Tortum Şelalesi

Tortum Şelalesi, Erzurum'un yaklaşık 100 kilometre kuzeyinde, Uzundere ilçesinde, Tortum Gölü'nün kuzey ucunda yer alır. Kültür Portalı'na göre şelale, gölün sularının Tev Vadisi'ndeki heyelan kütlesini aşarak aşağı dökülmesiyle oluşur. Suların döküldüğü yükseklik 48 metredir; şelalenin genişliği ise Kültür Portalı'nda 21, il turizm rehberinde 22 metre olarak verilir. Şelale ve çevresi deniz seviyesinden yaklaşık 1000 metre yüksekliktedir. İngilizce Vikipedi onu Türkiye'nin en yüksek şelalesi olarak tanıtır ve bu ölçüsüyle ilin en bilinen doğa noktasıdır. Şelalenin varlığı bir doğa olayına bağlıdır. Kaynaklar 1700'lü yıllarda Kemerlidağ'dan kopan büyük bir heyelan kütlesinin Tortum Çayı'nın aktığı vadiyi kapattığını anlatır. Önü kesilen çay geride Tortum Gölü'nü biriktirdi, taşan sular da kendine set üzerinden yeni bir yol açtı. İngilizce Vikipedi, bazı jeologların heyelanı çok daha eski bir döneme tarihlediğini, kimilerinin ise yalnızca birkaç yüzyıllık olduğunu düşündüğünü not eder. Türkçe Vikipedi'ye göre su, dirençli kireçtaşı katmanlarının üzerinden geçerek düşer ve altta büyük bir dev kazanı oyar. Çevre halkı şelaleye "sudökülen" der. Şelaleyi görmeye en doğru zaman ilkbaharın sonudur. Kültür Portalı şelalenin mayıs ve haziran aylarında bütün görkemiyle aktığını, hazirandan sonra suyun azaldığını yazar. Bunun sebebi de bellidir; gölün suyu 1952 ile 1960 arasında kurulan hidroelektrik santraline kanal ve tünellerle aktarılır. İngilizce Vikipedi'ye göre şelaleye yalnızca fazla su bırakıldığı için, gölün yüksek olduğu dönem dışında yatak neredeyse kuruyabilir. Yaz sonunda ya da sonbaharda gidecekseniz şelalenin incelmiş olabileceğini baştan hesaba katın. İl doğa rehberi, suyun bol olduğu bahar aylarında düşen sulardan yükselen serpintinin çoğu zaman bir gökkuşağı oluşturduğunu anlatır. Ziyaret düzeni basittir ve şelaleyi hem yukarıdan hem aşağıdan görmeye izin verir. Şelalenin önündeki izleme balkonu ziyaretçilerin ilk durağıdır. İl turizm rehberine göre şelalenin iki yanında en üst noktaya kadar çıkan merdivenler vardır ve bu merdivenlerden aşağı inilerek alttaki ahşap köprüden şelale seyredilir. Türkçe Vikipedi bir taraftaki merdivenlerden inip öbür taraftakilerden yukarı çıkılabildiğini, baharda balkonun serpintiyle ıslandığını belirtir. Basamaklar ıslak ve kaygan olabileceği için tutunarak inin ve kaymayan ayakkabı giyin. Go Türkiye, merdivenlerin bulunduğu yerin havasının nefes darlığı ve kalp rahatsızlıklarına iyi geldiğine dair yerel bir inanıştan söz eder; bunu bir halk anlatısı olarak dinlemek gerekir. Şelalenin hemen aşağısında manzara bitmez. İngilizce Vikipedi'ye göre su düştükten sonra bir dizi küçük çağlayandan geçerek Tev Vadisi'ne ulaşır. Heyelan döküntüsünün üzerinde yeraltından sızan sularla dört küçük göl oluşmuştur; İncegöl ve Karagöl bunlardan ikisidir ve suları dikkat çekici biçimde berrak ve mavidir. Şelale çevresinde mesire alanları ve ziyaretçiler için sosyal tesisler bulunur, bu yüzden yaz günlerinde burası kalabalık bir piknik yeridir. Kültür Portalı, şelalenin altında oluşan kazanın ve çevresinin bugün su sporlarına da elverişli doğal bir ortam olduğunu belirtir. Uzundere'ye Erzurum'daki semt garajından kalkan minibüslerle gidilir. Kaynaklar garajın adı konusunda farklı bilgi verdiği için kalkış yerini ve saatleri gitmeden önce sorun. Kültür Portalı şelalenin şehir merkezine yaklaşık 95 kilometre uzaklıkta olduğunu, il doğa rehberi ise Uzundere'ye 16 kilometre mesafede bulunduğunu yazar. Özel araçla Erzurum-Artvin yolunu izlemek yeterlidir; yol Tortum Gölü'nün kıyısından geçtiği için gölü ve şelaleyi aynı gezide birleştirmek en mantıklı plandır. İl turizm rehberi Uzundere'nin uluslararası sakin şehir ağına katılan Türkiye'nin 11. kenti seçildiğini not eder. İl doğa rehberine göre gece kalmak isteyenler için Uzundere'de konaklama yerleri de vardır.