Beykoz: Glas, Schoenfabrieken en Parken.

Begin uw dag met een bezoek aan het museum; het opent 's ochtends en vertelt het verhaal van de glasproductie in Beykoz. Het museum is vernoemd naar de Beykoz Glas- en Billurat Fabriek, die in de Ottomaanse periode in deze wijk werd opgericht en destijds de belangrijkste glasfabriek was. Het verhaal van het glaswerk van Beykoz gaat terug tot het einde van de 18e eeuw: volgens Wikipedia stuurde Sultan Selim III de Mevlevi-dervisch Mehmed Dede naar Venetië om er meer te leren over glastechnieken. Na zijn terugkeer opende Mehmed Dede een werkplaats in Beykoz; de productie werd later verder uitgebreid door Fethi Ahmed Paşa, de gouverneur van Tophane. De "çeşm-i bülbül"-glazen, die bekend staan om hun witte spiraaldecoraties en bloemmotieven, zijn de meest bekende voorbeelden van deze traditie.

Het gebouw zelf is ook een onderdeel van het verhaal. Abraham Paşa, die als deurwachter van de gouverneur van Egypte diende en door Sultan Abdülaziz tot minister werd benoemd, liet in de 19e eeuw villa's, vogelhuizen, vijvers, een theater en stallen bouwen op zijn landgoed in Beykoz. Het U-vormige stenen stalgebouw, dat nog steeds bestaat, is gerestaureerd door de Nationale Paleizen en werd op 9 april 2021 als museum geopend.

Binnenin worden ongeveer 1.480 objecten tentoongesteld, verdeeld over 12 thematische zalen. Naast Turks glaswerk zijn er ook stukken die in Europa zijn geproduceerd voor Ottomaanse paleizen. Let bij het bekijken van de vitrines op hoe dezelfde vorm, bijvoorbeeld een karaf of een schaal, in verschillende werkplaatsen en periodes is veranderd; de ware rijkdom van de collectie komt tot uiting in deze vergelijkingen.

Het museum is gesloten op maandag; controleer de openingstijden en ticketinformatie op de website van de Nationale Paleizen. De tuin van het museum maakt deel uit van een gebied van ongeveer 360 hectare en herbergt 117 verschillende boomsoorten; maak na uw bezoek een wandeling door de tuin om enkele van de zeldzame soorten te bewonderen die tijdens de tijd van Abraham Paşa zijn geïmporteerd.

Bron: Nationale Paleizen; EBA Buitenklasleren; Wikipedia.

Na het museum kunt u verder wandelen tussen de bomen in het Beykoz Park. Dit park, ook bekend als Abraham Paşa Park, ligt op de hellingen van de Bosporus en strekt zich uit tussen de districten Beykoz Merkez en Paşabahçe, met een oppervlakte van 27,9 hectare. Het is vernoemd naar Abraham Paşa, die van 1833 tot 1918 leefde. Volgens sommige bronnen had de pasja een vriendschap met sultan Abdülaziz en won hij dit grote stuk land tijdens een dobbelspel.

Tijdens de tijd van Abraham Paşa werd het gebied aangelegd door Franse tuinarchitecten, en werden exotische planten en bomen geïntroduceerd die niet van nature in het Ottomaanse Rijk voorkwamen. Zoek naar de overblijfselen van die tijd: bronnen vermelden twee grote kunstmatige grotten, vijf bassins waarvan er een een klein kunstmatig eiland bevat, en drie kunstmatige watervallen die zijn gebouwd met rotsen. Paviljoens en een klein theater zijn in de loop der jaren verdwenen; het theater werd vernietigd bij een brand in 1937. Een deel dat werd gekocht door II. Abdülhamid was een tijdlang open voor het publiek onder de naam Hürriyet Bahçesi.

Tegenwoordig wordt het park beheerd door de gemeente Istanbul als een recreatiegebied en is het open voor het publiek. Er zijn wandelpaden, speeltuinen, picknicktafels en een gemeenschapscentrum. Aan de oostkant loopt het park over in een natuurlijk bos. In het weekend kan het druk zijn met picknickgangers, dus kies een doordeweekse dag voor een rustige wandeling. De paden zijn op sommige plaatsen steil, dus draag schoenen met goede grip.

Verlaat het park en daal af naar de kust. Het centrum van Beykoz ligt op ongeveer een kilometer afstand. Wanneer u het pierplein bereikt, ziet u de derde halte van de route: de İshak Ağa-fontein.

Bron: Beykoz Kaymakamlığı; Wikipedia.

De open fontein aan de overkant van het pier in Beykoz, bekend bij de lokale bevolking als "Onçeşmeler" (de fontein met tien monden), is een van de symbolen van de wijk. Daar stond eerder een fontein die door Behruz Ağa was gebouwd; deze werd in 1159, oftewel 1746, vernieuwd door Gümrük Emini (douanebeambte) İshak Ağa. Volgens de TDV Islam Encyclopedie heeft İshak Ağa vijf fonteinen in Istanbul gebouwd, waarvan vier in Beykoz. Dezelfde encyclopedie vermeldt dat İshak Ağa ook de verantwoordelijke was voor de bouw van de Ayazma Moskee in Üsküdar.

Bekijk de omgeving van het gebouw. Het hoofdgedeelte is ongeveer 6 meter breed, 8 meter lang en 4 meter hoog; het gedecoreerde dak wordt ondersteund door acht slanke marmeren zuilen en twaalf spitsboogvormige stenen. Aan de achterkant bevindt zich een reservoir, omgeven door muren. Het water stroomt onafgebroken uit tien bronzen openingen aan de voorkant en vloeit in een marmeren kom; deze tien openingen geven de fontein haar naam. De twee openingen in het midden zijn groter dan de andere. De bron van het water is een rotsachtige helling, bekend als Şahinkaya.

Bekijk de inscriptie: deze is geschreven in een enkele regel met dikke, sierlijke kalligrafie in goud op een groene achtergrond, en is het werk van de kalligraaf Edirneli Emin Efendi. De bogen en het dak zijn tijdens latere restauraties vernieuwd met beton. De fontein is gerestaureerd in 1948-1950, 1986, 2005-2006 en 2016-2017. Het eigendom behoort tot de Vakıflar Genel Müdürlüğü (Directoraat-Generaal voor Stichtingen) en is sinds 1972 geregistreerd als een historisch monument dat beschermd moet worden.

Neem een paar minuten om op het plein te zitten en het dagelijks leven tussen het pier en de fontein te observeren. Loop vervolgens langs de kust in de richting van Yalıköy; het Mecidiye Paleis ligt op ongeveer een kilometer afstand.

Bron: TDV Islam Encyclopedie; Wikipedia.

In Yalıköy, aan de kust waar vroeger de "Hünkar İskelesi" (Keizerlijke Pier) stond, bevindt zich het Beykoz Mecidiye Paleis. Dit paleis staat op een terras met terrassen die vanuit de zee omhoog lopen. De Egyptische gouverneur Kavalalı Mehmed Ali Paşa begon in 1845 met de bouw van het paleis als cadeau voor Sultan Abdülmecid. Na de dood van de pasja, voltooide zijn zoon Said Paşa het paleis in 1854 en presenteerde het aan de sultan. In de eerste jaren werd het paleis gebruikt voor korte uitstapjes, maar later werd het gebruikt om buitenlandse staatslieden en ambassadeurs te ontvangen.

Het gebouw met twee verdiepingen, gedeeltelijk van steen, heeft een neoklassieke gevel. Bij de gevelbekleding werden stenen uit Italië gebruikt in combinatie met lokale witte marmer. Binnenin vindt u decoraties gemaakt van gekleurd hout. Historische documenten vermelden vergulde meubels, stoffen uit Hereke en kristallen kandelaars. In de tuin kunt u een klein rusthuis zoeken, dat "hamam" (Turks bad) wordt genoemd, met muren bekleed met oesterschelpen. Veel van de servicegebouwen, zoals de keuken, het badhuis en de citrusboomgaard, zijn niet bewaard gebleven.

Het paleis heeft in de 20e eeuw geen relatie meer met het koningshuis. Het werd een weeshuis, in de jaren 1920 werd het gebruikt voor de behandeling van patiënten met traanfilmproblemen, in 1953 werd het een sanatorium en in 1963 een ziekenhuis voor kinderlongziekten. In 1997 werd het overgedragen aan de "Milli Saraylar" (Nationale Paleizen) en na een restauratie tussen 2010 en 2016, werd het op 11 april 2017 als museum geopend.

Het paleis is gesloten op maandag. "Milli Saraylar" verkoopt ook aparte kaartjes voor de tuin. Zelfs als u het interieur niet bezoekt, is het de moeite waard om de terrastuin te bezoeken en uit te kijken over de Bosporus. Controleer de actuele openingstijden en prijzen op de officiële website. Vanaf hier kunt u een paar honderd meter langs de kust lopen om bij de laatste bestemming van de route te komen.

Bron: Milli Saraylar; Wikipedia.

De laatste halte van de route is Beykoz Kundura, een van de oudste fabrieken van Istanbul. Het verhaal begint in 1810, toen het werd opgericht als een leerlooierij in opdracht van sultan II. Mahmud. De fabriek werd in eerste instantie opgericht om leer voor het leger te produceren, maar evolueerde in de loop der jaren tot een fabriek voor leer en schoenen. In 1933 werd het overgedragen aan het pas opgerichte Sümerbank en kreeg het de naam Sümerbank Leer- en Schoenindustrie. De productie steeg in 1968 tot 2 miljoen paar per jaar, en in 1975 tot 2,5 miljoen paar; op het hoogtepunt werkten er ongeveer 3.000 mensen. De fabriek werd in 1999 gesloten bij besluit van de ministerraad en in 2003 verkocht.

Tegenwoordig herleven de gebouwen van steen en baksteen als een cultureel en artistiek centrum, en als filmlocatie. Sinds 2005 dient het als decor voor film- en televisieproducties. Het "Kundura Hafıza"-project, dat in 2015 begon, verzamelt het archief van de fabriek en de herinneringen van de werknemers. In 2018 werd de oude ketelruimte gerenoveerd en omgetoverd tot "Kundura Sinema" (bioscoop) en "Kundura Sahne" (podium).

Het belangrijkste om te weten voor een bezoek: Beykoz Kundura is geen plek die je zomaar kunt bezoeken. Volgens de website van de instelling kunnen bezoekers deelnemen aan geplande evenementen, en rondleidingen vinden alleen plaats op afspraak. Plan je bezoek en bekijk de agenda met filmvoorstellingen, concerten of tentoonstellingen op de website. Als je een avondvoorstelling of een podiumprogramma vindt, kun je de dag afsluiten in de oude ketelruimte van de fabriek.

Als er geen evenementen zijn, kun je de fabrieksgebouwen van steen en baksteen bekijken vanaf de kustweg. Je kunt teruglopen naar het centrum van Beykoz en daar bussen nemen die richting Üsküdar of Kadıköy gaan.

Bron: Officiële website van Beykoz Kundura; Wikipedia.