Kubadabad Sarayı

Kubadabad Sarayı, Beyşehir Gölü'nün güneybatı kıyısında, Anamas Dağları'nın eteğindeki kayalık bir yarımadada bulunan Anadolu Selçuklu saray külliyesidir. Kültür Portalı ve TDV İslam Ansiklopedisi onu günümüze ulaşabilmiş tek Selçuklu saray yapısı ve planı bilinen yegane Selçuklu saray külliyesi olarak tanımlar. Sarayı Sultan I. Alaeddin Keykubad yaptırmıştır. Kültür Portalı, sultanın Kayseri'den Antalya'ya giderken gölün çevresinden etkilendiğini ve buraya bir saray yapılmasını emrettiğini anlatır. Vikipedi'ye göre kalıntılar Beyşehir-Isparta yolu üzerinde, Gölyaka köyü sınırları içindedir. İnşaatın tarihi kaynaklarda biraz farklı verilir. TDV ve Vikipedi yapımın 1226 ile 1236 yılları arasında sürdüğünü yazar, Kültür Portalı ise sarayın 1236'da yapıldığını belirtir. İşi yürüten, hem mimar hem nakkaş olan ve sultanın av emirliğini de yapan Sadeddin Köpek'tir. Selçuklu tarihçisi İbn Bibi, sultanın sarayın planıyla yakından ilgilendiğini, hatta bir kroki çizerek odaların yerini kendisinin belirlediğini yazar. Sadeddin Köpek'in külliyenin içinde kendisi için de küçük bir saray yaptırdığı bilinmektedir. Saray yüzyıllarca unutulmuş, kalıntılarının Bizans döneminden kaldığı sanılmıştır. Konya Valiliği'ne göre İbrahim Hakkı Konyalı ve Osman Turan sarayın Beyşehir çevresinde olması gerektiğine işaret etmiş, Konya Müze Müdürü Zeki Oral da yerini 1949'da tespit etmiştir. İlk bilimsel kazıları 1965 ve 1966'da Katharina Otto-Dorn yapmış, sarayın ana birimleri bu kazılarla ortaya çıkmıştır. Kazılar 1980'den itibaren Rüçhan Arık'ın başkanlığında yeniden başlamış ve aralıksız sürmüştür. Vikipedi 2017'den bu yana kazı başkanlığını Muharrem Çeken'in yürüttüğünü not eder. Kazılar geniş bir yapı grubunu ortaya koymuştur. Alçak bir surla çevrili alanda Büyük Saray ve Küçük Saray adı verilen iki ana yapı ile yirmi kadar başka yapının kalıntısı vardır. TDV ve Vikipedi bunların arasında iki bölümlü bir kayıkhane, hamam, fırın, mutfak, depo ve asker barınakları bulunduğunu, külliyenin büyük bir av parkını da içerdiğini yazar. Büyük Saray yaklaşık 50 metreye 35 metre boyutlarındadır ve önünde göle doğru uzanan geniş bir teras bulunur. Ortadaki salonun göl tarafındaki yükseltilmiş bölümün taht eyvanı olduğu anlaşılmıştır. Kıyıdaki kısım yaklaşık 5.200 metrekare, karşıdaki küçük adada Kız Kalesi olarak bilinen kısım ise yaklaşık 3.000 metrekaredir. Sarayı ünlü yapan şey duvarlarını kaplayan çinilerdir. Kazılarda çinilerin taht salonu ve odaların duvarlarını iki metre yüksekliğe kadar kapladığı anlaşılmıştır. TDV bu koleksiyonu Anadolu Selçuklu çini sanatının en fazla figür çeşidine sahip topluluğu olarak niteler. Beyaz yıldız biçimli figürlü çiniler ile firuze haç biçimli çiniler birbirini izleyerek dizilmiştir. Çinilerde bağdaş kurarak oturan saray halkı, av sahneleri, gerçek ve hayali hayvanlar ve mitolojik yaratıklar görülür. Göğsünde "es-sultan" yazısı bulunan çift başlı kartal figürü en çok tanınan örneklerden biridir. Bu çinilerin ve kalıpla yapılmış alçı kabartmaların çoğu bugün Konya'daki Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi'nde sergilenir. Bugün alanda gördüğünüz şey bir kazı yeridir, ayakta duran bir saray değil. Temel duvarları, oda dizileri ve bazı bölümleri örten koruma çatıları göl kıyısındaki düzlükte birbirini izler. Kalıntıların arasında yürürken oda planlarını takip edin ve terasın göle bakan kenarına kadar gidin; sarayın neden bu kıyıya kurulduğu en iyi oradan anlaşılır. Kıyının hemen karşısındaki küçük adada ise sarayı korumak için kurulduğu düşünülen Kız Kalesi'nin kalıntıları vardır. Konya Valiliği kazıların hala sürdüğünü yazar, bu yüzden bazı bölümler ziyaretçiye kapalı olabilir. Ziyaret koşulları için güncel bilgiyi Konya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden almak gerekir. Konya Valiliği sarayın Beyşehir'in batısında yaklaşık 60 kilometre uzaklıkta olduğunu yazar. Alana toplu taşımayla ulaşmak pratik değildir, özel araçla gitmek gerekir. Sarayı gezmeden önce ya da sonra Karatay Medresesi'ndeki çinileri görmek, kazı alanında eksik kalan resmi tamamlar.