Misis Köprüsü ve Mopsuestia

Misis Köprüsü, Ceyhan Nehri'nin Adana ovasından geçtiği yerde, bugün Yakapınar adını taşıyan Misis yerleşiminin yanında nehri dokuz gözle aşan taş bir köprüdür. Adana İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yerleşimin kent merkezine uzaklığını 27 kilometre olarak verir. Köprünün durduğu yer, antik çağda Mopsuestia adıyla bilinen bir kentin nehir geçişidir ve yapıyı anlamak için önce bu kenti tanımak gerekir. Eski kaynaklar kentin adını Mopsuestia, Bizans ve Haçlı kaynakları Mamistra, Arapça kaynaklar Massisa olarak yazar; Türkçede ad Misis olmuş, 1960'tan sonra resmi olarak Yakapınar'a çevrilmiştir. Kentin kuruluşu efsanevi kahin Mopsos'a bağlanır ve ad da "Mopsos'un ocağı" diye yorumlanır. Yerleşimin geçmişi bununla da sınırlı değildir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Misis'in tarihi, muhtemelen Neolitik döneme inen höyükle başlar; kent sonra Hitit, Asur, Makedon ve Selevkos egemenliklerini görmüş, Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir merkez olmuştur. Selevkoslar döneminde kente bir süre Pyramos kıyısındaki Seleukeia adı verildiği, Roma imparatorları zamanında da Hadriana ve Decia gibi adlarla anıldığı bilinir. Ceyhan Nehri'nin antik adı Pyramos'tur ve nehir ağzı alüvyonla tıkanmadan önce denizden gelen gemilerin Misis'e kadar çıkabildiği aktarılır. TDV İslam Ansiklopedisi, Ortaçağ boyunca Bizans ile Arap ordularının sınır kenti olan Misis'in defalarca el değiştirdiğini, 1517'den sonra ise kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldığını anlatır. Köprünün yapım tarihi kaynaklarda tartışmalıdır. Kimi araştırmacılar yapıyı 3. yüzyılda İmparator Valerianus dönemine, yaygın görüş ise 4. yüzyılda II. Constantius dönemine bağlar; daha eskiye, 1. yüzyılda Vespasianus dönemine tarihleyen görüş de vardır. Adana Büyükşehir Belediyesi'nin rehberi de köprünün 4. yüzyılda yaptırıldığını yazar. 6. yüzyılda İmparator Iustinianos döneminde onarıldığı, Arap egemenliğinde 743'te ve 840'ta yeniden elden geçirildiği aktarılır. Osmanlı döneminde 1736'da orta kemeri yıkılarak kullanılamaz hale gelen köprü 1766'da onarılmış, bu onarımı anlatan kitabeye göre III. Mustafa'nın emriyle İbrahim Ağa tarafından ayağa kaldırılmıştır. Evliya Çelebi de 1671'de buradan geçtiğinde köprünün öbür yakasındaki hanın Köprülü Mehmed Paşa eliyle onarıldığını yazar. Bugün gördüğünüz yapı düzgün kesme taşlardan örülmüş, 132,80 metre uzunluğunda ve 6,45 metre genişliğinde bir köprüdür. Sivri kemerli dokuz gözü vardır ve 11 metre açıklığındaki orta gözden iki kıyıya doğru dörder göz, giderek küçülerek uzanır. Köprü 1998'de yeniden onarılmış ve hala yerleşimin iki yakası arasında kullanılmaktadır. Yörede anlatılan en bilinen hikaye, ölümsüzlük ilacını bulan Lokman Hekim'in reçeteyi yazdığı kağıdın bu köprünün üzerinde elinden uçtuğudur. Gezmeye köprünün kıyısından başlayın ve kemerleri önce aşağıdan, sudan yukarı doğru inceleyin. Orta gözün yanlara göre belirgin biçimde büyük olduğunu ve kemerlerin sivri formunu yan yana fark etmek için kıyıda biraz geri çekilmek yeterlidir. Ardından köprünün üzerinde yürüyerek iki yakayı birbirine bağlayan bu geçişin ovadaki konumunu görün; kuzey yönde Misis tepeleri yükselir. Kentin eski çekirdeği bu tepenin ve nehir kıyısının çevresine yayılır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ayakta kalan eserler arasında akropoldeki surları, kent kalıntılarını, 1542'de yaptırılan Havraniye Kervansarayı'nı ve 1648 tarihli tek kubbeli kübik bir mescidi sayar. Belediye rehberi Misis kervansarayının restorasyonunun tamamlandığını, antik kentte kazıların ve diğer yapıların onarımının sürdüğünü belirtir. Bir uyarı da gerekir. 1959'da Misis'te çıkarılan mozaikler için yerinde bir müze binası açılmıştı, ancak Kültür Envanteri kaydına göre bu müze daha sonra kapatılmıştır. Misis'in en bilinen mozaiği, Adana'da kurtarılan ilk mozaik olarak anılan ve 1956'da bulunan Nuh Tufanı Mozaiği, bugün Adana Müze Kompleksi'nin mozaik salonunda sergileniyor. Mozaikleri görmek isterseniz kent merkezindeki müzeyi programınıza ekleyin, Misis'te kapalı bina için yol yapmayın. Misis'e kent merkezinden Ceyhan yönüne giden karayoluyla ulaşılır; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ceyhan'a giden her türlü taşıtla buraya gelinebildiğini belirtir. Köprü açık havadadır ve her mevsim görülebilir, ancak yazın öğle sıcağında kıyıda gölge azdır. Işık açısından sabah ve akşamüstü saatleri kemerlerin taş dokusunu daha iyi gösterir. Ceyhan Nehri boyunca gezinizi sürdürecekseniz yol sizi kuzeydoğuda Sirkeli Höyüğü'ne ve Yılankale'ye, oradan da güneydoğuda Kurtkulağı Kervansarayı'na götürür.