Çatalhöyük

Çatalhöyük is een neolytische nederzetting die zich bevindt 52 kilometer ten zuidoosten van Konya, ongeveer 10 kilometer van het centrum van het district Çumra, te midden van de graanvelden van de Konya-vlakte. De stad, die zich uitstrekt over een oppervlakte van ongeveer 14 hectare, bestaat uit 18 bewooningslagen die dateren van ongeveer 7400 tot 6200 voor Christus. In 2012 werd het opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, omdat het getuige is geweest van de overgang naar een sedentair leven, het begin van de landbouw en de overgang van een dorps- naar een stedelijk leven. De naam is afgeleid van de twee heuvels die naast elkaar liggen. De term "çatal" (vork) verwijst naar het feit dat er twee heuvels van verschillende hoogtes op de locatie bevinden. De belangrijkste heuvel in het oosten werd bewoond tijdens de neolitische periode en vormt het hart van de nederzetting met een oppervlakte van ongeveer 12,5 hectare en een hoogte van 20 meter boven het omliggende land. De lagere heuvel in het westen werd gebruikt vanaf het begin van de kalkolitische periode, ongeveer 5600 voor Christus. Er stroomde ooit een tak van de Çarşamba-rivier tussen de twee heuvels. De nederzetting werd in 1958 ontdekt door de Britse archeoloog James Mellaart, die een oppervlakteonderzoek in de regio uitvoerde. Het team van Mellaart voerde tussen 1961 en 1965 vier opgravingen uit en toonde aan dat Anatolië een belangrijk cultureel centrum was tijdens de neolitische periode. De opgravingen werden in 1993 hervat onder leiding van Ian Hodder van de Universiteit van Cambridge en duurden tot 2018 met een internationaal team. Na het beëindigen van het project van Hodder, werd aangekondigd op de officiële website van het opgravingproject dat de opgravingen zouden worden voortgezet met teams van Turkse universiteiten. Wat Çatalhöyük uniek maakt, is de stadsstructuur. De huizen zijn aan elkaar gebouwd en er zijn geen straten tussen hen. Mensen liepen over de platte daken en betraden de huizen via een opening in het dak, waarna ze een houten trap naar beneden klommen. De huizen waren gemaakt van leem, zonder stenen fundering, en werden ondersteund door houten palen. De platte daken werden gedragen door balken die rustten op de palen en bedekt waren met aarde en stro. Elk huis bestond meestal uit een hoofdvertrek en een opslagruimte; in de hoofdvertrek bevonden zich een haard, een oven en verhoogde banken. De binnenkant van de huizen was bedekt met meerdere lagen witte pleister, waarbij elke laag ongeveer 3 centimeter dik was en bestond uit ongeveer 160 lagen. Een huis werd ongeveer 80 jaar gebruikt, waarna het werd schoongemaakt en gevuld met aarde, en er werd een nieuw huis gebouwd volgens hetzelfde plan. De reden voor de groei van de heuvel is precies deze cyclus van vernieuwing. Tijdens de opgravingen werd vastgesteld dat de De uit klei gegoten vrouwelijke beeldjes, die symbool staan voor overvloed, zijn enkele van de bekendste voorbeelden van Neolithische kunst. De opgravingen zijn te vinden in het Archeologisch Museum van Konya; een deel ervan wordt tentoongesteld, terwijl de rest in opslag wordt bewaard. Het beroemde kaartbeeld bevindt zich in het Museum van Anatolische Beschavingen in Ankara. Op de archeologische site bevinden zich grote overkappingen boven de opgraafgebieden, en bezoekers kunnen de uitgegraven huizen vanuit deze overkappingen bekijken. De oostelijke heuvel is verlaten na de Neolithische periode en is later, in de Frigische, Hellenistische, Romeinse en Byzantijnse periodes, opnieuw gebruikt. Op de website van het ministerie wordt vermeld dat de noordelijke overkapping tijdelijk gesloten is voor bezoekers; controleer of dit nog steeds het geval is voordat u vertrekt. De archeologische site wordt beheerd door het Ministerie van Cultuur en Toerisme, en de Museumkaart (MüzeKart) is geldig voor Turkse staatsburgers; bekijk de actuele openingstijden op muze.gov.tr. De meest praktische manier om Çatalhöyük te bereiken met een eigen auto is via de weg van Konya in de richting van Çumra. Het is aan te raden eerst de vondsten in het Archeologisch Museum van Konya te bekijken en daarna de archeologische site te bezoeken, omdat dit u helpt om de leegtes in de opgraafkuilen beter te begrijpen. In de vlakte is geen schaduw, dus het is belangrijk om in de zomer vroeg in de ochtend te komen en water mee te nemen.