Pendik Sahil Parkı

Pendik Sahil Parkı, Anadolu Yakası'nın doğusunda, Pendik iskelesinden doğuya doğru Kaynarca'ya kadar uzanan, Marmara kıyısındaki uzun kıyı parkıdır. Pendik'in Marmara'ya dokuz kilometrelik bir kıyısı vardır ve ilçe merkezi denizden yalnızca 39 metre yükseklikte, doğal bir koyun kenarına kurulmuştur. Park deniz tarafında kaya dolgusuyla korunan yürüyüş yolu, kara tarafında çimen alanlar, spor sahaları ve ağaçlıklı bölümlerle ilerler; kıyı boyunca bisiklet ve koşu için ayrılmış bir şerit vardır. Karşıda Prens Adaları, batıda Kartal ve Dragos, doğuda tersane ve Tuzla kıyısı görünür. Pendik'in adı Marmara'ya bakan bir yerleşimin en eski katmanlarına iner. Bilinen en eski ad Pantikapeon'dur; Roma ve Bizans devirlerinde "her tarafı duvarla çevrili" anlamına gelen Pantichion kullanılmış, ad Osmanlı döneminde Pendik biçimini almıştır. Halk arasında Pendik'e beş köy, beş burun ya da beş balıkçı köyü de denmiştir. 1961'de Şevket Aziz Kansu'nun yaptığı kazılarda Fikirtepe kültürüne benzeyen geometrik desenli kaplar, kemik iğneler ve obsidiyen aletler bulundu; kaynaklar burada üç dört bin yıllık yerleşim izinden söz eder. Pendik 1080-1083'te bir süre Selçukluların elinde kaldı, 1306'da Osmanlı topraklarına girdi ve 1329-1330'daki Pelekanon Savaşı'ndan sonra Bizans'ın geri alma çabaları sonuçsuz kaldı. Yıldırım Bayezid döneminde, 1400 dolayında Abdurrahman Gazi'nin buraya yerleşmesiyle kalıcı bir Türk kasabası oldu. Osmanlı devrinde küçük bir balıkçı kasabası olan Pendik, 1798'den başlayarak üç büyük yangın geçirdi; 1889 yangınında bin iki yüz konut ve dükkan yandı. Yangından sonra kasabanın yeniden kurulması Ayan Meclisi üyelerinden Azaryan Efendi'ye verildi; Paris'ten getirilen mimar ve mühendisler kasabanın ilk planını çizdi ve Pendik bu yüzden Türkiye'nin ilk planlı kasabası sayılır. Plan, Azaryan adının ilk harfi olan A'yı kasabanın ortasına işler; Gazipaşa ve İsmetpaşa Caddeleri harfin sahile uzanan iki ayağı, Dr. Orhan Maltepe Caddesi gövdesidir ve ayaklar belediye binasının önündeki parkta birleşir. Sahil parkında yürürken bu iki caddenin denize indiği noktalar, o planın uçlarıdır. 1924 mübadelesiyle Drama ve Yanya'dan gelen aileler yeni Pendik'in çekirdeğini oluşturdu. Seksenli yıllara kadar yazlık bir yerleşim olan ilçe, 1 Temmuz 1982'de Pendik Tersanesi'nin açılmasıyla hızla büyüdü ve bahçeli evlerin yerini apartmanlar aldı. Pendik 4 Temmuz 1987'de yayımlanan yasayla ilçe oldu ve 11 Ağustos 1988'de fiilen çalışmaya başladı; bugün nüfusuyla Anadolu Yakası'nın en büyük ilçesidir. Kıyıdaki ulaşım tarihi de eskidir. Pendik istasyonu 1870'lerin başında Osmanlı Nafia Nezareti tarafından açıldı; 1936'da yeniden yapıldı, 1969'da elektrikli banliyöye geçti ve Marmaray için 2013'te kapatılıp 12 Mart 2019'da yeniden açıldı. Bugün aynı istasyonda Marmaray ile Ankara, Eskişehir, Konya, Karaman ve Sivas'a giden yüksek hızlı trenler yan yana durur. Deniz tarafında 1998'de açılan Pendik-Eminönü deniz otobüsü hattı sonradan kaldırıldı; 2004'ten beri Pendik ile Yalova arasında hızlı feribot çalışır. Belediye, deniz terminallerinin ilçe merkezine yüz metre mesafede olduğunu ve Pendik marinasının İstanbul'un üçüncü büyük marinası olduğunu belirtir. 2024'te İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin ulaşım kurulu, Bostancı, Maltepe ve Kartal iskelelerini rahatlatmak için Tuzla-Pendik-Büyükada deniz hattı açılmasına karar verdi; hat Pendik'teki iskeleden yolcu motoruyla işletilir. Parkı gezmek için Pendik istasyonundan sahile inin; iskele ve terminal önündeki meydandan doğuya, Kaynarca yönüne yürüyün. Yürüyüş yolunun bir bölümü marinanın tekneleri boyunca, bir bölümü geniş çimenler ve spor sahaları boyunca ilerler; Adalar hep solunuzda kalır. Öğleden sonra güneş batıya, Adalar'ın ve Dragos'un üzerine iner; gün batımı için kıyının batıya, Adalar'a bakan açık noktalarını seçin. Park açık alandır ve yazın gölge azdır; şapka ve su alın, kışın ise ilçenin hakim rüzgarları olan poyraz ve lodos denizden sert eser. Bisiklet için düz ve uzun bir hat sunar; kıyı yolu batıda Kartal ve Bostancı'ya, doğuda Tuzla'ya kadar sürer. Hafta sonu sabahları koşucular ve olta balıkçıları erkencidir; sakin bir yürüyüş için hafta içi öğle sonrasını seçin. Sefer saatleri değiştiği için Yalova feribotunun ve Adalar motorunun güncel tarifesini işletmecilerin sitelerinden kontrol edin. Ulaşım için Marmaray'ın Pendik istasyonu parkın batı ucuna, Kaynarca istasyonu doğu ucuna yakındır. M4 metrosunun Pendik istasyonu ilçe merkezinin kuzeyindedir; oradan sahile inen otobüs ve minibüsler kalkar. Sabiha Gökçen Havalimanı ilçe merkezine on iki kilometredir.