TCDD Açık Hava Buharlı Lokomotif Müzesi

TCDD Açık Hava Buharlı Lokomotif Müzesi, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın Ankara'daki buharlı lokomotif koleksiyonunu açık havada sergilediği bir demiryolu müzesidir. Müze 1991'de Ankara Garı'nın Celal Bayar Bulvarı'na bakan arazisinde, garın hemen yanında açıldı. Yüksek Hızlı Tren garı ve Başkentray inşaatı için o araziye ihtiyaç duyulunca lokomotifler 5 Aralık 2013'te topluca Behiçbey'deki TCDD tesislerine taşındı. Kent ve Demiryolu dergisi taşınmayı 2014'te haber verirken lokomotiflerin spor sahasının yanına, Toprak Mahsulleri Ofisi silolarına bakan yeni yerlerine düzenli biçimde yerleştirildiğini yazdı. Müze bugün Yenimahalle ilçesindeki Gazi Mahallesi'nde, TCDD Ankara 2. Bölge Müdürlüğü'nün yanında yer alır; Vikipedi'nin Türkçe maddesi hala eski adresi ve 1991-2013 işletme dönemini verir. Aynı maddeye göre parçaların bir kısmı ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin bahçesine gitti; 2021'de yeni yeri gezen bir gezi yazarı ise orada biri minyatür on bir lokomotif saydı. Koleksiyonun omurgasını 1912 ile 1948 arasında Almanya, İsveç, Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere'de üretilmiş on büyük buharlı lokomotif oluşturur. En eskisi 1912 yapımı Alman 44015 numaralı makinedir. Henschel fabrikasının 1930 tarihli 34061, 1932 tarihli 57007 ve 1943 tarihli 56504 numaralı lokomotifleri Alman ekolünü temsil eder. 1924 yapımı 55047 de Almanya'dan, Schwartzkopff fabrikasından gelir. İsveçli NOHAB'ın 1932'de ürettiği 45035, Baldwin'in 1943 tarihli 45174'ü ve 1942 yapımı Amerikan 46224 koleksiyonun ikinci kuşağını oluşturur. İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından 1948'de İngiltere'de Vulcan Foundry'de yapılan 56086 ile Amerika'da Vulcan Iron Works'te yapılan 56375, aynı yıl iki ayrı kıtada üretilmiş iki makinedir. 56375, kırmızı boyalı biyel kolları ve öndeki iri fenerleriyle müzenin en gösterişli parçalarından biridir. Lokomotiflerin yanında 1909'da Alman Beuchelt fabrikasında yapılmış ahşap yolcu vagonu ile bir restoranlı vagon sergilenir. Ahşap vagon, demiryolu tarihinin nadir parçalarından biri olarak tanıtılır. Kömür vinçleri ve bir su pompası, buhar çağında lokomotifi beslemek için gereken yardımcı donanımı gösterir. Koleksiyondaki en küçük parça, 1957'de Eskişehir Demiryolu Fabrikası'nda tamamen yerli olarak yapılmış minyatür lokomotiftir; bu küçük tren yıllarca Gençlik Parkı'nda çocukları gezdirdi. Müze bir bina değil, rayların üzerine dizilmiş makinelerden oluşan bir açık alandır; ziyaret bir saatten kısa sürer. Lokomotifler ray hatları boyunca sıralanır; her birinin üzerindeki numara, yapım yılını ve üreticisini bulmak için yeterlidir. Makinelere yakından bakmak mümkündür; kazanı, silindirleri ve biyel kollarını görmek için sıranın ucuna kadar yürümek gerekir. Fotoğraf için en iyi ışık sabah saatleridir; siyah gövdeler öğle güneşinde kontrastını yitirir. Bir ziyaretçinin 2021'deki notları minyatür lokomotifin bakıma muhtaç göründüğünü kaydeder; müze çalışan bir demiryolu tesisinin içinde olduğu için görünüm dönem dönem değişebilir. Müzenin adı bazı kaynaklarda TCDD Tarihi Lokomotif Müzesi ya da Açıkhava Buharlı Lokomotif Müzesi olarak geçer. Girişteki "Seyahat edin, yarın çok geç olabilir" yazısı ziyaretçi platformlarında sık aktarılır. Kaynaklar müzenin mesai saatlerinde ve TCDD'den izin alınarak gezilebildiğini yazar. Gitmeden önce TCDD'nin müzeler sayfasından ya da 2. Bölge Müdürlüğü'nden güncel ziyaret düzenini teyit edin; alan çalışan bir demiryolu tesisinin içindedir. Giriş ücreti ve saat konusunda kaynaklar farklı bilgiler verir; ziyaretçi platformlarında girişin ücretsiz olduğu yazılır. Müzeye ulaşım için Başkentray'ın Behiçbey ve Gazi istasyonları en yakın raylı sistem duraklarıdır; ikisinden de yürüyüş ya da kısa bir otobüs yolculuğu gerekir. Anadolu Bulvarı ve Fatih Sultan Mehmet Bulvarı üzerindeki otobüs durakları müzeye yürüme mesafesindedir. Otomobille gelenler Anadolu Bulvarı'ndan TCDD 2. Bölge Müdürlüğü'ne yönelir. Ankara'da demiryolu tarihini bir günde toplamak isteyenler bu müzeyi Ankara Garı'ndaki Milli Mücadelede Atatürk Konutu ve Demiryolları Müzesi ve Gazi Tren İstasyonu ile birleştirebilir. TCDD müze ağının diğer parçaları arasında Polatlı'daki Malıköy İstasyon Müzesi de vardır. Türkiye'nin diğer büyük açık hava lokomotif müzesi Selçuk'taki Çamlık'tır; Ankara koleksiyonu daha küçüktür ama üretici çeşitliliğiyle bir mühendislik tarihi dersi sunar. Sonbahar ve ilkbahar, açık alanda dolaşmak için en uygun mevsimlerdir; kışın rüzgar tesisin açık düzlüğünde sert eser.