Yumurtatepe Tümülüsü

Yumurtatepe is een kunstmatige heuvel in Yenimahalle, gelegen tussen de wijken Çamlıca en Demetevler, in de buurt van het noordelijke deel van het Atatürk Boslandgoed. Deze groene verhoging, die plotseling oprijst te midden van de omliggende flatgebouwen, is een van de oude tumuli en heuvels die zijn blijven bestaan in de stedelijke omgeving van Ankara. Het verhaal van Yumurtatepe bestaat uit twee lagen: die van archeologie en die van herinneringen aan de vroege Republiek. Tumulus of nederzetting? De tumuli in het westen van Ankara werden lange tijd beschouwd als grafheuvels uit de Frigische periode, en de documenten vermelden Yumurtatepe ook als onderdeel van deze groep. Volgens het Cultureel Inventaris werd de heuvel in 1967, als onderdeel van het ODTÜ Frigische Necropolis Reddingsproject, aangeduid als tumulus nummer 20. Toen de gemeente Yenimahalle met bouwactiviteiten begon op het gebied, voerde het Museum voor Anatolische Beschavingen tussen 1986 en 1987 een reddingsopgraving uit. Tijdens de opgraving werd op de top van de heuvel, ongeveer een halve meter onder het oppervlak, een overblijfsel van een gebouw met een ovale plattegrond en een hoogte van 70 centimeter gevonden. Om de grafkamer te onderzoeken, voerde de Directie voor Mijnbouwonderzoek en -winning een onderzoek uit met behulp van elektromagnetische methoden. Dit onderzoek wees erop dat er mogelijk een ruimte geschikt voor een grafkamer zich bevond, 10 tot 15 meter diep, ten westen van het centrum van de heuvel, maar de opgravingen leverden geen resultaten op. Als gevolg van deze werkzaamheden kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat het geen Frigische tumulus was, maar een klein centrum uit de vroege Bronstijd. Het Cultureel Inventaris beschrijft dit centrum als een strategische locatie uit de periode III van de vroege Bronstijd, terwijl Wikipedia suggereert dat het mogelijk als een wachtpost in plaats van een groot nederzetting werd gebruikt. Een artikel uit 2023 van Ela Alanyalı Aral en collega's over de westelijke tumuli van Ankara vermeldt ook dat Yumurtatepe niet als een tumulus is aangemerkt op de ODTÜ-kaart. In tegenstelling hiermee beschouwt de kunsthistoricus Ali Cengizkan de heuvel in een artikel dat in 2024 werd gepubliceerd, als de bekende Frigische tumulus nummer 20. Kortom, het woord "tumulus" is in de naam bewaard gebleven, maar de wetenschappelijke interpretaties verschillen. De westelijke tumuli van Ankara Om Yumurtatepe te begrijpen, is het nodig om naar het omliggende netwerk van tumuli te kijken. Tumuli zijn monumentale grafheuvels die zijn opgebouwd door aarde, en volgens het artikel van Alanyalı Aral is deze traditie vanuit Thraki naar Anatolië gebracht door de Frigiërs en is deze voortgezet door latere culturen. Hetzelfde artikel stelt dat Ankara in de 8e eeuw voor Christus door de Frigiërs is gesticht, en dat de westelijke tumuli voor het eerst in 1910 werden besch Cengizkan herkent dat de naam "Beştepe" voor het hooggelegen gebied bij Atatürk Orman Çiftliği afkomstig is van de vijf tumuli (grafheuvels) die zich daar bevinden. Hoewel Yumurtatepe zelf geen tumulus is, bevindt deze zich aan de noordelijke rand van de heuvelrug en maakt deel uit van hetzelfde landschap. De heuvel wordt ook wel "Hatıralar Tepesi" (Herdenkingsheuvel) genoemd. Volgens Cengizkan, en gebaseerd op de herinneringen van Münir Hayri Egeli, had Atatürk een voorstel afgewezen om een gebouw te plaatsen op een kleine heuvel tegenover de weg die Ankara met de boerderij verbond. In plaats daarvan had hij aangegeven dat hij hier een eenvoudige graf voor zichzelf wenste. Vanaf dat moment werd de heuvel "Hatıralar Tepesi" genoemd. Cengizkan vermeldt ook dat Ernst Egli, die betrokken was bij de planning van de boerderij, in zijn plannen uit de jaren dertig deze heuvels en hun omgeving beschermde onder de naam "Şehitler Tepesi" (Martelersheuvel). Dit geeft een interessant inzicht in de gedachten die aan de bouw van Anıtkabir voorafgingen. **Bescherming en bezoek:** Volgens Cengizkan is de heuvel op 14 januari 1972 geregistreerd en op 5 maart 1991 aangemerkt als een gebied van het hoogste niveau van archeologisch belang. De heuvel kan het beste vanuit de omgeving worden bekeken, vanuit een lage hoek. Volgens de beschrijving van een oude foto op Wikimedia Commons, kon men vanaf de top van de heuvel een breed uitzicht krijgen op de gebouwen van Çamlıca, Urankent en Demetevler. Omdat het een beschermd gebied is, wordt u verzocht niet op de hellingen van de heuvel te klimmen, geen grond op te graven en niets van de grond mee te nemen. We hebben geen officiële aankondiging kunnen vinden over of het toegestaan is om de heuvel te beklimmen. Het is het beste om actuele informatie te verkrijgen bij de gemeente Yenimahalle of de beschermingscommissie. De foto is gemaakt met het middaglicht, wat de zachte contouren van de heuvel accentueert. Het metrostation Demetevler van lijn M1 van de metro van Ankara ligt op ongeveer anderhalve kilometer van de heuvel. Het is aan te raden om een bezoek aan de heuvel te combineren met een bezoek aan het Atatürk Huis op Atatürk Orman Çiftliği, zodat u de herinnering aan deze plek in de context van de oprichtingsjaren van de boerderij kunt plaatsen.