Mudanya Mütareke Evi Müzesi

Mudanya Mütareke Evi Müzesi, Mudanya ilçe merkezinde, Marmara kıyısı boyunca uzanan 12 Eylül Caddesi üzerinde duran beyaz boyalı ahşap bir konaktır. 11 Ekim 1922'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında Mudanya Mütarekesi bu evde imzalandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze sayfası mütarekeyi TBMM Hükümeti'nin siyasi alanda kazandığı ilk başarının göstergesi olarak tanımlar. Ev, sahil yolundan birkaç adım içeride, önündeki küçük meydan ve bayrak direkleriyle uzaktan kolayca seçilir. Beyaz ahşap kaplaması, cumbası ve çatı katındaki küçük balkonuyla kıyıdaki yapılar arasında hemen ayırt edilir. Bakanlık sayfasına göre ev 19. yüzyılın sonlarına tarihlenir ve Rus asıllı tüccar Aleksandr Ganyanof'a aitti. Daha sonra Mudanyalı iş insanı Hayri İpar tarafından satın alınıp onarıldı ve 1937'de Mudanya Belediyesi'ne bağlı müze olarak açıldı; İngilizce Vikipedi, İpar'ın evi onarımdan sonra 1936'da müze olarak kullanılmak üzere bağışladığını yazar. 1959'da müze Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne devredildi ve bugün Bakanlık müzesi olarak hizmet verir. Yapı bodrum ve çatı katı dışında iki katlı ahşap bir evdir; Vikipedi'ye göre 800 metrekarelik arsa üzerinde 400 metrekarelik bir taban alanı kaplar, 13 odası ve iki büyük salonu vardır. Birinci katta mütarekenin imzalandığı salon ile görüşmelerde TBMM Hükümeti'ni temsil eden İsmet Paşa'nın çalışma odası bulunur. Üst katta İsmet Paşa'nın, heyette yer alan Asım Gündüz Paşa'nın ve yaverlerin yatak odaları yer alır. Evde mütareke döneminin eşyaları korunur; o günlere ait fotoğraflar ve belgeler de sergilenir. Türkçe Vikipedi, İsmet Paşa'nın çalışma odasında, görüşmeler sırasında yumruğunu vurup ikiye böldüğü anlatılan mermer masanın sergilendiğini yazar. Müze 11 Mart 2013'te tadilata alındı, teşhir ve tanzim çalışmaları bitince 10 Ekim 2014'te yeniden açıldı; son onarımın ardından 11 Ekim 2022'de, yani mütarekenin tam yüzüncü yıl dönümünde, bir kez daha ziyarete açıldı. Evin önemini anlamak için mütarekenin öyküsünü kısaca bilmek gerekir. TDV İslam Ansiklopedisi'nin Mudanya Mütarekesi maddesine göre Büyük Taarruz'un hemen ardından Yunanistan İtilaf Devletleri'nin aracılığını istedi ve İstanbul'daki yüksek komiserler 4 Eylül 1922'de ilk mütareke teklifini yaptı. Fransız siyasetçi Henry Franklin-Bouillon'un 28 Eylül'de İzmir'de Mustafa Kemal Paşa ile görüşmesinden sonra, görüşmelerin 3 Ekim'de Mudanya'da başlaması ve Türk tarafını İsmet Paşa'nın temsil etmesi kararlaştırıldı. Türk heyetinde Batı Cephesi kurmay başkanı Asım Paşa ile kurmay yarbay Tevfik Bıyıklıoğlu da vardı; İngiltere'yi General Harrington, Fransa'yı General Charpy, İtalya'yı General Monbelli temsil etti. Yunan delegeleri Mudanya'ya geldiler ama görüşmelere katılmayıp limanda demirli bir gemide beklediler. Görüşmeler 5 Ekim'de kesildi; Mustafa Kemal Paşa ordulara Boğazlar yönünde hareket serbestliği verince ve İsmet Paşa Trakya'nın hemen boşaltılmasını isteyince İtilaf temsilcileri Paris'te yeniden anlaştı. 9 Ekim'de yeniden başlayan görüşmeler sonunda mütareke 11 Ekim 1922 sabahı imzalandı. Metne göre Yunan kuvvetleri Edirne dahil Doğu Trakya'yı on beş gün içinde boşaltacak, bölge müttefik gözetiminde en çok otuz günde Türk yönetimine teslim edilecekti. Başlangıçta kararları kabul etmeyen Yunan hükümeti üç gün sonra sözleşmeyi onayladığını bildirmek zorunda kaldı; Yunan kuvvetlerinin çekilmesi ve yönetimin devri otuz günde tamamlandı. TDV maddesi, Kasım sonuna kadar Doğu Trakya'nın anavatana katıldığını ve TBMM Hükümeti'nin müttefik devletlerce resmen tanındığını yazar. Aynı maddeye göre Mustafa Kemal Paşa yayımladığı genelgede büyük zaferin ilk meyvesinin Mudanya'da alındığını bildirdi. Mudanya, bu yönüyle Lozan'a giden yolun ilk adımının atıldığı yerdir ve müze bu adımın geçtiği odaları gösterir. Gezi için bir saat yeterlidir; önce birinci kattaki imza salonuna girin, masanın ve sandalyelerin düzenine bakın, sonra İsmet Paşa'nın çalışma odasına ve üst kattaki yatak odalarına çıkın. Duvarlardaki fotoğraflar heyet üyelerini ve Mudanya'nın 1922'deki görünümünü tanıtır; belgeleri okumak için acele etmeyin. Çıkışta evin önündeki meydandan Marmara'ya ve karşı kıyıya bakın; TDV maddesine göre görüşmeler sürerken Yunan delegeleri bu limanda demirli bir gemide bekliyordu. Müze pazartesi günleri kapalıdır; açılış saatlerini ve bilet bilgisini muze.gov.tr adresinden kontrol edin. Müzekart geçerlidir. Kültür Portalı'na göre Mudanya'ya Bursa merkezden metro ve Mudanya otobüsleriyle ulaşılır; ilçe merkezinden müzeye sahil boyunca yürüyerek gidilir. Müzeyi Mudanya sahilinde bir yürüyüşle birleştirmek kolaydır; eylül ve ekim ayları hem hava hem de kalabalık açısından en rahat dönemdir.