De Kozakhoogvlakte, met zijn pistaciebomen en bergdorpjes.

Veel reizigers die Bergama bezoeken, brengen hun dag door bij de Akropolis en het Asklepion en keren dan terug, zonder ooit naar de berg te kijken die in het noordwesten van de stad ligt. Echter, de oude bergweg die Bergama met Ayvalık verbindt, onthult na een paar bochten een heel ander landschap: heuvels bedekt met pijnboomden, stenen dorpjes verspreid tussen de bomen en granietrotsen. Dit is Kozak Yaylası. Deze tekst beschrijft niet de oude stad, maar het gebied erachter, een plek waar je een dag kunt doorbrengen in de schaduw van de pijnboomden, van dorp naar dorp reizend. Waar ligt de yayla, hoe hoog is deze?

Volgens de Turkse Wikipedia is Kozak Yaylası een hooggelegen gebied dat begint ongeveer twintig kilometer van Bergama, tussen de districten Bergama en Ayvalık. Het ligt aan de voet van de Madra-berg. Een reisverslag in Cumhuriyet noemt Madra een berg van groot belang voor de Noordelijke Egeïsche Zee, net als de Kaz Dağları, en beschrijft Kozak als de bron van zuurstof voor Ayvalık. Over de hoogte zijn de bronnen het niet eens. Wikipedia en Milliyet spreken van een hoogte tussen de vijf honderd en duizend meter; de reispagina van Hürriyet schrijft dat de weg ongeveer negenhonderd meter stijgt en dat de yayla zich dan voor je uit spreidt als een zee. Het geografische merkteken van het Turkse Octrooibureau geeft aan dat de pijnboomwouden op granietrotsen tot zeventienhonderd meter hoog kunnen zijn. Deze cijfers zijn niet tegenstrijdig; de yayla is geen enkel vlak gebied, maar een verzameling van dorpen en bossen op verschillende hoogtes. Een artikel in Milliyet meldt dat de naam van de yayla afkomstig is van de pijnboomappel. Ik kon geen andere bron vinden over de oorsprong van de naam; het is dus waarschijnlijk een lokale verklaring. De yayla van de pijnboom.

De identiteit van Kozak wordt bepaald door de pijnboom. Op verzoek van de Kamer van Koophandel van Bergama, werd "Bergama Kozak Pijnboompitten" op 10 juni 2011 geregistreerd als een geografische indicatie. De beschrijving van de "Kozak"-pijnboompitten in het document is als volgt: ze hebben een volle schil, zijn groot, lichtcrèmekleurig en zacht van structuur. Het document koppelt de kwaliteit van het product aan de bodem van het gebied: de yayla is een geologisch oud gebied, dat metamorfose heeft ondergaan, en heeft een bodem die geschikt is voor pijnbomen, met een hoge doorlaatbaarheid, ontwikkeld op graniet, gneis en schist. Omdat de pijnboom een diep wortelsysteem heeft, is een diepe bodem noodzakelijk. De neerslag en vochtigheid van het mediterrane klimaat voldoen aan de behoeften van de boom; maar, zoals het document waarschuwt, in droge en extreem hete jaren, kunnen de pitten kleiner worden en verkleuren. Het document vermeldt ook de geografische grenzen: de wijken Terzihaliller, Yukarıcuma, Yukarıbey, Aşağıbey, Aşağıcuma, Ayvat Hier is de vertaling van de Turkse tekst naar het Nederlands:

De kegels die van de bomen worden verzameld, worden in de regio "küner" genoemd. Deze worden gewogen en opgeslagen, gewassen en laten liggen, en vervolgens gesorteerd op grootte. In de brekende machines worden de schil en de pinda's van elkaar gescheiden. De pinda's worden in dunne lagen in kisten gelegd en gedurende enkele dagen op natuurlijke wijze gedroogd. De schil wordt met borstels verwijderd, afwijkende exemplaren worden verwijderd en na een laatste droogbeurt worden ze verpakt. De controle van de geografische indicatie wordt jaarlijks minstens één keer uitgevoerd door een comité dat wordt gecoördineerd door de Kamer van Koophandel van Bergama, met de deelname van het district landbouwagentschap en de landbouwvereniging. Een bericht van het Bosdistrict van İzmir meldt dat het gebied zeventig procent van de productie van Turkse pinda's in Turkije levert, en noemt het gebied een ware "pinda-opslagplaats" van het land; dit percentage kan jaarlijks variëren, afhankelijk van de opbrengst. Het Bosdistrict meldt dat het specifieke bebossingsgebied, toegewezen aan de dorpsentiteit in Karaveliler, is uitgebreid tot zeshonderd tweeënzestig hectare, en dat deze bossen, die tussen 1992 en 2011 zijn aangeplant, vandaag de dag inkomsten genereren voor honderden huishoudens. Tijdens de oogst van de kegels beklimmen de boeren bomen die metershoog zijn. In de afgelopen tien jaar is de opbrengst afgenomen; volgens het persbureau Anadolu heeft het Ministerie van Bosbouw in 2019 een project gelanceerd, en is vastgesteld dat de *Leptoglossus occidentalis*, een zaadschimmel die in 2012 in Turkije is geïntroduceerd, een aanzienlijke rol speelt bij het verlies van opbrengst. In het kader van biologische bestrijding zijn de eieren van parasitoïden, die tegen deze insect worden gekweekt, afgezet op de gemarkeerde bomen in Karaveliler. Als u tijdens uw wandeling markeringen op de stammen van de bomen ziet, raak ze dan niet aan; dit kunnen onderzoeksbomen zijn. Om er te komen:

De gemakkelijkste manier om Kozak te bereiken is om eerst naar Bergama te reizen. Er zijn busverbindingen van İzmir naar Bergama; controleer de dienstregeling van de bussen bij het busstation of bij de vervoerbedrijven voordat u vertrekt. Ik heb geen informatie gevonden over regelmatige en frequente openbaar vervoer naar het gebied vanuit Bergama; volgens Milliyet is het mogelijk om een taxi te nemen. Als u bedenkt dat het gebied niet beperkt is tot één punt, is de meest comfortabele optie om er met uw eigen auto te komen, of om een auto voor een dag te huren. Hürriyet beschrijft de route als volgt: Vanaf Bergama ziet u eerst een historisch aquaduct, waarna de weg langzaam omhoog slingert tussen dennenbomen en picknickplaatsen. Deze weg loopt verder tot aan Ayvalık; Hürriyet voegt eraan toe dat de "Kozak Weg" populair is bij terreinwagenlief Hier is de vertaling van de Turkse tekst naar het Nederlands:

Een opvallend punt langs de weg is het Atatürk-beeld, geplaatst op een grote rots. Volgens een artikel in Cumhuriyet is het beeld gemaakt door de gepensioneerde leraar Süha Şen, die in Duitsland woont, en dit is een van de meest bezochte plekken van het gebied. Het landschap op de omslagfoto is vanaf dit punt te zien: een onverharde weg, pijnboomden met een parasolvormige kroon en granietrotsen. Kozak is niet alleen bekend om zijn pijnboompijnboomgaard. Volgens een bericht van BirGün werden in dit gebied vroeger op grote schaal tafeltrossen van de soorten "Kozak Siyahı" (Zwarte Kozak) en "Kozak Beyazı" (Witte Kozak) verbouwd; omdat de pijnboom meer winst opleverde, raakten de wijngaarden in de vergetelheid. De gemeente İzmir en het Manisa Institute voor Wijnbouwonderzoek hebben voorbeeldwijngaarden aangelegd in Demircidere en Aşağıbey om deze twee lokale rassen nieuw leven in te blazen. Als u aan het einde van de zomer door het gebied wandelt, kunt u deze nieuwe wijngaarden tegenkomen. Een ander kenmerk van het gebied is de graniet. Hürriyet schrijft dat de granietmijnen in de omgeving, samen met de veeteelt, een belangrijke bron van inkomsten zijn voor de lokale bevolking. U kunt langs de weg vrachtwagens van de steengroeven en stof zien; wees voorzichtig, vooral op de smalle dorpswegen.

Wandel suggestie:

Ik kon in de bronnen geen informatie vinden over een officieel, gemarkeerd wandelpad in Kozak. Daarom raad ik korte, zelfstandige wandelingen aan. Yeni Asır beveelt korte wandelingen en picknickpauzes aan tussen de pijnbomen, vooral voor gezinnen met kinderen; met oudere kinderen kan deze tijd verlengd worden. Een praktisch plan zou kunnen zijn: parkeer uw auto op een dorpsplein of op een veilige plek langs de weg, volg een van de boswegen en wandel ongeveer een uur tussen de bomen, en keer dan via hetzelfde pad terug. De hellingen bedekt met dennennaalden zijn glad; draag schoenen met een goede grip. Leid de wandeling naar de open boswegen in plaats van naar de pijnboomgaarden; de bomen zijn een bron van inkomsten voor de boeren, raak de kegels niet aan. Hürriyet schrijft dat het gebied geschikt is voor wandelen, fotografie, het observeren van planten en vogels. De brede, platte toppen van de pijnbomen lijken overdag eentonig; 's ochtends vroeg en in de late namiddag worden de schaduwen van de bomen langer en wordt de textuur van de granietrotsen duidelijker. Kies deze twee tijdstippen voor het maken van foto's.

Seizoen en tijd:

Door de hoogte biedt Kozak in de zomer een aanzienlijke verkoeling in vergelijking met Bergama; een artikel in Cumhuriyet beschrijft het gebied als een toevluchtsoord voor mensen die de hitte van de stad willen ontvluchten. De lente is ideaal voor wandelingen in het bos. De herfst kan de meest levendige periode zijn; een bericht van het Bosbeheer schrijft over de drukte Dit artikel adviseert om een hele dag te reserveren voor de hoogvlakte; de oude stad verdient een aparte dag. Om de regio te leren kennen:

De Kozak-tafel wordt traditioneel geserveerd met pistachenoten. Een artikel in Cumhuriyet beschrijft de helva (een soort zoet gerecht) die gemaakt wordt van de pistachenoten uit de regio, en de "cilveli çayı", een thee waarin geroosterde pistachenoten worden toegevoegd. Hürriyet schrijft dat bruiloften, die in de zomermaanden veel voorkomen in de dorpen, een van de warmste manieren zijn om de regio te leren kennen. In de dorpen is het aantal winkels en bedrijven beperkt; als u lokale producten wilt kopen, kijk dan in de dorpspleinen en bij de producenten langs de weg.

Praktische tips:

* Zoals Yeni Asır waarschuwt, is er op de hoogvlakte geen zo uitgebreid netwerk van bedrijven als in de stad; koop water, eten en alles wat u nodig heeft voor de kinderen in Bergama.
* Neem comfortabele schoenen, een hoed, zonnebrandcrème en reservekleding mee.
* Het risico op bosbranden is gedurende de zomer hoog; maak geen vuur in het bos, gooi geen sigarettenpeuken weg en gebruik alleen de aangewezen picknickplaatsen.
* Pluk geen kegels en pistachenoten van de bomen; een groot deel van de bossen is de bron van inkomsten voor de lokale bevolking.
* Vraag toestemming voordat u foto's maakt van mensen in de dorpen.

Bronnen:

* Wikipedia, Kozak Yaylası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kozak_Yaylası
* Turkse Octrooien- en Merkenorganisatie, Bergama Kozak Pistachenoot geografische aanduiding, https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/883c3883-9511-46ba-8df7-4cd4c4ba2c2c.pdf
* Izmir Bosbouwregio, De pistachene bossen in Kozak Yaylası zijn een bron van inkomsten voor de bosbewoners, https://www.ogm.gov.tr/izmirobm/haberler/kozak-yaylasinda-fistikcami-ormanlari-orman-koylusune-gelir-kapisi-oluyor
* Anadolu Agency, Biologische bestrijding van de pistachenootplagen in Kozak Yaylası, https://www.aa.com.tr/tr/yesilhat/dogal-yasam/kozak-yaylasindaki-cam-fistigi-zararlisiyla-biyolojik-mucadele/1815777
* Hürriyet Seyahat, Bergama, de geboorteplaats van vele eerste, https://www.hurriyet.com.tr/seyahat/ilklerin-anayurdu-bergama-41783637
* Cumhuriyet, Kozak Yaylası, het pistachenoothavengebied van de berg Madra, https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/nilay-kucuk/madra-daginin-fistik-cenneti-kozak-yaylasi-211