Ünye Müzesi

Ünye Müzesi, tam adıyla Ünye Yaşayan Kültürel Miras Müzesi, Ünye kent merkezinde Hamidiye Mahallesi'ndeki tarihi bir konakta yer alır. Müze, Kaptan Server Bey'in konağının dönüştürülmesiyle 2013 yılında açılmıştır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü müzenin Cumhuriyet Meydanı'nda, Hükümet Konağı'nın arkasında bulunduğunu yazar. Yolu bulmak için Hükümet Konağı'ndaki turizm danışma bürosundan bilgi alınabileceğini de belirtir. Konağın yapım tarihi kesin olarak bilinmez. Evdeki bir taşta Hicri 1176 tarihi bulunduğu için yapının 1759 civarında inşa edildiği tahmin edilir. Ancak Vikipedi, bu taşın başka bir yapıdan alınıp burada kullanılmış olabileceğini de not eder. Bu nedenle konak için en güvenli ifade, 18. yüzyıla tarihlenen ama tarihi tam belgelenmemiş bir Ünye evi olmasıdır. Bina, taş bir zemin katın üzerine ahşaptan kurulmuş geleneksel bir Ünye evidir. Taban alanı yaklaşık 210 metrekaredir. Tavanlarda, duvarlarda, dolaplarda ve mutfakta özenli bir ahşap işçiliği görülür. Cephelerde çatıya yakın bir yükseklikte sıralanan renkli camlı küçük pencereler evin dışarıdan en kolay tanınan ayrıntısıdır. Evin çevresinde geniş bir bahçe, bir kuyu ve çamaşır yıkamak için kullanılan taş bir tekne bulunur. Ünye'de bir müze kurma fikri uzun yıllara dayanır, ama ilk somut adım 2003'te atılmıştır. Süreç konağın son sakini Meliha Vural'ın evi bağışlama isteğiyle başlamış, mirasçıların çok olması nedeniyle 2009'da kamulaştırmayla sonuçlanmıştır. Bina 14 Nisan 2009'da Ünye Belediyesi tarafından müze yapılmak üzere satın alınmıştır. Evin rölövesini mimar Melike Ünlü çıkarmış ve proje koruma kuruluna sunulmuştur. Restorasyon, Ünyeli mimar Zeynep Ahunbay'ın teknik desteğiyle tamamlanmıştır. 2011'de yayımlanan bir habere göre çalışmalarda Ünye Yerel Tarih Grubu'ndan gönüllüler de görev almış ve kent halkından tarihi değeri olan eşyaları müzeye getirmeleri istenmiştir. Yapı 2013'te önce Müze Ev adıyla ziyarete açılmıştır. Bahçenin peyzaj düzenlemesini mimar Sibel Cerrahoğlu yapmıştır. Müzede sergilenen eşyalar Server Bey'den kalanlar değil, halkın ve evin son sakininin bağışladığı objelerdir. Vikipedi'ye göre koleksiyon 2014'te yaklaşık 380 eserden oluşuyordu ve 2016'da kayıtlı eser sayısı 783'e ulaşmıştı. Odalara Kaptan Server Bey Odası ile Meliha-Ali Rıza Erüş Odası gibi, konakta yaşamış kişilerin adları verilmiştir. Ayrıca baş oda ve mutfak olarak düzenlenmiş bölümler vardır. Vitrinlerde kılıç ve kama, eski fotoğraf makineleri, el değirmeni, daktilo, dikiş makinesi, ütü, çıkrık, lambalar, mutfak eşyaları ve eski giysiler sergilenir. Mevcut eşyalarla bir yatak odası, sedirli bir oda ve bir mutfak eski düzenine uygun biçimde kurulmuştur. İl müdürlüğü ziyaretçilerin burada işlemeli bohçalar ve çeyiz sandıklarıyla karşılaşacağını yazar. Bu odalarda dolaşırken Ünye'nin eski ev yaşamının günlük ritmi kolayca gözünüzde canlanır. Bahçe de en az iç mekan kadar ilgi çekicidir. Burada kentteki eski bir Rum mezarlığından günümüze ulaştığı bilinen tek kalıntı olan, Rumca yazılı mermer bir mezar taşı sergilenir. Bayramca'da bulunmuş iki üzüm sıkma teknesi, Osmanlıca yazılı mezar taşları ve bir dibek de bahçedeki parçalar arasındadır. Avluda ayrıca Ünye'nin ilk deniz feneri sergilenir. Müze kent merkezinde olduğu için Ünye'nin tarihi sokaklarını gezerken kolayca yürüyerek ulaşılır. Eski ev küçük ölçekli olduğundan odaları acele etmeden ve ahşap ayrıntılara bakarak gezmek için kısa bir zaman ayırmak yeterlidir. Açılış saatleri ve ziyaret koşulları değişebildiği için gitmeden önce güncel bilgiyi işleten kurumdan sorun. Müze gezisini Ünye Kalesi ve kıyı yürüyüşüyle birleştirmek, ilçeyi tek günde tanımak için iyi bir plan olur.