Nevşehir Kalesi

Nevşehir Kalesi, kent merkezinde yükselen bir tepenin üzerinde durur ve Nevşehir'in siluetini belirleyen yapıdır. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın tanıtım platformu Go Türkiye, kalenin yüksek konumunun kenti ve Kapadokya platosunu aynı bakışta birleştirdiğini anlatır. Kalenin ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmez. Bilkent Üniversitesi'nde hazırlanan bir araştırma, kalenin 12. yüzyılda Bağdat'a giden kervanları korumak için Selçuklular tarafından yapıldığının düşünüldüğünü aktarır. Kaleleri belgeleyen castles.nl sitesi yapının büyük olasılıkla 1200'lerin başında Selçuklularca inşa edildiğini, yerinde daha önce bir Bizans yapısı bulunmuş olabileceğini yazar. Kentin adıyla kalenin öyküsü iç içedir. Aynı kaynağa göre kasaba 15. yüzyılda Karamanoğulları yönetimindeyken Muşkara adını taşıyordu. 1726'da bu kasabada doğmuş olan Osmanlı sadrazamı Damat İbrahim Paşa eski yerleşimi yeniden kurdurmuş ve ona "yeni şehir" anlamına gelen Nevşehir adını vermiştir. Paşa bu imar sırasında kaleyi de onarttırmıştır. Aynı site kalenin tamamen askeri bir amaçla, kentten geçen İpek Yolu trafiğini denetlemek için yapıldığını belirtir. Bilkent'teki araştırma, kalenin bulunduğu Cumhuriyet Mahallesi'nin kentsel dönüşümle büyük ölçüde yıkıldığını ve geriye birkaç tarihi yapı kaldığını aktarır. Kentin eski çekirdeği bu yüzden kalenin eteğinde, onu çevreleyen yamaçlarda gelişmiştir. Kale oval bir plana sahiptir. Aynı kaynak iki kapısı ve dört yuvarlak kulesi olduğunu, ilk yapımda siyah bazalt taş kullanıldığını yazar. Sonraki onarımlarda ise sarı taş kullanılmıştır, bu yüzden duvarlarda iki rengin yan yana durduğunu görebilirsiniz. Türkçe Vikipedi kalenin 42 mazgallı olduğunu belirtir. Bugün surların içi yeşil bir avlu olarak düzenlenmiştir ve kale halka açık bir parkın parçasıdır. Surların üstündeki yürüyüş yolundan kentin dört yönüne bakabilirsiniz. Akşamüstü surlar aydınlatıldığında kale aşağıdaki kentten de ayrı bir görüntü verir. Kalenin eteklerindeki yamaçlar, son yıllarda kentin en büyük keşiflerinden birine sahne oldu. Küre Ansiklopedi, 2014'te kalenin çevresinde başlatılan kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında yerin altında çok katmanlı bir yerleşimin ortaya çıktığını yazar. Kayaşehir adı verilen bu alan sit alanı olarak tescil edilmiş ve 2015'ten başlayarak kazı ve temizlik çalışmalarına sahne olmuştur. Kaynağa göre alan yaklaşık 400 bin metrekareye yayılır ve burada binin üzerinde kaya oyma mekan ortaya çıkarılmıştır. Bunlar arasında yaşam alanları, sarnıçlar, at ahırları, hava bacaları, tüneller ve kaya mezarları vardır. Kaya oyma ibadet mekanları da bu dokunun bir parçasıdır. Bakanlığın duyurusuna göre ilk etap olarak belirlenen 120 bin metrekarelik alanda su yolları ve tüneller de gün yüzüne çıkarılmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın duyurusuna göre çalışmalarda bulunan 1271 eser Nevşehir Müzesi'nde koruma altına alınmış, alan kale ile birlikte düzenlenerek ziyarete açılmıştır. Yapıların büyük kısmı yamaç boyunca basamaklı olarak sıralanır ve bazı bölümleri yedi katlı bir yerleşim görünümündedir. Kaleye kent merkezinden yürüyerek çıkabilirsiniz, yol yokuştur ama kısadır. Tepede bir seyir alanı vardır ve kenti fotoğraflamak için en iyi saatler gün batımına yakın saatlerdir. Kayaşehir'in yürüyüş yolları ve tünelleri kalenin eteğinden başlar, ikisini birlikte gezmeyi planlayın. Kayaşehir'in güncel ziyaret saatlerini ve giriş koşullarını yerinde ya da işleten kurum olan Nevşehir Belediyesi'nin duyurularından kontrol edin. Yamaçtaki tünellerde zemin yer yer düzensizdir, rahat ayakkabı giyin. Kale ziyareti, Kapadokya'nın vadilerine gitmeden önce bölgenin coğrafyasını yukarıdan kavramak için iyi bir başlangıçtır. Uçhisar Kalesi yalnızca 6 kilometre doğudadır ve iki kaleyi aynı gün gezmek mümkündür.