Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi

Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi, Anadolu Yakası'nda Atatürk ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinden gelen otoyolların Anadolu Otoyolu ile birleştiği kavşakta kurulmuş bir botanik bahçesidir. Bahçe, kavşağın ana yolları ile bağlantı yolları arasında kalan toprak parçalarına yayılır ve bu yüzden sekiz adadan oluşur. Alan, Karayolları Genel Müdürlüğü ile Ali Nihat Gökyiğit Vakfı arasında yapılan bir protokolle bu işe ayrılmıştır. Bahçenin resmi adresi Ataşehir'de olsa da kavşak Ümraniye sınırına dayanır ve bahçenin Ümraniye tarafında da bir ziyaretçi girişi vardır. Bahçenin tarihçesi 1995'te başlıyor. Ali Nihat Gökyiğit o yıl eşi Nezahat Gökyiğit adına bir hatıra parkı kurmak için çalışmaları başlattı. Yol inşaatı nedeniyle yapısı ağır biçimde bozulmuş toprak önce ıslah edildi, ardından 46 hektarlık park alanına yaklaşık 50.000 ağaç ve çalı dikildi. Sonra amaç değişti ve alan bir botanik bahçesi olarak yeniden planlandı. Bahçe 2002'de halkın ziyaretine açıldı ve 2003'te bugünkü adını aldı. 2004'te kurulan herbaryumu 2010'da uluslararası Index Herbariorum kaydına NGBB koduyla girdi ve yaklaşık 8.500 bitki örneği barındırıyor. Bahçenin kendini yalnızca bir gezinti yeri olarak değil, bir araştırma, eğitim ve öğretim merkezi olarak tanımladığını bilerek gezmek ziyareti zenginleştirir. Merkez Ada, soğanlı bitkiler koleksiyonu, kaya bahçesi, kaktüs ve etli bitkiler serası, nilüfer havuzları ve kuraklığa dayanıklı türlerin toplandığı bölümlerle bahçenin en yoğun koleksiyonlarını taşır. Kaya bahçesinde hem sıcak ve kurak ortamı hem de nemli ortamı seven kaya bitkileri yan yana yetiştiriliyor. Çitli bahçede ise Türkiye'de doğal olarak yaşayan kayın gibi türlerin çit bitkisi olarak kullanılıp kullanılamayacağı deneniyor. İstanbul Adası, 2010'da tamamlanarak ziyarete açıldı ve 18. yüzyıl İstanbul konak bahçelerinin yapısını yansıtacak biçimde tasarlandı. Adada bir konak bahçesi, iris kabartmalı traverten bir mahalle çeşmesi, Boğaz'ın köprüleri ve kuleleriyle küçültülmüş bir minyatürü ve dört yüz kişilik bir amfitiyatro bulunuyor. Bahçenin aktardığına göre İstanbul'un doğasında 2.512 takson saptanmış ve bunların bir kısmı yalnızca İstanbul'da yetişen endemik bitkilerdir. Adadaki İstanbul bitkileri koleksiyonu, kentleşmeyle kaybolma tehlikesi altındaki bu türleri korumak için oluşturulmuş. Aynı adadaki bir sergi, servi, çınar ve erguvan gibi İstanbul'un simgesi olmuş ağaçları sarıçiçekli atkestanesi ve lale ağacı gibi ender türlerle birlikte fotoğraflarla tanıtıyor. Amfitiyatronun sahnesinde bahçenin sloganlarından biri olan Betona inat, doğal hayat yazısı okunur. 9 Nisan 2011'de açılan Arboretum Adası, Türkiye'nin doğal ağaç ve çalılarının tümünü bir araya getirmeyi amaçlıyor. Bahçenin bilgisine göre ülkenin 723 doğal odunsu türü 2009'dan bu yana bilimsel araştırma gezileriyle buraya taşınıyor. Ada, Türkiye'nin bitki coğrafyasına uygun olarak Avrupa-Sibirya, İran-Turan ve Akdeniz olmak üzere üç bölüme ayrılmış. Bu adada 9 ile 14 yaş arası çocuklar için hazırlanmış rehbersiz bir etkinlik olan Teşhis Yolu Oyunu'nda çocuklar ipuçlarını izleyerek bir yaprağın hangi ağaca ait olduğunu bulmaya çalışıyor. Mini kaya bahçesinin yanındaki alan ise botanikçi Faik Yaltırık anısına düzenlenmiş. Bahçenin en büyüğü olan Anadolu Adası'nda kuzey yamaçlar Karadeniz ormanlarını, güney yamaçlar Akdeniz'i, ortadaki düzlük ise bozkırı anlatır. Bu adadaki kaya bahçesinde gökyiğit soğanı, karaca soğanı ve koyuncu soğanı gibi Türkiye'ye özgü türler görülebilir. Volkanik toprak ve kayalarla kurulan temsili Hasan Dağı ile beş nilüfer havuzlu sulak bölüm de bu adadadır. Adalar kavşağın yolları arasında dağıldığı için gezinizi Ataşehir girişinden başlayıp adaları sırayla dolaşacak biçimde planlayın. Ziyaretçi kurallarına göre kılavuz köpek dışında evcil hayvan bahçeye alınmıyor ve otoyol üzerindeki Merkez Ada kapısından ziyaretçi kabul edilmiyor. Bahçe içinde yiyecek, içecek, fidan ya da tohum satılmadığı için suyunuzu yanınızda getirin. Bahçe zaman zaman bakım ya da altyapı çalışmaları için kısmen kapatılabildiğinden hangi girişin açık olduğunu ve güncel ziyaret saatlerini resmi siteden kontrol edin. Toplu taşımayla gelecekler İBB'nin yolculuk planlayıcısında Ataşehir girişini hedef göstermeli, çünkü kavşağın çevresi yaya için karmaşıktır. Her mevsim farklı bir yüz gösteren bahçeye ilkbaharda soğanlı bitkiler, yazın nilüferler, sonbaharda ise Arboretum Adası'nın renkleri için gelinir.