Sille

Sille, Konya'nın yaklaşık 7 kilometre kuzeybatısında, derin ve dar bir vadinin iki yakasına kurulmuş tarihi bir yerleşimdir ve bugün Selçuklu ilçesine bağlı bir mahalledir. Kültür Portalı Sille'yi doğal silüetiyle bütünleşen sivil mimarisi, yerleşim dokusu, bağ ve bahçeleriyle farklı bir yerleşim yeri olarak tanıtır. Bölge Friglerden bu yana iskan görmüş, Bizans döneminden itibaren önemli bir yerleşim yeri olmuştur. Selçuklular, Karamanoğulları ve Osmanlılar da Sille'de günümüze ulaşan izler bırakmıştır. Yerleşimin adının kökeni konusunda farklı açıklamalar vardır. Türkçe Vikipedi, adın Yunan mitolojisindeki Silenos'tan ya da köpürerek akan su anlamındaki bir sözcükten geldiğine dair görüşleri aktarır. NTV'nin 2018 tarihli haberinde Necmettin Erbakan Üniversitesi'nden Prof. Dr. Ahmet Çaycı, adın su perileri anlamındaki Sylla'dan geldiğini söyler. Sille, Karabuğa Dağları ile Küçük Gevele arasında, Sille Çayı'nın açtığı vadide, denizden yaklaşık 1115 metre yükseklikte yer alır. Kuzeyden güneye akan çay yerleşimi ikiye böler ve evler vadinin iki yamacına basamak basamak dizilir. Çay düzensiz akışlı bir sel deresidir; bu yüzden üzerine 1953 ile 1960 yılları arasında sulama ve taşkın koruma amaçlı Sille Barajı yapılmıştır. Vadinin tabanında kavak ve söğütler, yamaçlarda bozkır bitki örtüsü hakimdir. Yerleşimin dokusunu Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan çeşmeler, hamamlar, köprüler ve geleneksel taş evler oluşturur. Kültür Portalı, Sille'nin güney kesimindeki tepelere oyulmuş, ev ve ibadet yeri olarak kullanılmış yaklaşık kırk mağaranın yerleşimin en önemli tarihi varlıkları arasında olduğunu belirtir. Sille'nin yapı malzemesi kendi taşıdır. Sille taşı denen volkanik kökenli taş ısıya dayanıklılığıyla bilinir ve Konya'daki pek çok eski binada kullanılmıştır. Kültür Portalı'na göre Karatay Medresesi'nin beden duvarları da Sille taşından örülmüştür. Çarşı kesimindeki Subaşı Hamamı, 19. yüzyıl Osmanlı döneminden kalma, iki sıcaklık, iki ılıklık ve bir su deposundan oluşan bir yapıdır. Selçuk Üniversitesi'nde yayımlanan 2020 tarihli bir çalışmaya göre hamamın sıcaklık ve ılıklık bölümleri tuğla kubbelerle, su deposu ise beşik tonozla örtülüdür. 2018 tarihli haberlere göre hamam Selçuklu Belediyesi'nce restore edilmiş ve mimarlık müzesi olarak kullanılmak üzere Mimarlar Odası'na devredilmiştir. Vadide görülmeye değer yapılardan biri halk arasında Şeytan Köprüsü denen eski su kemeridir. TGRT Haber'in aktardığı bilgiye göre yapı, malzeme ve yapım tekniğine bakılarak 16. yüzyıl Osmanlı dönemine tarihlenir. Mahalleye gelen suyu vadinin bir yamacından ötekine taşımak için kurulmuş, sonradan iki yamacı birbirine bağlayan dar bir geçide dönüşmüştür. Dar ve yüksek olduğu için bugün geçit olarak kullanılmaz, uzaktan izlenmelidir. Sille uzun yüzyıllar boyunca farklı toplulukların birlikte yaşadığı bir yerleşimdi. Türkçe Vikipedi, Cumhuriyet öncesinde nüfusun 18.000'e ulaştığını yazar. 1923-1924 nüfus mübadelesiyle Rum nüfus Yunanistan'a giderken Sille'ye Kozana ve Florina bölgelerinden göçmenler yerleşmiştir. İngilizce Vikipedi'ye göre ayrılanların çoğu Halkidiki'de Nea Silata adlı köyü kurmuştur. 2022 verisine göre mahallenin nüfusu 1191 kişidir. Sille dokumacılık, çömlekçilik ve mumculuk gibi el sanatlarıyla da bilinir. Cehri bitkisinden elde edilen doğal sarı boyayla dokunan Sille halıları yörenin en tanınmış ürünleri arasındadır. Bugün bu tezgahlardan çok azı çalışmaktadır. Sille, 2001 yılında kentsel sit alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır. Ziyarete vadinin tabanındaki meydandan başlayıp çayın iki yakasındaki sokaklarda yukarı doğru tırmanmak iyi bir sıradır. Yamaçtan geriye bakıldığında taş evlerin, köprülerin ve vadideki bağ bahçelerin aynı kadraja girdiği geniş bir manzara açılır. Öğleden sonra ışığı vadinin batıya bakan yüzünü aydınlatır ve taş dokunun rengi o saatlerde daha sıcak görünür. Kültür Portalı'na göre Sille'ye belediye otobüsü, minibüs, taksi ya da özel araçla kolayca ulaşılır. Sokakların bir kısmı dik ve taş döşeli olduğu için rahat ayakkabı giymek gerekir.