Ramazanoğlu Konağı

Ramazanoğlu Konağı, Adana'nın tarihi merkezinde Ulu Cami'nin güneydoğusunda duran ve Ramazanoğulları Beyliği'nin sarayından günümüze ulaşan bir yapıdır. Ramazanoğulları, 14. yüzyılın sonlarından 17. yüzyıla kadar Çukurova'yı yöneten bir Türkmen beyliğiydi. Konak bugün Türkiye'de ayakta kalan en eski konak örneklerinden biri olarak anılır. 2009'dan beri Çukurova Üniversitesi tarafından halka açık bir kültür merkezi olarak kullanılmaktadır. Yapının tarihi konusunda kaynaklar iki ayrı görüş taşır. Güney kapısındaki kitabeye göre yapı Hicri 900 yılının Şaban ayında, yani 1495 baharında Ramazanoğlu Halil Bey tarafından tamamlanmıştır. Adana İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve TDV İslam Ansiklopedisi bu tarihi yapım tarihi olarak verir. Çukurova Üniversitesi'nden mimarlık tarihçisi Gözde Ramazanoğlu ise binanın 1360 ile 1400 arasında yapıldığını ve 1495 tarihli kitabenin bir onarıma işaret ettiğini belirtir. Vikipedi de 1495'te tamamlanan bölümün kuzeyde daha önce yapılmış başka bir yapıya eklendiğini yazar. Sarayın iki ana bölümü vardı: ailenin yaşadığı haremlik ve devlet işlerinin yürütüldüğü selamlık. TDV İslam Ansiklopedisi bugün ayakta duran üç katlı yapıyı sarayın harem dairesi olarak kabul eder ve kuzeyindeki, Tuz Hanı diye de anılan 1497 tarihli yapının muhtemelen selamlık dairesi olduğunu söyler. Çukurova Üniversitesi'nin yayınlarında ise ayakta kalan kısım sarayın selamlık bölümü, yani yönetim merkezi olarak tanımlanır. Bu iki yorum, sarayın birbirine bitişik bölümlerden oluşan karmaşık bir yapı topluluğu olduğunu gösterir. Konak dikdörtgen planlıdır ve yaklaşık 16 metreye 10,5 metre ölçülerindedir. Alt katı kesme taştan, üst katları tuğladan örülmüştür ve dışarıdan bakıldığında sade, hatta mütevazı bir görünüm verir. Bina zemin kat, asma kat ve üst kattan oluşur; zemin katın doğu ucunda bir avlu yer alır. Asma katta bir mutfak ve iki oda bulunur, üst katta ise geniş bir oda ve küçük bir yıkanma bölümü vardır. Üst katta bir yıkanma yerinin bulunması, eski yapılarda nadir görülen bir ayrıntı olarak öne çıkarılır. Konak, mimari açıdan Mısır'daki Memluk konaklarına benzetilir. Taş ve tuğlanın almaşık olarak kullanıldığı cephe, Adana'nın güneyden gelen Memluk etkisiyle Anadolu yapı geleneğinin kesiştiği bir noktada durduğunu hatırlatır. Yapı, Piri Paşa Vakfiyesi'nde bahçe içinde kışlık ve yazlık olarak tasarlanmış yüksek ve büyük bir bina olarak tarif edilir. İç mekanlarda süsleme neredeyse yoktur ve bu sadelik yapının en belirgin karakteridir. Konak, Osmanlı döneminde Adana'ya gelen sultanları ağırladı. Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi sırasında, IV. Murad'ın da Bağdat seferine giderken burada konakladığı aktarılır. Kanuni Sultan Süleyman 1535'te Adana'ya geldiğinde Ramazanoğlu Piri Bey'in misafiri olarak bu yapıda kalmıştır. Şair ve Adana Valisi Ziya Paşa, 1878 ile 1880 arasındaki valiliği döneminde giriş katındaki salonu kabul salonu olarak kullanmıştır. Konak 1983'te kapsamlı bir onarım geçirdi, 1998 Adana Ceyhan depreminde hasar gördükten sonra da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edildi. Bugün mazbut vakıf statüsündedir ve Vakıflar Adana Bölge Müdürlüğü'ne bağlıdır. Kültür merkezi olarak konferanslara, toplantılara ve konserlere ev sahipliği yapar. Ziyaretinizi bir konferans ya da konser gününe denk getirirseniz yapıyı kullanılırken de görebilirsiniz. Konağa kent merkezinden toplu taşımayla ulaşılır; Ulu Cami çevresindedir ve Büyük Saat'ten birkaç dakikalık yürüyüşle varılır. Önce dış cepheye sokak boyunca bakarak taş ve tuğla örgünün katlar arasındaki geçişini izleyin, sonra içeride odaları katlara göre dolaşın. Yakındaki Ulu Cami ve çevresindeki tarihi yapılar Ramazanoğulları döneminin kent dokusunu tamamlar. Ziyaret günleri ve saatleri etkinlik takvimine göre değişebileceği için gitmeden önce güncel bilgiyi kontrol edin.