Taşköprü

Taşköprü, Seyhan Nehri'nin iki yakasını Adana kent merkezinde birleştiren Roma dönemi köprüsüdür ve kentin en tanınmış simgesi kabul edilir. Batı ucu Seyhan ilçesinde, doğu ucu ise Karşıyaka yönünden Yüreğir ilçesindedir. Köprünün büyük olasılıkla MS 2. yüzyılın ilk yarısında yapıldığı düşünülür. Antik çağda bu geçit, Akdeniz kıyısından Anadolu içlerine ve İran'a uzanan ticaret yolunun önemli bir halkasıydı. Köprünün kurucusu konusunda kaynaklar tek bir isimde birleşmez. 1852 ile 1853 arasında Adana'ya gelen gezgin Victor Langlois yapıyı İmparator Hadrianus'a bağlar ve onun adını taşıyan bir yazıtın kendi ziyaretinden yaklaşık yirmi yıl öncesine kadar köprüde durduğunu aktarır. Adana İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise Adana Müzesi'ndeki bir kitabeye dayanarak yapıyı Auxentios adlı bir mimara bağlar ve yaşını yaklaşık 1700 yıl olarak verir. İngilizce Vikipedi bu Yunanca kitabenin tam okunduğunda köprüden çok, su çarklarını besleyen bir su kemeriyle ilgili olabileceğini belirtir. Bu yüzden köprü için en güvenli ifade, Roma döneminde kurulup sonraki yüzyıllarda defalarca elden geçmiş bir yapı olmasıdır. Bizans tarihçisi Prokopios, İmparator I. Iustinianos'un 6. yüzyılda nehri geçici olarak başka bir yatağa aktarıp suyun aşındırdığı ayakları yeniden ördürdüğünü yazar. TDV İslam Ansiklopedisi de köprünün Iustinianos döneminde muhtemelen aynı yerde yirmi bir gözlü olarak yeniden yapıldığını belirtir. Kültür Portalı'na göre köprü Abbasi halifesi Harun Reşid döneminde eklerle Adana Kalesi'ne bağlanmış, oğlu Memun zamanında da onarılmıştır. Osmanlı döneminde III. Ahmed, Kel Hasan Paşa ve Adana Valisi Ziya Paşa zamanlarında bakım gördüğü kaydedilir ve bu son onarımların yazıtları günümüze ulaşmıştır. Köprünün ölçüleri kaynaklarda küçük farklarla verilir. TDV İslam Ansiklopedisi ve Vikipedi uzunluğu 310 metre olarak yazarken il müdürlüğü 319 metre, Kültür Portalı ise yaklaşık 300 metre der. Genişliği kaldırımlarla birlikte 11,4 metre kadardır ve yüksekliği 13 metreye yaklaşır. Köprü aslen yirmi bir gözlüdür, ancak nehir kıyılarının düzenlenmesi sırasında uçlardaki gözlerin bir kısmı toprak altında kaldığı için bugün on dört kemer görülür. Kültür Portalı'na göre köprünün ortası iki ucundan yaklaşık 2,5 metre daha yüksektir ve bu hafif kambur, kemerleri karşı kıyıdan seyrederken belirgin biçimde fark edilir. Yapımda tüf, mermer ve eski yapılardan devşirilmiş taşlar kullanılmıştır. Özellikle doğu kesimdeki ayaklar ilk inşanın izlerini en iyi taşıyan bölümdür. Ayakların akıntıya bakan yüzlerinde basamaklı sel yaranlar ve temeller görülür; bunlar Roma köprülerine özgü bir ayrıntıdır. Bugünkü üçgen sel yaranların Osmanlı onarımlarından birinde yenilendiği düşünülür. On birinci kemerin kuzey yüzünde bir aslan kabartması bulunur, ayrıca köprünün çeşitli yerlerinde ay yıldız işlemeleri dikkati çeker. Köprünün kaldırım taşları türkülere konu olmuştur ve bu taş döşemenin 1899 ile 1908 arasında görev yapan Vali Süleyman Bahri Paşa döneminde yapıldığı aktarılır. 19. yüzyılın ortasında Çukurova'da pamuk tarımı yayılınca, bahar aylarında tarla işi arayan mevsimlik işçiler haftada bir köprünün üstünde toplanırdı. Kalabalık o kadar büyüktü ki kaynaklara göre Adanalılar o günlerde karşıya geçmekte zorlanıyordu. Köprü 2006 ile 2007 arasında kapsamlı bir onarımdan geçti ve ardından motorlu taşıt trafiğine kapatıldı. O tarihten beri yalnızca yayalara açıktır ve zaman zaman kültürel etkinliklere sahne olur. Yürüyüşe en uygun yön, Seyhan yakasındaki kıyı yolundan başlayıp köprünün üstünden doğu yakasına geçmek ve aynı yoldan geri dönmektir. Kemerlerin sudaki yansımasını görmek için köprünün üstünde değil, iki yakadaki kıyı yürüyüş yollarında durun. Gün batımında güneş batı yakasının arkasına indiğinde taşlar sıcak bir renge bürünür ve fotoğraf için en iyi saatler başlar. Köprüye kent merkezinden toplu taşımayla ve yürüyerek kolayca ulaşılır; Büyük Saat ve Ramazanoğlu Konağı yürüme mesafesindedir. Köprünün Seyhan yakasına yakın bir noktada Merkez Park başlar ve nehir boyunca uzanan yeşil alan yürüyüşü uzatmak isteyenlere uygun bir devam yolu sunar. Yaz aylarında Adana sıcağı öğle saatlerinde çok bunaltıcı olabileceği için sabah erken ya da akşamüstü gelmek daha rahattır.