Makedon Kulesi

Makedon Kulesi, Makedonya Kulesi ya da Eski Saat Kulesi olarak da bilinen, Edirne'nin Kaleiçi bölgesinde antik Hadrianopolis'i çevreleyen surlardan günümüze ulaşan tek kuledir. Kültür Portalı onu, Roma imparatoru Hadrianus'un kurduğu Hadrianopolis'in surlarının dört köşesindeki kulelerden biri olarak tanıtır. Turkish Archaeological News'e göre kulenin adı genellikle Makedonya yönüne bakmasıyla açıklanır. Kule bugün restorasyonun ardından Edirne Makedonya Kule Müzesi adıyla ziyaret edilen bir müzedir. Kulenin tarihi tartışmalıdır ve kaynaklar iki ayrı görüş verir. Kültür Portalı, Vikipedi ve Demirören Haber Ajansı yapıyı Hadrianus dönemine, yani 2. yüzyıla atfeder. Turkish Archaeological News ise surların ilk hattının Roma döneminden olduğunu, ikinci hattın ve bir savunma kulesinin ise yazıtlara göre 10. yüzyılda, Bizans döneminde Bulgar saldırılarına karşı yapıldığını aktarır. Yapının taş ve tuğla sıralarıyla örülmüş alacalı gövdesi bu uzun ve katmanlı geçmişi yansıtır. Okurken kuleyi en güvenli biçimde Roma döneminden kalan sur sisteminin bir parçası olarak düşünmek yerinde olur. Turkish Archaeological News'e göre Edirne surları 19. yüzyılın ortasına kadar ayaktaydı ve 1866 ile 1870 arasında yıkıldı. Surlardan sökülen taşlar hastane, okul, hükümet binaları ve kışla yapımında kullanıldı. Dört köşe kulesinden yalnızca bu kule korundu ve bir saat kulesine dönüştürüldü. Edirne valisi Hacı İzzet Paşa kulenin üzerine ahşap katlar ekletip saatler koydurdu; Kültür Portalı bunu 1866-1867 yıllarına, Turkish Archaeological News ise 1884'e tarihler. Kültür Portalı'na göre buradaki saat uzun süre Millet Saati olarak anıldı. Ahşap bölüm 1894'te yıkıldı ve yerine taş ve tuğladan yeni bir saat kulesi yapıldı. Kule bir dönem yangın gözetleme kulesi olarak da kullanıldı. Yapı 1953 depreminde ağır hasar gördü ve sonrasında saatin bulunduğu üst bölüm yıkıldı. Kuleye o tarihten sonra uzun yıllar yalnızca dışarıdan bakılabildi. Safranbolu'daki saat kuleleri parkında Edirne Saat Kulesi'nin bir maketinin bulunması, yapının eski görünümünün hala hatırlandığını gösterir. Kulenin çevresinde 1990'larda başlayan ve 2003'e kadar süren kazılarda Roma ve Bizans dönemlerine ait önemli kalıntılar bulundu. Vikipedi'ye göre bunların arasında seramik yapımında kullanılan 2. yüzyıla ait fırınlar ve tahıl ambarı olarak kullanıldığı sanılan kerpiç yapılar vardır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Aralık 2021'de kuleyi restorasyona aldı ve çevresinde eş zamanlı kazılar yürütüldü. Haberlere göre yaklaşık dört yıl süren çalışmaların ardından kule Temmuz 2026'da müze olarak açıldı. Müzede kule içinden ve Kaleiçi bölgesinden çıkarılan eserlerle yerinde korunan parçalar birlikte yüzü aşkın arkeolojik eser sergilenir. Roma, Doğu Roma, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinden seramikler, cam eserler, kandiller, sikkeler, takılar ve gündelik eşyalar vitrinlerde yer alır. Koleksiyonun en dikkat çeken parçası, 1977'de Kaleiçi'ndeki kazılarda bulunan ve MÖ 2. yüzyıla tarihlenen Odysseus heykel başıdır. Kulenin yangın gözetleme dönemini hatırlatan bir itfaiye borazanı da sergilenen nesneler arasındadır. Kulenin çevresindeki bahçe arkeopark olarak düzenlenmiştir; burada Bizans dönemine ait bir seramik fırını, 1908 tarihli bir Osmanlı buzhanesi ve geç Osmanlı konutlarının temelleri görülebilir. Ziyaretçiler asansörle kulenin üst bölümüne çıkıp katları aşağı doğru gezerek kentin tarihini dönem dönem izleyebilir. Seyir terası Kaleiçi'nin damlarını ve çevredeki tarihi yapıları yukarıdan görme fırsatı verir. Turkish Archaeological News'e göre kule Mumcular Sokak'ta, Üç Şerefeli Cami ile Sokollu Mehmed Paşa Hamamı'nın yakınındadır ve Selimiye'ye yalnızca 500 metre uzaklıktadır. Kaleiçi'nin dar sokaklarında yürüyerek kolayca ulaşılır. Arkeoparkın yanındaki Roma sur kalıntıları arasında yürürken taş blokların büyüklüğüne dikkat edin. Ziyaret saatlerini ve giriş koşullarını resmi kaynaklardan kontrol edin.