trein slechts enkele minuten verwijderd van het station. De architect was Ahmet Burhanettin Tamcı; het gebouw wordt beschouwd als een van de meest opvallende voorbeelden van de nationale architectuurstijl. Kijk naar de gevel: spitsbogen, tegels met motieven uit de 16e eeuw en houtsnijwerk. Volgens de "Turkse Encyclopedie van Toerisme" zijn de traditionele Ottomaanse tegels gecombineerd met een nieuwe, westerse stijl; in dit ene gebouw kunt u de architectuurtaal van die tijd lezen. De tegels zijn afkomstig uit Kütahya.

Het station werd gebouwd voor bezoekers van het landgoed en diende lange tijd als officiële ingang. Atatürk stopte hier bij zijn terugkeer van rondreizen door het land; ook de eerste officiële gast van de Republiek, koning Amanullah Khan van Afghanistan, vertrok hier. In 1972 werd het station opnieuw in gebruik genomen met een elektrische forenslijn; in de vroege jaren 2000 werd het gebouw verhuurd als restaurant. Het station werd gesloten op 11 juli 2016 voor de bouw van de Başkentray en heropend op 12 april 2018.

Het historische gebouw is niet toegankelijk voor reizigers; u kunt het alleen van buitenaf bekijken vanaf het perron en vanaf Silahtar Caddesi. Twintig minuten is voldoende. Nadat u hier vertrekt, loopt u in zuidelijke richting richting Çiftlik Caddesi; het volgende station ligt een paar honderd meter verderop. Bij terugkeer stapt u ook in de trein vanaf hetzelfde station. Controleer de actuele dienstregeling van de Başkentray op de website van TCDD Taşımacılık.

Bron: Wikipedia; Kent en Demiryolu; Türkiye Turizm Ansiklopedisi.

Een paar honderd meter ten zuiden van het station bevindt zich, aan de Çiftlik Caddesi, het industriële hart van de boerderij. De fabriek, opgericht in 1934, werd in 1937 uitgebreid met bijgebouwen, een restaurant, woningen voor ambtenaren en werknemers, en een hammam, volgens ontwerpen van Ernst Arnold Egli. Egli, geboren in Wenen, was een van de belangrijkste architecten die bijdroegen aan de vormgeving van Ankara tussen 1927 en 1938; onder zijn werken bevinden zich de Musiki Muallim Mektebi (Muziekschool), de Faculteit voor Politieke Wetenschappen en het gebouw van de Turkse Luchtmacht. Hij ontwierp ook het Marmara Köşkü, de school "Onuncu Yıl" (Tiende Jaar), geopend in 1934, en de bijbehorende woningen.

Het belangrijkste gebouw op deze locatie is het hammam. Volgens een artikel van Leyla Alpagut heeft Egli, in plaats van de doucheblokken van Europese fabrieken uit die tijd te kopiëren, de traditionele lay-out van een hammam behouden, met een opeenvolging van koude, warme en hete ruimtes. Dit werd gerealiseerd met behulp van beton en bekroond met koepels. Het is een klein maar duidelijk voorbeeld van de poging van de vroege Republiek om moderne materialen te combineren met lokale typologieën. De fabriek werd in 1939 overgedragen aan Tekel; het restaurant en de woningen werden in 2014 gesloopt, terwijl het fabrieksgebouw, het hammam en de geregistreerde graansilo intact zijn gebleven. In 2013 diende de Orde van Architecten een verzoek in bij de commissie om het complex te beschermen.

Het complex is tegenwoordig verhuurd door AOÇ en het hammam is niet toegankelijk voor bezoekers; ga er dus niet naar binnen, maar bekijk de gebouwen vanaf de straat. Dertig minuten is voldoende; vanaf de straat kunt u de koepels van het hammam en de massa van de silo zien. Dit is een minder bekend fotopunt langs de route. Vanaf hier kunt u naar het zuiden lopen naar het Atatürk Evi.

Bron: DergiPark, Leyla Alpagut; Arkitera; Wikipedia, Ernst Egli; Sanattan Yansımalar, Savaş Sönmez.

Het meest bezochte gebouw van de boerderij is een exacte kopie van het huis waar Atatürk in Thessaloniki is geboren. In initiatief van de Kamer van Koophandel van Ankara werd het gebouwd ter gelegenheid van zijn honderdste geboortedag en op 10 november 1981 geopend voor het publiek; de constructie werd verzorgd door de gebroeders Çarmıklı. Het huis ligt aan de Alparslan Türkeş Caddesi. Als kopie van het huis in Thessaloniki, is het gebouwd met drie verdiepingen. Op de begane grond bevinden zich een stenen trap, een berging en een dienstkamer. Op de tweede verdieping zijn een salon, een keuken, een zithoek en gastenkamers. Op de derde verdieping bevindt zich een salon, de Atatürk-kamer en een museumkamer.

De Atatürk-kamer is een kleine ruimte van 3,86 bij 2,82 meter. Er is een 90 centimeter hoog bronzen buste op een houten voet die lijkt op marmer, evenals stoelen, een Selanikse open haard, een gaslamp en kantgordijnen, waardoor de sfeer van een huis uit die tijd wordt nagebootst. In de museumkamer worden in vier vitrines officiële kleding, petten, jassen, een horloge, knopen, een wandelstok en kopjes tentoongesteld, allemaal persoonlijke bezittingen. De kamers zijn klein; houd rekening met eventuele wachttijden tijdens drukke dagen, en het is rustiger op weekdagen 's ochtends.

De toegang is gratis; de openingstijden staan vermeld op de officiële website van de boerderij, dus bekijk deze voordat u gaat. Voor degenen die niet naar Thessaloniki kunnen reizen, is dit een gemakkelijke manier om de schaal en indeling van het huis te begrijpen. Na een bezoek aan de drie verdiepingen krijgt u een indruk van hoe een huis in Thessaloniki aan het einde van de 19e eeuw was ingericht. Een bezoek van 45 minuten is voldoende. Na het verlaten van het gebouw, loopt u in oostelijke richting langs de Silahtar Caddesi naar de Staatsbegraafplaats; het Karadeniz-zwembad bevindt zich in dat gebied.

Bron: Officiële website van AOÇ, Atatürk Evi; Wikipedia, Atatürk Orman Çiftliği.

De boerderij werd in 1925 gesticht na het droogleggen van een moeras, en er werden twee grote bassins aangelegd om overtollig water op te vangen; één in de vorm van de Zwarte Zee en de andere in de vorm van de Zee van Marmara. Volgens bronnen werden de bassins in 1931 voltooid en dienden ze zowel voor het irrigeren van de velden als voor recreatie in de hoofdstad, waar geen zee was; mensen konden er zwemmen en er werden roeitoernooien georganiseerd. Volgens een archiefnotitie van SALT was het in de jaren 1930 mogelijk om in de bassins te zwemmen en te roeien. Aan de rand van het bassin van Marmara stond het Marmara-paviljoen, ontworpen door Egli aan het einde van de jaren 1920 voor Atatürk. Het paviljoen werd in 2016 gesloopt; het is niet meer te zien.

Het bassin van de Zwarte Zee bevindt zich op het terrein van het Staatsbegraafplaats. Het begrafeniscomplex, geopend op 30 augustus 1988, beslaat een oppervlakte van 536.000 vierkante meter, waarvan 356.000 vierkante meter groen. Het bassin werd gerestaureerd tijdens de aanleg van de begraafplaats en dient nu als een rustgevend bassin. Het is niet toegestaan om in het water te gaan. Het gebied wordt beheerd door het Ministerie van Nationale Defensie en is open voor het publiek. Er bevindt zich een klein museum met objecten en documenten die toebehoorden aan presidenten en commandanten van de Onafhankelijkheidsoorlog. Op het complex bevindt zich een achthoekige structuur die bezoekers beschermt tegen de weersomstandigheden, en een gedenkmuur met de namen van de begravenen. Controleer de toegangsvoorwaarden en openingstijden op de website van het ministerie.

Dit is een rustige plek; spreek niet luid en houd geen picknick aan de rand van het bassin. Vijfenveertig minuten is voldoende om het bassin en het museum te bekijken. Verlaat het complex en ga naar het centrum van de boerderij, naar het park en de winkel naast het kantoorgebouw aan de Yeni Çiftlik Caddesi; u bevindt zich nog steeds in dezelfde wijk.

Bron: Wikipedia, Staatsbegraafplaats; Haber Ankara; SALT Onderzoek; Cultureel Inventaris, Marmara-paviljoen.

Het centrum van de boerderij bevindt zich in de wijk Emniyet Mahallesi, in de omgeving van het directiegebouw aan de Yeni Çiftlik Caddesi. Het Gazi Orman Çiftliği Park, met een oppervlakte van 6 hectare, is door het boerderijbestuur in 2011 opnieuw ingericht. Onder de beuken, esdoorns, eiken, dennen en ceders bevinden zich zitplaatsen, een speeltuin, een vijver en een rozen tuin met 500 rozen. In een donatiebrief had Atatürk uitgedrukt dat de boerderij de bevolking gezonde recreatiemogelijkheden moest bieden; dit park is de huidige realisatie van die wens en een ideale plek voor een lunchpauze.

Direct naast het park bevindt zich een fabrieksverkoper. De boerderij is tegenwoordig een overheidsbedrijf, onderdeel van het Ministerie van Landbouw en Bosbouw. De melkfabriek produceert gepasteuriseerde melk, kaas (kaşar en witte kaas), yoghurt, ayran (een soort karnemelk), kefir, boter en ijs. Een tweede fabriek produceert vruchtensappen en honing. Volgens het ministerie komen er in beide fabrieken 87 verschillende producten vandaan, en de kaas- en ijsafdelingen zijn in 2021 vernieuwd. Het is de beste manier om te begrijpen waarom de boerderij is opgericht: koop melk, kaas en ijs in de winkel en geniet ervan in het park. Volgens het ministerie hanteert de boerderij het principe van natuurlijke productie en exporteert sinds 2021 producten naar Duitsland, België en Nederland.

Neem een uur de tijd. In de zomer biedt het park veel schaduw, maar neem wel water mee. Het beboste gebied was in 2000 4.500 hectare groot, maar is nu bijna 23.000 hectare; dit is te zien aan de vele bomen langs de wegen rondom het park. De route eindigt hier; loop terug naar het Gazi-station en neem de Başkentray. Controleer vooraf de laatste vertrektijd. Als u tijd heeft, kunt u het Museum en de Tentoonstellingszaal aan de Ankara Bulvarı toevoegen.

Bron: Officiële website van AOÇ, Gazi Orman Çiftliği Park en Melkfabriek; Tijdschrift "Türk Tarım"; Officiële website van AOÇ, Geschiedenis.