Suna ve İnan Kıraç Kaleiçi Müzesi

Suna ve İnan Kıraç Kaleiçi Müzesi, Kaleiçi'nin Kocatepe Sokağı'nda, koruma altındaki iki tescilli yapının içine kurulmuş bir vakıf müzesidir. Vehbi Koç Vakfı'na bağlı Suna ve İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Merkezi'nin, kısa adıyla AKMED'in bir parçasıdır ve amacı geleneksel Anadolu halk kültürünü belgeleyip yeni kuşaklara aktarmaktır. Suna ve İnan Kıraç binaları oldukça harap bir durumda satın aldı; 1993-1995 arasında yürütülen özenli bir onarımın ardından yapılar müzeye dönüştürüldü. Açılış tarihi kaynaklara göre değişir; Türkçe Vikipedi müzenin 1996'da açıldığını, Vehbi Koç Vakfı ansiklopedisi ise 2000 yılında özel müze statüsüyle ziyarete açıldığını yazar. İki tarih birbirini dışlamaz; ilki kapıların açılmasını, ikincisi resmi statüyü anlatıyor olabilir. Müzenin ilk binası 19. yüzyıldan kalma, iki katlı, dış sofalı tipik bir Antalya evidir. Girişte çakıl taşlarıyla döşenmiş, bitkisel ve geometrik desenli geleneksel bir taban mozaiği sizi karşılar. Üst kattaki üç oda, Tekelioğlu Konağı'ndan esinlenen ahşap çıtalı tavanlar ve kalemişi bezemelerle süslenmiştir. Bu odalar 19. yüzyılın ikinci yarısında bir Antalya düğün evini canlandıracak biçimde düzenlenmiştir: kahve ikramı, damat tıraşı ve kına gecesi, boyutlu figürler ve özel efektlerle sahnelenir. Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bu bölümü bir etnografya müzesi olarak tanımlar. Odaların dışındaki sofaya çıkıp bahçeye bakın; dış sofalı evin mantığı, yani hayatın açık bir galeriden geçerek odalara dağılması, burada bir bakışta anlaşılır. Bahçedeki ikinci bina, Aya Yorgi adına yapılmış eski bir Rum Ortodoks kilisesidir. Yapım tarihi kesin olarak bilinmez; kapı üstündeki Karamanlıca kitabeye göre 1863'te Antalyalı Hristiyanların yardımıyla esaslı bir onarım geçirmiştir. Büyükşehir Belediyesi'nin envanteri kilisenin 1922'ye kadar ibadete açık olduğunu kaydeder; mübadeleden sonra cemaatsiz kalan bina uzun süre depo olarak kullanıldı, özgün ahşap öğelerini yitirdi ve harap oldu. Restorasyonda aslına uygun olarak yenilendi. Dikdörtgen planlı, tek nefli ve tonoz örtülü mekanın tavanı mavinin tonlarında kalemişi ve alçı bezemelerle kaplıdır. Giriş kapısında Aya Yorgi'nin at üstünde ejderhayla dövüşünü ve iki meleği gösteren betimleme durur. Kadınlar galerisine çıkan özgün merdiven kaybolduğu için yerine modern tasarımlı bir merdiven yapılmıştır. Bugün bu salon müzenin ana sergi mekanıdır. Ortadaki ve duvar diplerindeki vitrinlerde Suna ve İnan Kıraç koleksiyonunun ağırlıklı olarak Çanakkale seramiklerinden oluşan parçaları sergilenir; sürahiler, tabaklar, hayvan biçimli kaplar ve sırlı figürler, 18. ve 19. yüzyıl Anadolu çömlekçiliğinin en renkli örnekleridir. Türkçe Vikipedi, koleksiyonda Atatürk'e armağan edilmiş çini bir Türkiye haritasının da bulunduğunu yazar. Üst kattaki galeride yöre kültürleriyle bağlantılı kısa süreli tematik sergiler açılır. Kilise salonu akustiğiyle konserlere ve sanat etkinliklerine de ev sahipliği yapar. Müzenin hemen karşısında AKMED'in kendisi vardır; 1993-1995'te yeniden yapılmış eski bir Antalya evinde kütüphane, süreli yayınlar ve nadir kitaplar bölümü yer alır. Enstitü konserler, konferanslar, paneller ve film gösterimleri düzenler. Bu yüzden Kocatepe Sokağı'ndaki ziyaret yalnızca iki eski binayı gezmek değil, Akdeniz arkeolojisi ve tarihi üzerine çalışan bir araştırma merkezinin kapısından içeri bakmaktır. Müzeyi gezmek için bir saat ayırın; evin odalarını dinlenerek, kilisenin vitrinlerini ağır ağır gezerek geçirilen süre bu kadardır. Önce evi, sonra bahçeden geçerek kiliseyi görmek, sergi kurgusunun doğal sırasıdır. Çanakkale seramiklerindeki hayvan figürlerini çocuklar özellikle sever. Fotoğraf çekmek için kilise tavanının mavi bezemelerini geniş açıyla alın. Açık günler, saatler ve giriş koşulları için güncel bilgiyi AKMED'in resmi sayfasından kontrol edin. Müze Kaleiçi'nin içinde, Hadrian Kapısı'na ve Kesik Minare'ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir. Kalekapısı'ndan Kaleiçi'ne girip Hesapçı Sokak yönünde ilerleyen bir ziyaretçi, sokak tabelalarını izleyerek Kocatepe Sokağı'na kolayca ulaşır. Dar sokaklar araçla gezilmeye uygun değildir; müzeye yürüyerek gelin.