In Elmalı: Een complex van gebouwen, een museum en het Avlanmeer.

Ongeveer 110 kilometer ten westen van de kust van Antalya, wanneer je de Torosbergen binnendringt, begint een heel ander Antalya. Elmalı is een bergdorp gelegen op een plateau van meer dan duizend meter boven zeeniveau, ten westen van de Beydağları. In het noorden rijst de Elmalı Dağı, die een hoogte van 2.503 meter bereikt, en in het zuiden strekt zich een uitgestrekte vlakte uit, bedekt met appelbomen. De winters zijn streng en de zomers zijn koel; het is niet voor niets dat mensen van de kustgebieden hier in de zomer naartoe vluchten. De naam van het district is synoniem met appels; ongeveer twaalf procent van de totale appelproductie van Turkije komt uit dit gebied. Maar wat Elmalı een dagtrip waard maakt, is niet alleen het klimaat, maar ook het complex uit het begin van de 17e eeuw dat zich in het hart van het dorp bevindt, het museum dat is gevestigd in het oude gemeentehuis, de straten met houten balkons en het meer en het cedersbos in het zuiden van de vlakte.

Om Elmalı te bereiken, kun je vanuit het centrum van Antalya met de weg reizen; de route via Korkuteli daalt af naar het district vanuit het westen. Vanaf het busstation van Antalya vertrekken bussen en minibusjes in de richting van Elmalı; mensen met een eigen auto volgen de borden naar Elmalı langs de weg van Antalya naar Korkuteli. Voor degenen die vanuit Finike komen, is er de weg van Elmalı naar Finike; deze route loopt langs het Avlan Gölü en er zijn afritten naar het cedersbos langs deze route. De weg gaat door bergpassen; het is raadzaam om de reis vroeg in de ochtend te beginnen om in het donker terug te moeten rijden. Het centrale deel van het dorp kan het beste te voet worden verkend; voor het meer en het bos is een voertuig noodzakelijk.

Het Ketencizade Ömer Paşa complex:

De moskee en de bijbehorende madrasa, gebouwd van natuursteen en gelegen in het hart van het dorp, zijn de symbolen van Elmalı. Volgens de vermelding van Semavi Eyice in de TDV Islam Encyclopedia, werd dit complex gebouwd door Manavgatlı Ketencizade Ömer Paşa; de zes regellange inscriptie boven de hoofdingang vermeldt het jaar 1019, wat overeenkomt met 1610. Evliya Çelebi noteerde echter het jaartal van de inscriptie als 1016, wat overeenkomt met 1607; dit kleine verschil tussen de twee bronnen is tot op de dag van vandaag niet volledig opgelost. De stichter was een Ottomaanse ambtenaar die opklom van poortwachter tot hoofd van de wacht, en vervolgens tot gouverneur; hij was gouverneur van Diyarbakır in 1603-1604 en werd in 1623 benoemd tot gouverneur van Tripoli. Het gebouw verdient het om vanuit architectonisch oogpunt bekeken te worden. De moskee heeft een vierkant grondplan en is bedekt met een enkele, met lood bedekte koepel; de koepel rust op vier bogen, en de overgangen in de hoeken worden verzorgd door trompen. Aan drie zijden De madrasa aan de overkant van de moskee heeft een U-vorm; dertien gelijke cellen zijn gerangschikt achter een rij van spitse bogen, en het gebouw wordt tegenwoordig gebruikt als bibliotheek. Omdat de moskee op een helling ligt, liggen het binnenhof en het dak van de madrasa lager dan het trottoir. Het beste fotopunt is niet vanaf de straat, maar door naar beneden te lopen naar het binnenhof en vanuit de rij van bogen naar de koepel te kijken. In de stad bevindt zich ook het Bey Hamam, dat door Evliya Çelebi wordt genoemd; Eyice merkt op dat er geen definitief bewijs is dat dit badhuis bij het complex hoort. De moskee is een gebouw dat open is voor aanbidding; bezoek het buiten de gebedstijden, wees stil in het gebouw en vraag toestemming om foto's te maken. Elmalı Museum

In de buurt van het complex, aan de Hükümet Caddesi, bevindt zich het oude overheidsgebouw, dat sinds 2011 het Elmalı Museum is. Het gebouw met twee verdiepingen heeft een centraal plan en is verdeeld in elf tentoonstellingszalen; drie bevinden zich op de begane grond en acht op de bovenverdieping, en de achtertuin is ingericht als een openluchtgalerie. In de eerste zaal op de begane grond worden vondsten uit Bağbaşı uit de late neolithische periode en artefacten uit de vroege bronstijd van Karataş-Semahöyük tentoongesteld in acht vitrines. Het meest opvallende deel van het museum is de derde zaal: drie grafkisten die zijn gevonden in de begraafplaats van Semahöyük, worden hier tentoongesteld in hun oorspronkelijke positie, samen met de skeletten en grafgiften. De manier waarop een lichaam in de grafkist ligt, vertelt een verhaal over de begrafenisrituelen van duizenden jaren geleden, iets dat geen enkele uitleg in een vitrine kan evenaren. Op de bovenverdieping bevinden zich artefacten uit de opgravingen van Hacımusalar Höyük en Karaçakır, evenals vondsten uit de tumuli van Karaburun, Kızılbel en Bayındır. De derde zaal is gewijd aan munten; hier kunt u Lycische munten en munten uit het Romeinse rijk bekijken. De vijfde zaal vertelt het verhaal van de "Schat van de Eeuw", de Elmalı-munten. Ongeveer 1.900 zilveren munten, gevonden in 1984 in het dorp Bayındır door middel van illegale opgravingen, werden naar het buitenland gesmokkeld. Na een lang juridisch gevecht werden ze aan het einde van de jaren negentig teruggebracht naar Turkije. De 14 dekadrammen uit deze schat verdubbelden het aantal bekende dekadrammen ter wereld tot die tijd. Het is belangrijk om te weten dat, volgens bronnen, de originele schat bewaard wordt in het Antalya Museum, terwijl in het Elmalı Museum replica's en het verhaal van de ontdekking worden tentoongesteld. In de achtertuin staan grafstenen, zuilfragmenten en architectonische elementen uit de hellenistische, Romeinse en Byzantijnse periodes. De wijk İplik Pazarı, die zich rondom het complex bevindt, is een gebied met veel oude huizen. Let op tijdens het wandelen: de straten lopen steil naar beneden, omdat het stadje op een helling is gebouwd. Boven de stenen muren steken wit geschilderde balkons uit, en aan het einde van de straat zie je altijd zowel de vlakte als de bergen. Omdat het ochtendlicht vanuit het oosten komt, zijn de gevels met balkons het beste te fotograferen voor het middaguur. De meeste huizen zijn nog steeds bewoond; het is belangrijk om niet in de tuinen te kijken en de bewoners niet te storen. De geschiedenis van het stadje is ook te lezen in deze straten: Elmalı was in de vroege jaren van het Ottomaanse Rijk het centrum van de regio Teke. De regionale bestuurders brachten er in de zomer graag tijd door, en aan het einde van de 19e eeuw telde het stadje twintig moskeeën, vijf hammams en meer dan vijfhonderd winkels. Na een grote brand in 1940 werd het stadje herbouwd; de houten gebouwen die nu nog staan, zijn de wijken die de brand overleefden of later zijn gerestaureerd.

**Avlanmeer**

Vanuit het stadje, ga naar het zuiden, richting Finike. Het Avlanmeer, een karstmeer op 1.030 meter boven zeeniveau, bevindt zich aan de zuidelijke rand van de Elmalı-vlakte. In zijn natuurlijke staat besloeg het ongeveer 850 hectare. De recente geschiedenis van het meer moet met voorzichtigheid worden verteld, omdat de bronnen elkaar verschillen: volgens Wikipedia werd het meer in 1975-80 via een kanaal leeggepompt en omgezet in landbouwgrond, als gevolg van een besluit dat in 1970 werd genomen; een nieuwsbericht uit 2022 plaatst de drooglegging in 1977-78 en de terugkeer van het water in 1997-98. Het gemeenschappelijke punt is dat na de drooglegging het klimaat in de omgeving droger werd en het aantal watervogels afnam. Op verzoek van de lokale bevolking werd het meer in de vroege jaren 2000 opnieuw gevuld. De weg die door het midden van het meer liep, werd in 2012 verlegd naar de oostelijke oever. De afgelopen jaren is het meer tijdens droge zomers weer aan het slinken en tijdens regenachtige winters weer aan het vollopen; het landschap dat u zult zien, is dus afhankelijk van het seizoen en het jaar. De winter en het vroege voorjaar zijn de meest waterrijke periodes; verwacht geen voorzieningen, behalve de mogelijkheid om langs de oever te wandelen en vogels te observeren.

**Çığlıkara cedersoort bos**

De bergen ten zuiden van het meer herbergen een van de belangrijkste cedersoorten bossen van Turkije. Çığlıkara werd op 5 juli 1991 uitgeroepen tot beschermd natuurgebied door het Ministerie van Landbouw en Bosbouw; het is een van de 32 beschermde natuurgebieden in het land en valt onder de 6e Regio Directie in Antalya. Het gebied De publicatie van de provinciale cultuurdienst vermeldt dat de weg naar het cedersbos en het Elmalı Cedersonderzoekspark afsplitst van de Elmalı-Finike-weg op ongeveer 20 kilometer, ten noorden van het Avlanmeer. Deze weg is ook het startpunt voor wandelingen naar Kızlar Sivrisi, de hoogste top van de Beydağ-bergen, met een hoogte van 3.080 meter. De bosweg kan in de winter gesloten zijn. Dit is een beschermd natuurgebied, dus houd u aan de regels en volg de gemarkeerde paden.

**Suggestie voor een dagplanning:**

Begin de ochtend in het stadje, breng 's middags een bezoek aan het meer en de bossen. Bekijk de complex van gebouwen vroeg in de ochtend, wanneer de stad nog wakker wordt. Ga naar het museum zodra het opent en besteed er een uur aan. Ga rond het middaguur de straten in en bekijk de kaas-, tarhana- en weefwarenmarkten als u er op een marktdag bent. 's Middags kunt u met de auto de weg naar Finike afdalen en stoppen aan de oever van het meer. Vervolgens kunt u de bosweg in en terugkeren naar de verharde weg voordat het donker wordt.

De beste tijd om Elmalı te bezoeken is van eind mei tot juni en van september tot begin oktober. In oktober vindt de appelooogst plaats in de vallei, waardoor de wegen langs de kant vol staan met kratten. In juli en augustus is het in de stad aanzienlijk koeler dan aan de kust. In de eerste week van september vindt de traditionele worstelwedstrijd van Yeşilyayla plaats, waardoor de stad vol zit en het moeilijk kan zijn om accommodatie te vinden. In de winter is het plateau besneeuwd en kan de bosweg gesloten zijn.

**Praktische tips:**

De hoogte is meer dan 1000 meter, dus neem zelfs in de zomer extra kleding mee voor de koelte in de avond. Er zijn geen voorzieningen aan de kant van het meer en het bos, dus neem water en eten mee vanuit de stad. Zelfs als het museum gesloten is, kunt u nog steeds de straten en het complex van gebouwen bezoeken. In het cedersbos kan het signaal van uw telefoon wegvallen. Laat het tijdstip van uw terugkeer niet achter bij mensen die in de auto blijven, maar wandel samen terug. De weg van Elmalı naar Finike kan een vervolg zijn van uw reis. U kunt dezelfde dag afdalen naar de kust en een duik nemen in de zee, wat de snelste manier is om te begrijpen hoe steil deze provincie is vanuit dit plateau.

**Bronnen:**

• TDV Islam Encyclopedie, Ömer Paşa Complex (Semavi Eyice), https://islamansiklopedisi.org.tr/omer-pasa-kulliyesi
• Cultureel portaal, Elmalı Museum, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/antalya/gezilecekyer/elmali-muzesi
• Provinciale cultuur- en toerisme dienst van Antalya, Antalya van gisteren tot vandaag, sectie Elmalı, https://antalya.ktb.gov.tr/Eklenti/8684,66-dundenbuguneantalya-1cilt-elmalipdf.pdf
• Ministerie van