De Tortum-vallei, van waterval naar meer.

Op de weg van Erzurum naar het noorden, richting Artvin, verdwijnt de hoogvlakte al snel en daalt de weg af naar een diepe vallei die door de rivier Tortum is uitgesleten. Naarmate de hoogte afneemt, verandert het landschap; er verschijnen populieren, fruitbomen en steile rotsen. Het onderwerp van deze reis zijn de twee bekendste bezienswaardigheden van die vallei: het Tortummeer en de Tortumwaterval. De twee zijn twee kanten van dezelfde medaille: een rivier die werd geblokkeerd door een aardverschuiving, waardoor er een meer achter ontstond, en die vervolgens over die natuurlijke barrière stroomde, waardoor de huidige waterval ontstond. Een dag hier doorbrengen betekent het groene en vruchtbare gezicht van Erzurum ontdekken, naast de bekendheid van de stad als een wintersportoord. Het landschap is ontstaan door een aardverschuiving.

Publicaties van het Cultureel Portaal en het Provinciaal Bureau voor Cultuur en Toerisme vermelden dat het meer ontstond in de 18e eeuw. De Wikipedia-pagina over de Tortumwaterval plaatst het gebeuren in de midden van de 20e eeuw, terwijl de pagina over het Tortummeer het jaar 1791 noemt; dus de bronnen verschillen over de exacte datum, maar ze beschrijven allemaal hetzelfde mechanisme. Een grote massa van de helling, bekend als Kemerlidag, is afgesloten en heeft de rivier Tortum geblokkeerd, ten westen van het huidige dorp Balıklı. Het water van de rivier heeft zich achter deze barrière verzameld en is een lange, smalle en steile vallei geworden, waardoor een meer is ontstaan. Volgens de toeristische gids van het provinciaal bureau is het meer ongeveer tien kilometer lang; het Cultureel Portaal meldt dat het zich acht kilometer lang uitstrekt langs de vallei. De breedte varieert tot slechts honderd meter op sommige plaatsen, en het diepst is het ongeveer honderd meter. Wikipedia meldt dat het meer bestaat uit twee afzonderlijke bekkens, die gescheiden zijn door een onderwaterdrempel, en dat het meer langzaam volloopt met het materiaal dat de rivier elk jaar meeneemt. Dezelfde bron vermeldt dat tussen 1947 en 2010 de delta die aan de monding van de rivier is ontstaan, meer dan negenhonderd meter richting het meer is gegroeid; dus dit is een landschap dat nog steeds in verandering is. Het overtollige water van het meer stroomt via een aardverschuiving aan de noordelijke kant naar de Tev-vallei. Daar ontstaat de waterval. Het Cultureel Portaal geeft een hoogte van achtenveertig meter en een breedte van tweeëntwintig meter; de gids van het provinciaal bureau en Wikipedia geven een breedte van tweeëntwintig meter. Op de plek waar het water valt, is een enorme kuil uitgesleten. Wikipedia meldt ook dat de lokale bevolking de waterval in hun eigen taal "sudökülen" noemt, wat zoiets betekent als "waar water naar beneden valt". De aardverschuiving heeft ook de loop van de rivier veranderd. Volgens Wikipedia voegt het water dat over de barrière stroomt zich samen met de Tev-beek, die van de Çağlayan-berg komt De bronnen geven verschillende namen voor het vertrekpunt; het Cultureel Portaal noemt de garage in de westelijke wijk, terwijl de brochure van de provincie de garage in de oostelijke wijk vermeldt. Controleer voor vertrek het actuele vertrekpunt en de tijd. Een auto is erg handig om de uitkijkpunten aan de oever van het meer en de dorpen rondom het meer te bereiken. Vanuit Erzurum is het natuurlijk om eerst het meer en dan de waterval te zien, omdat de weg langs het meer loopt en vlakbij de dam aan de noordkant. De terugreis gaat ook via dezelfde weg, dus het is een goed plan om 's ochtends het meer te bezoeken, 's middags de waterval en 's avonds, tijdens de terugreis, de veranderende kleuren van het meer in het avondlicht te bekijken.

Wat te doen aan de oever van het meer:

De gids van de provincie meldt dat er plekken zijn langs de weg waar je het meer van bovenaf kunt zien, en dat er een lange glazen veranda is. Op een rustige dag is de reflectie van de bergen en wolken in het water vanaf deze plekken het mooist te zien. Het Cultureel Portaal vermeldt dat de Bozburun-schiereiland, die richting het meer loopt voor het dorp Balıklı, een belangrijke bezienswaardigheid is, en dat de beboste gebieden in de buurt van het dorp worden gebruikt als recreatiegebied. Er is geen weg naar de appel- en abrikozenboomgaarden aan de andere kant van het meer; de gids meldt dat je er alleen met een boot kunt komen. Het is ook mogelijk om een boottocht over het meer te maken. In het meer wordt gevist met kooien; het Cultureel Portaal meldt dat er forel en karper worden gekweekt. Voor vogelliefhebbers is het zuidelijke uiteinde van het meer de beste plek. Het Cultureel Portaal meldt dat er een klein vogelparadijs is, dat de vallei een populaire plek is voor roofvogels en dat alle vier soorten gieren die in Turkije voorkomen hier kunnen worden gezien. Vergeet uw verrekijker niet en observeer de rotsachtige hellingen, vooral tijdens de warmste uren van de dag.

Wat te zien bij de waterval:

Bij de waterval zijn een uitkijkpunt, twee trappen die aan weerszijden naar beneden leiden en een houten brug die onder de waterval door loopt. De gids van de provincie meldt dat je via de trappen onder de waterval kunt komen en deze vanaf de brug kunt bekijken, en dat je via de andere trap weer naar boven kunt klimmen. Zo kun je het water eerst van bovenaf en daarna van dichtbij zien. In het voorjaar kan het opspattend water de toeschouwers op het balkon nat maken; het is verstandig om een dun regenjas mee te nemen. De trappen zijn steil en de treden kunnen nat zijn. Draag antislip schoenen, laat kleine kinderen niet los en ga niet over de reling. Het is gevaarlijk om dicht bij de kuil en het snel stromende water te komen; hoewel het Cultureel Portaal meldt dat de kuil geschikt is voor watersporten, mogen dergelijke activiteiten alleen onder toezicht van bevoegde personen worden uitgevoerd. De waterval heeft ook een geschiedenis op het gebied van energie. Het Cultureel Portaal en Wikipedia vermelden Seizoen en tijdstip

De Culturele Portal schrijft dat de waterval, vooral in mei en juni, in volle glorie stroomt, en dat het water daarna afneemt. Dit is in overeenstemming met het regime van de rivier Tortum: Wikipedia meldt dat de hoogste waterstand van de rivier in mei wordt gemeten, en de laagste in augustus. Het einde van de lente, wanneer de sneeuw smelt, is de beste tijd om de waterval te bezoeken, waarvan het geluid van veraf te horen is. Aan het einde van de zomer wordt de waterval dunner, terwijl de tuinen in de vallei en de oevers van het meer op hun levendigst zijn. In de namiddag kan de zon een regenboog creëren voor de waterval; de brochure van de provincie benadrukt deze regenboog, die vaak in het voorjaar te zien is. De provincie heeft aangekondigd dat de waterval 's avonds verlicht is en open is voor bezoekers; controleer voordat u gaat of dit het geval is, via lokale bronnen.

Uzundere ontdekken

Uzundere, waar het meer en de waterval aan verbonden zijn, is zelf een charmant dorp dat uitnodigt tot een rustige dag. Wikipedia meldt dat de oude naam van de nederzetting Azort was, dat het een district was van Tortum, maar in 1987 een zelfstandige gemeente werd, en dat het in maart 2016 de titel "vredige stad" ontving. De toeristische gids van de provincie noemt Uzundere ook als de elfde "vredige stad" van Turkije; deze titel betekent deel uitmaken van een internationaal netwerk dat lokale producten, een rustig leven en inspanningen om het milieu te beschermen promoot. Het centrum van het dorp ligt op ongeveer 1100 meter hoogte; volgens Wikipedia worden er geen stormen waargenomen omdat het zich in de vallei bevindt, en is de jaarlijkse neerslag gering vanwege de lagere ligging. Als u op zoek bent naar een historische plek in de vallei, is het Engüzek Kasteel, vlakbij de afslag naar Dikyar, een goede plek om te stoppen. De Culturele Portal schrijft dat het kasteel, dat dateert uit de middeleeuwen, op een steile rots boven de rivier Tortum is gebouwd, en dat het ongeveer een kilometer verderop ligt, na de brug bij de afslag naar Dikyar, en dat het met de auto bereikbaar is. Volgens de Culturele Portal is het kasteel bekend als zowel Dikyar Kasteel, naar het dorp waarin het zich bevindt, als Akçakale, naar Akça Bey, die het kasteel versterkte tijdens de periode van de beyliks (kleine koninkrijkjes). Het is gebouwd met ruw gesteen en mortel; in de binnenplaats bevindt zich een reservoir en een gedeelte met twee verdiepingen, dat waarschijnlijk als opslagplaats en uitkijktoren werd gebruikt, en buiten de muren bevindt zich een tunnel die naar de rivier Tortum leidt. Het gebouw is in 2006 geregistreerd als een cultureel erfgoed dat bescherming behoeft. Zelfs zonder de rots te beklimmen, is het vanaf de weg al goed te zien waar het kasteel zich bevindt.

Praktische tips

Er zijn recreatiegebieden aan de o Controleer de meest recente informatie over de toegang en verlichting van de waterval op de officiële websites van de lokale en provinciale instanties.

Bronnen:

• Cultuurportaal, Tortum Waterval: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/erzurum/gezilecekyer/tortum-selalesi
• Cultuurportaal, Tortum Meer: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/erzurum/gezilecekyer/tortum-golu
• Cultuurportaal, Engüzek Kasteel: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/erzurum/gezilecekyer/enguzek-kalesi
• Provinciale Directie Cultuur en Toerisme van Erzurum, Natuurlijke Schoonheden: https://erzurum.ktb.gov.tr/Eklenti/57936,dogal-guzelliklerpdf.pdf?0=
• Provinciale Directie Cultuur en Toerisme van Erzurum, Reisgids Erzurum: https://erzurum.ktb.gov.tr/Eklenti/149997,turizm-rehberi---trpdf.pdf?0=
• Provinciegouvernement van Erzurum, Erzurum wordt een Geopark, het land van de Rode Feeën: https://www.erzurum.gov.tr/erzurumun-kirmizi-periler-diyari-jeopark-olacak
• Wikipedia, Tortum Waterval: https://tr.wikipedia.org/wiki/Tortum_%C5%9Eelalesi
• Wikipedia, Tortum Meer: https://tr.wikipedia.org/wiki/Tortum_G%C3%B6l%C3%BC
• Wikipedia, Uzundere: https://tr.wikipedia.org/wiki/Uzundere
• Wikipedia, Tortum Rivier: https://tr.wikipedia.org/wiki/Tortum_%C3%87ay%C4%B1