La Fontaine Köşkü

La Fontaine Köşkü, Bornova'da Ege Üniversitesi'nin kullandığı Levanten köşklerinden biridir ve bugün üniversitenin Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi ile müzesine ev sahipliği yapar. Köşk, Saint Mary Magdalene Kilisesi'nin karşısında ve Murat Köşkü'nün yanında durur. Bu üç yapı birlikte Bornova'nın Levanten çekirdeğinin en iyi korunmuş köşelerinden birini oluşturur. Yapının inşa tarihi ve mimarı bilinmemektedir. Ege Üniversitesi köşkü, 20. yüzyılın başında İsviçre kökenli İngiliz La Fontaine ailesinin evi olarak tanıtır. Kayıtlarda görülen en eski sahibi James La Fontaine'dir. James, 1836'da Bornova'daki Büyük Ev'i satın alan Charlton Whittall'ın torunu Blanche Magdalene Whittall'ın oğluydu. Böylece köşk, Bornova'nın en köklü Levanten ailelerinden birinin akrabalık ağı içinde yer alır. James La Fontaine öldükten sonra köşk, bugün üniversitenin bir merkezi olarak kullanılan ve Kuyulu Ev diye de bilinen komşu yapıyla birlikte eşi Clara Lillian La Fontaine ile çocuklarına kaldı. 1941'de Clara La Fontaine'in yeğeni Ruby Gladys Whittall köşkü aileden satın aldı. Ege Üniversitesi bina ihtiyacı nedeniyle köşkü 1963'te ondan satın aldı. Köşk sonraki yıllarda birçok kurumu barındırdı. 1975'e kadar üniversitenin yapı ve fen işleri birimi tarafından kullanıldı. Ardından geçici olarak sırasıyla Körler Okulu'na, jandarma tabur ve topçu tugay komutanlıklarına ve bir halk sağlığı kurumuna tahsis edildi. 1996'da yeniden üniversitenin kullanımına geçti. 1996 ile 2001 arasında Sosyal Bilimler Enstitüsü ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Başkanlığı, 2001 ile 2009 arasında da Eğitim Fakültesi Dekanlığı burada çalıştı. 2010'daki restorasyonun ardından köşk bugünkü işleviyle merkez ve müze olarak kullanılmaya başladı. Bina bir bodrum ve iki kattan oluşur ve iki kat cephede belirgin biçimde birbirinden ayrılır. İkinci katta ana caddeye bakan dökme demirden bir balkon vardır; bu balkon ve demir parmaklıklar köşkün en tanınır ayrıntısıdır. Ana giriş kemerli bir kapıyla vurgulanmıştır. Cephe sade ve gösterişsizdir, Bornova'daki daha süslü köşklerle karşılaştırıldığında ölçülü bir Levanten evi izlenimi verir. Freskler, alçı süslemeler ve kabartmalı tavanlar gibi özgün iç dekorasyonun büyük kısmı zamanla kaybolduğu için içerideki ilk düzen hakkında bilgi yoktur. Köşkü ziyaret ederken önce caddenin karşı kaldırımından cepheye bakın; balkon, kemerli kapı ve pencere düzeni buradan en iyi okunur. Sonra yandaki Murat Köşkü ile karşıdaki tarihi yapıyı aynı bakışta görmek, bu köşenin bir zamanlar nasıl bir Levanten mahallesi olduğunu gösterir. Müze bölümü üniversiteye bağlı bir birim olduğu için iç mekanın ziyaret gün ve saatleri değişebilir; güncel bilgiyi Ege Üniversitesi'nden öğrenmek gerekir. Cephe fotoğrafı için sabah ışığı daha uygundur, öğleden sonra ağaçların gölgesi binanın önüne düşer. Köşke İzmir Metrosu'nun M1 hattındaki Bornova ya da Ege Üniversitesi istasyonlarından yürüyerek ulaşılır. Mattheys Köşkü'ndeki Arkas Sanat Bornova ve Sirkehane'deki Ege Üniversitesi Etnografya Müzesi aynı gezide kolayca birleştirilebilir. Üniversitenin restore ettiği öteki köşkler de, örneğin rektörlük binası olarak kullanılan Büyük Ev ve Murat Köşkü, aynı sokakların çevresindedir. Ege Üniversitesi'ne göre Murat Köşkü 1880'de İngiliz Edwards ailesinin bir üyesi tarafından yaptırıldı ve 2005'teki restorasyonundan beri üniversitenin toplum projelerine ve öğrenci kulüplerine hizmet veriyor. Üniversite Bornova'da toplam sekiz köşkü aslına sadık kalarak restore ettiğini belirtir. Charlton Whittall'ın 19. yüzyılın başında satın aldığı Büyük Ev ise 1948'de Hazine'ye geçti ve bugün rektörlüğün idari binası olarak kullanılır. Bornova'nın köşk rotasında La Fontaine Köşkü, Levanten evlerinin cumhuriyet döneminde kamu binalarına nasıl dönüştüğünü en açık gösteren duraklardan biridir.