Tabakhane Köprüsü

Tabakhane Köprüsü, Ortahisar'ın doğusunda Kuzgun Dere'nin açtığı derin vadinin üzerinden geçen tarihi bir köprüdür. Kuzgun Dere, kaynaklarda Tabakhane Deresi adıyla da anılır ve tarihi kentin doğu hendeğini oluşturur. Köprünün batı ayağı Ortahisar'a dayanır ve yapı bugün Ortahisar ile Cumhuriyet mahallelerini birbirine bağlar. Köprü, kalenin doğu yüzündeki Tabakhane Kapısı ile şehrin doğu yakasını buluşturan bir geçittir. Köprünün ilk yapılışı kaynaklara göre Roma dönemine, MS 1. yüzyıla kadar iner. Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yapının birçok onarım ve genişletmeyle günümüze ulaştığını belirtir. Evliya Çelebi köprünün Karakoyunlu yapısı olduğunu yazmıştır. İl Kültür Müdürlüğü'ne göre köprü bugünkü haliyle bir Osmanlı yapısıdır ve son şeklini 19. yüzyılda almıştır. Türkçe Vikipedi köprünün 1880'de onarıldığını da kaydeder. Nisan 2026'da İhlas Haber Ajansı kaynaklı bir habere göre köprüde arkeolojik kazı ve restorasyon süreci başlatılmıştır. Aynı haber köprünün ilk evresinin Roma'ya uzandığını, Bizans İmparatoru I. Iustinianos döneminde genişletildiğini aktarır. Habere göre yapı Trabzon İmparatorluğu döneminde onarılmış, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan tarafından kagir hale getirilmiştir. 1833'te Trabzon Valisi Emin Muhlis Paşa döneminde kapsamlı bir onarım gördüğü de yazılıdır. Bu bilgilere göre köprü, güneyde Roma ve kuzeyde Akkoyunlu-Osmanlı dönemlerine ait iki ana bölümden oluşur. Kültür Portalı köprünün iki kademeli olarak yapıldığını anlatır. Alt kademede tek bir göz vardır. Üst kademede ise oval kemerli altı göz sıralanır. Türkçe Vikipedi de yapıyı altı gözlü bir köprü olarak tanımlar. Bu iki katlı düzen, derin vadiyi aşmak için köprünün hem yükseltildiğini hem de uzatıldığını gösterir. Vadinin kendisi de köprünün hikayesinin bir parçasıdır. İngilizce Vikipedi, 20. yüzyılda vadinin kaçak yapılarla dolduğunu ve surların görüntüsünün yer yer kapandığını yazar. Aynı kaynak, son yıllarda bu yapıların yıkıldığını ve vadinin parka dönüştürülmesinin planlandığını belirtir. Habere göre Trabzon Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği Başkanı, vadide Roma dönemine ait kaya mezarları, su kemerleri ve rıhtım kalıntıları bulunduğunu söylemiştir. Dernek başkanı bölgenin köprü ve rıhtımla birlikte bir arkeopark alanına dönüşebileceğini de ifade etmiştir. Köprüyü anlamak için onu hem üstünden hem yanından görmek gerekir. Üzerinden yürürken taş korkulukların ardından vadinin derinliğine ve karşı yamaçtaki eski evlere bakabilirsiniz. Vadi tarafına inen yollardan baktığınızda ise kemerlerin iki kademeli düzeni çok daha net okunur. İl Kültür Müdürlüğü, vadinin biraz kuzeyinde İnce Köprü adıyla bilinen 13. yüzyıla tarihli Kuzgundere Su Kemeri'nin bulunduğunu da belirtir. Fotoğraf için köprüyü vadinin kuzey tarafından ve surların yüksek noktasından çerçevelemek iyi sonuç verir. Köprü bugün tek yönlü taşıt trafiğine açıktır, bu yüzden üzerinden yürürken araçlara dikkat etmek gerekir. Kazı ve restorasyon süresince çevrede çalışma alanları ve geçici kapanmalar olabilir. Güncel durumu yerel kurumların duyurularından kontrol etmek gerekir. Kent merkezinden ve Ortahisar'dan yürüyerek kolayca ulaşılır. Surlar boyunca batıdan doğuya yürüyen bir gezgin için Tabakhane Köprüsü, Zağnos Vadisi'nden başlayan yürüyüşün doğal bitiş noktasıdır.