Satıkadın Müzesi

Satıkadın Müzesi, Ankara'nın kuzeybatısındaki Kahramankazan ilçesinde, Cumhuriyet'in ilk kadın muhtarlarından ve ilk kadın milletvekillerinden Satı Kadın'ın evinde kurulmuş küçük bir ev müzesidir. Satı Kadın meclis kayıtlarında Hatı Çırpan adıyla geçer, ama ilçede ve kamuoyunda hep Satı Kadın olarak anılır. Vikipedi'ye göre evin müzeye dönüştürülmesine 2012'de karar verildi ve müze 2014'te hizmete girdi. Evin müzeye dönüşme hikayesi de ilginçtir. Cihan Haber Ajansı'nın 2013 tarihli haberine göre torunları bir araya gelerek evi müze yapılmak üzere Kazan Belediyesi'ne bedelsiz devretmeye karar verdi ve protokol Aralık 2012'de imzalandı. Aynı habere göre evin Cumhuriyet'in ilk yıllarında kerpiçle yapıldığı tahmin ediliyordu. Onarım çatıdan başladığında çürümüş çatının bir bölümüyle bir duvar çöktü ve ikinci katın zeminini de yıkarak alt kata indi. Kazada ölen ya da yaralanan olmadı ve belediye evi aslına uygun biçimde, daha sağlam olarak yeniden inşa edeceğini açıkladı. Bugün gördüğünüz iki katlı ev bu yeniden yapımın sonucudur. Beyaz sıvalı duvarları, taş kaplı alt kısmı, geniş ahşap saçakları ve iki ahşap balkonuyla meydandan kolayca seçilir. Evin önündeki kaidede Satı Kadın'ın büstü durur ve fotoğrafı büstle birlikte çekmek en bilinen kadrajdır. Müzede Satı Kadın'a ait eşyalar ve kıyafetler sergilenir. Koleksiyonda dönemine tanıklık eden fotoğraflar ve tablolar da yer alır. Odaları gezmeden önce Satı Kadın'ın hikayesini bilmek, eşyaları okumayı kolaylaştırır. Satı Kadın 1890'da o zamanki Kazan köyünde doğdu; babası Kara Mehmet Efendi, annesi Emine Hanım'dı. Gerçek adı Hatice'ydi ve babasının ölümünden sonra miras için köyün zorbalarından biriyle verdiği mücadeleyi kazanınca Satı Ağa diye anılmaya başladı. Balkan Savaşı'nda gırtlağından yaralanmış bir askerle evliydi ve beş çocuk annesiydi. Kurtuluş Savaşı yıllarında orduya malzeme yetiştirmek için çalıştığı ve çiftçilikle geçindiği anlatılır. Harf Devrimi'nin ardından açılan Millet Mektepleri'nde okuma yazma öğrendi. Kadınlara muhtar olma hakkının tanınmasından sonra, 26 Ekim 1933'te Kazan köyünün muhtarlığını kazandı ve Türkiye'nin ilk kadın muhtarlarından biri oldu. İngilizce Vikipedi'ye göre Atatürk 16 Temmuz 1934'te Kazan köyüne bir gezi yaptı ve köyün muhtarıyla burada tanıştı. Satı Kadın 1935 seçimlerinde meclise giren on sekiz kadın milletvekilinden biri oldu ve Ziraat Komisyonu'nda görev aldı. Satı adını, o yıllarda Hatti uygarlığına ilgi duyan Atatürk'ün önerisiyle Hatı olarak değiştirdi. Milletvekilliği döneminde Ankara'da bir köy evinde yaşadığı ve köyünden gelenleri orada ağırladığı aktarılır. Görevini tamamladıktan sonra Kazan'a döndü ve Mart 1956'da hayatını kaybetti. Müzenin yakınında Satı Kadın'ın anıt mezarı bulunur; ilçede onun adını taşıyan bir parkta da bir anıt yer alır. Kahramankazan Belediyesi 5 Aralık 2024'te, kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanındığı günün yıldönümünde, anıtın önünde bir anma programı düzenledi ve katılımcılar müze evi gezdi. Ev küçüktür ve odaları dolaşıp fotoğraflara bakmak kısa bir ziyarette rahatça tamamlanır. Ziyaret günleri ve saatleri için gitmeden önce Kahramankazan Belediyesi'nin güncel duyurularına bakın. Kahramankazan, eski ve halk arasındaki adıyla Kazan, Ankara'nın kuzeybatısında Mürted Ovası üzerindedir ve 1987'de ilçe oldu. Rivayete göre köy adını 1402 Ankara Savaşı'nda Osmanlı ordusunun geride bıraktığı kazanlardan aldı. Ova köylerinden Bitik'te 1942'de yapılan kazıda Bakır Çağı'na kadar inen dokuz yerleşim katı bulunmuştur. İlçeye Ankara merkezinden kara yoluyla ulaşılır ve güncel otobüs seferleri belediyenin sayfasında yayımlanır. Müzeyi, ilçe merkezinin batısındaki Karalar'da bulunan Galat dönemi kalıntılarıyla ve kuzeydeki Kurtboğazı Barajı'nın mesire alanıyla aynı güne sığdırmak mümkündür. Kurtboğazı Barajı 1963 ile 1967 arasında sulama ve içme suyu için inşa edilmiştir.