Otağ-ı Hümayun (Davutpaşa Kasrı)

Otağ-ı Hümayun, Esenler'de Yıldız Teknik Üniversitesi'nin Davutpaşa Kampüsü içinde duran, kesme taştan iki katlı bir Osmanlı kasrıdır. Kaynaklarda Davutpaşa Kasrı, Davutpaşa Sarayı, Taşköşk ve Hünkar Kasrı adlarıyla da anılır. Yapı, sur dışında Topkapı'dan Edirne yönüne uzanan eski kervan yolunun kenarındaki Davutpaşa sahrasındadır. TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre Çırpıcı ve Haznedar dereleri arasındaki tepenin doğuya bakan yamacında hakim bir noktaya oturur. Bölge adını, II. Bayezid döneminde sadrazamlık yapan Koca Davud Paşa'dan alır; ilk köşkü burada onun yaptırdığı bilinir. Davutpaşa sahrası, ordu batıya sefere çıktığında ilk toplanma ve konaklama yeriydi. Padişah sefere bizzat katılmıyorsa orduyu buradaki kasırdan uğurlar, dönüşte de burada karşılardı. Esenler Belediyesi'nin tarihçesine göre padişah ordunun başındaysa burada gecelenir, ertesi gün yola çıkılırdı. Saray zamanla köşkler, havuzlar, hamamlar, hizmet binaları ve ahırlardan oluşan geniş bir topluluğa dönüştü, ama bunlardan bugün yalnızca bu taş kasır ayakta kaldı. Bugünkü yapının tarihi üzerine kaynaklar farklı görüşler verir. TDV İslam Ansiklopedisi'ndeki maddeye göre bir arşiv belgesi, kasrın III. Mehmed döneminde, 1595 ile 1603 arasında yapıldığını ve mimarının Hassa başmimarı Dalgıç Ahmed Ağa olduğunu gösteriyor. 1603 tarihli bu belgede yeni yapılan köşk için İznik'ten çini istendiği yazar, yani iç süslemesi o sırada henüz tamamlanmamıştı. Kasır I. Ahmed döneminde bitirildi; alt kattaki oda çeşmesinin manzum kitabesi onun mahlasını taşır. Kasır en parlak dönemini av merakıyla bilinen IV. Mehmed zamanında yaşadı ve bu yıllarda uzun süre oturulan bir saraya dönüştü. TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre III. Mehmed 1596'da Eğri seferinden dönerken bu kasırda geceledi ve ertesi gün önündeki sahrada büyük bir tören yapıldı. Sahradaki 1603-1604 ve 1606-1607 tarihli iki menzil taşı, III. Mehmed'in ve I. Ahmed'in burada ok attığını kaydeder. 1687'den sonra sarayın yıldızı sönmeye başladı ve yapılar zamanla yıkıldı. II. Mahmud döneminde 1826-1827'de yapımına başlanan Davutpaşa Kışlası 1831-1832'de tamamlandı ve sahranın görünümü değişti. 1843'te kasrın depo yapılması kararlaştırıldı, ardından pencereleri örülerek kışlanın cephaneliği olarak kullanıldı. Kasırda 1957'de bir restorasyon yapıldı. Mimar Sedat Çetintaş 1938'de yapının içindeki molozu temizletti, sonradan eklenen duvarları kaldırttı ve örülmüş pencereleri açtırdı. 1999'da kışla alanı Yıldız Teknik Üniversitesi'ne devredildi. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti programı kapsamında üniversite ile ajansın birlikte yürüttüğü dokuz aylık restorasyondan sonra yapı Aralık 2010'da kültür merkezi olarak açıldı. Kasırda alt katın ana mekanı her kenarı 10,50 metre olan bir karedir ve kaburgalı bir çapraz tonozla örtülüdür. Üst kattaki büyük salonun üstünde yaklaşık 10 metre çapında, sekizgen kasnaklı bir kubbe yükselir. Her iki kat da iki sıra pencereyle bol ışık alacak biçimde düzenlenmiştir. Batı cephesindeki iki giriş eyvanı, baklavalı başlıklı tek sütunlara oturan sivri kemerlerle korunur ve üstleri doğuya bakan teraslardır. Ziyarette önce batıdaki giriş cephesini karşıdan izleyin; iki katlı pencere düzeni ve ortadaki çıkıntılı balkon bu yönden en iyi okunur. Ardından yapının çevresinde dolaşarak doğu yöndeki sivri kemerli çıkıntıyı görün. Yapının yakınında, 1849 tarihli olup sonradan buraya taşınan ve 2019'da restore edilen bir çeşme de bulunur. İçeride, alt kat tonozlarında kalem işi nakış kalıntılarını, üst katın pandantiflerinde ise kabartma süsleme izlerini arayın. Kampüs içinde olduğu için kasra erişim üniversitenin güvenlik kurallarına ve etkinlik takvimine bağlıdır; ziyaret koşullarını gitmeden önce üniversiteden öğrenin. Kampüse İETT otobüsleriyle ulaşılabilir ve güncel hatları İETT'den kontrol etmek gerekir. Kampüsün içindeki tarihi Davutpaşa Kışlası da ziyaretin doğal bir parçasıdır ve kasırla birlikte bölgenin askeri tarihini anlatır.