Narman Peribacaları

Narman Peribacaları, Erzurum'un kuzeydoğusundaki Narman ilçesinde, ilçe merkezinin güneyinde uzanan kızıl renkli bir aşınım arazisidir. Halk arasında ve tanıtım metinlerinde "Kırmızı Periler Diyarı" adıyla anılır. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü alanın şehir merkezine yaklaşık 90 kilometre, Narman ilçe merkezine ise 7 kilometre uzaklıkta olduğunu yazar. Peribacaları Narman-Pasinler karayolunun hemen kenarındadır, bu yüzden araçla ulaşmak kolaydır. Vikipedi alanın Alacayar ve Yoldere mahalleleri arasında kaldığını belirtir. Arazinin oluşumunu Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları kısaca şöyle anlatır. Akarsuların bir çökelme havzasına taşıdığı kum, çakıl ve silt zamanla katman katman birikmiş, sonra yağmur ve rüzgar bu yumuşak tortuları aşındırmıştır. Bakanlık kaynaklarına göre bugünkü görünüm 2,5 ile 3 milyon yıl önce, Pliyosen döneminde başlayan bu süreçle şekillenmiştir. Vikipedi havzadaki tabakaları Neojen yaşlı kumtaşı, çakıltaşı ve miltaşı olarak tanımlar. Kayaların kızıl rengi, tortuların içindeki demirin oksitlenmesinden gelir. Yaş konusunda kaynaklar birbirini tutmaz; valiliğin yayımladığı bir haberde çok daha büyük bir rakam geçer, bu yüzden bakanlığın verdiği değeri esas almak daha temkinlidir. Arazide tek bir vadi yoktur. Erzurum Valiliği'nin duyurusuna göre bölge 12 ayrı vadiden oluşur ve bu vadilerin toplam uzunluğu 62 kilometreyi bulur. Aşınma sırasında sert kalan başlıklar ince sütunların tepesinde şapka gibi durur, bu yüzden en çok fotoğraflanan biçimler bu ikiz ve üçüz sütunlardır. Sütunların arasında dar yarıklar, oyuklar ve basamak basamak inen yamaçlar görülür. Tanıtım metinleri vadiyi Colorado Nehri'nin oyduğu Büyük Kanyon'a benzetir; benzetme ölçekten çok renk ve katmanlı duvarlar için yapılır. Kültür Portalı, Doğu Anadolu'da bu türden peribacalarının yalnız bu yörede görüldüğünü not eder. Kültür Portalı'na göre Narman Peribacaları 2018 yılında tabiat anıtı ilan edilmiştir ve milli park esaslarına göre korunur. Valiliğin duyurusu alanın ayrıca doğal sit olarak tescil edildiğini aktarır. Koruma statüsü nedeniyle sütunlara tırmanmak, kaya kazımak ya da parça koparmak doğru değildir. Yumuşak tortul kayalar ayak altında kolayca dağılır, bu yüzden açılmış patikaların dışına çıkmamak gerekir. Ziyaretin ilk durağı yol kenarındaki seyir noktasıdır. Valiliğin anlattığına göre yolun hemen kenarına bir ziyaretçi binası yapılmış, oradan vadiye inen yaklaşık 3,5 kilometrelik bir yol düzenlenmiştir. Aynı duyuruda alanda yaklaşık bir saat süren bir yürüyüş parkuru bulunduğu belirtilir. Parkur vadinin içine iner, dönüşü ise yokuş yukarı olduğu için yürüyüşü buna göre planlamak gerekir. Sağlam tabanlı ayakkabı, şapka ve su yanınızda olsun, çünkü vadide gölge çok azdır. Kızıl rengin en canlı göründüğü saatler sabahın ilk ve akşamın son ışıklarıdır. Öğle güneşinde renkler solar, akşamüstü ise sütunlar turuncuya ve koyu kırmızıya döner. Erzurum'un yüksek iklimi nedeniyle kışın arazi kar altında kalabilir ve yol koşulları değişebilir. Bu yüzden en rahat ziyaret dönemi ilkbahar sonu, yaz ve sonbahar başıdır. Yağmurdan hemen sonra kil karışımlı toprak kayganlaşır, böyle günlerde vadinin içine inmemek daha güvenlidir. Toplu taşımayla gelmek de mümkündür. Kültür Portalı, Erzurum'da Şükrüpaşa Mahallesi'ndeki batı semt garajından kalkan Narman araçlarıyla ulaşım sağlandığını yazar. Ancak minibüs ilçe merkezine gider, peribacalarına kadar yol yürüyerek ya da yerel bir araçla tamamlanır. Kendi aracınızla geliyorsanız Pasinler üzerinden gelen yol doğrudan alanın önünden geçer. Narman Peribacaları, Pasinler Ovası ile Oltu arasında yapılacak bir günlük gezinin doğal durağıdır. Güneyde Pasinler Kalesi ve Çobandede Köprüsü, kuzeyde ise Oltu Kalesi aynı gün içinde birleştirilebilir. Vikipedi, alanın tanıtımında Atatürk Üniversitesi'nin düzenlediği sergi ve şenliklerin payı olduğunu ve yaz aylarında peribacaları şenliklerinin yapıldığını aktarır. Etkinlik takvimi yıldan yıla değiştiği için güncel bilgiyi ilçe ve il kurumlarının duyurularından kontrol edin.