Kaymaklı Yeraltı Şehri

Kaymaklı Yeraltı Şehri, Nevşehir'in yaklaşık 20 kilometre güneyinde, Niğde yolunun üzerindeki Kaymaklı kasabasının altına oyulmuştur. Kasabanın eski adı Osmanlı kayıtlarında Anaku ya da Enegüp olarak geçer ve halk arasında Eneği diye anılır. Yerleşim sekiz katlıdır, bunların dördü ışıklandırılarak ziyarete açılmıştır. Türkçe Vikipedi, şehrin 1964'te ziyaretçi kabul etmeye başladığını yazar. Bakanlığın müze sitesine göre ilk kat çok erken bir döneme uzanır, diğer bölümler Roma ve Bizans dönemlerinde kayanın oyulup genişletilmesiyle bir yeraltı şehrine dönüşmüştür. Kaymaklı'nın en ilginç yanı, yerleşimin bugünkü kasabayla iç içe olmasıdır. İngilizce Vikipedi, köydeki evlerin yeraltı şehrinin yüze yakın tünelinin çevresine kurulduğunu ve bu tünellerin bugün hala depo, ahır ve kiler olarak kullanıldığını aktarır. Başka bir deyişle burada yer altı ile yer üstü arasındaki sınır keskin değildir. Yeraltı şehri, Derinkuyu'dan farklı bir düzen gösterir. Tüneller daha alçak, daha dar ve daha diktir, bu yüzden gezi daha çok eğilerek ve dikkatle yürünerek yapılır. Ziyarete açık dört katta her mekan havalandırma bacalarının çevresine göre düzenlenmiştir. Türkçe Vikipedi'ye göre su kuyuları zehirlenme riskine karşı yeryüzüyle bağlantısız bırakılmıştır. Katları sırayla gezerken yerleşimin işleyişini adım adım görürsünüz. Birinci katta bir ahır ve yaşam odaları vardır. Hayvanları aşağı indirmek zor olduğu için ahırın en üst katta tutulduğu düşünülür. İkinci katta kaya oyma ibadet mekanı ve küçük bir mezarlık bulunur. Üçüncü kat yerleşimin kalbidir ve erzak depoları, mutfaklar ve üzüm sıkma işlikleri burada toplanır. Bu kattaki çok çukurlu andezit blok gözden kaçmamalıdır. İngilizce Vikipedi bloğun üzerinde 57 çukur bulunduğunu ve bakırın soğuk dövülerek işlenmesinde kullanıldığının gösterildiğini yazar. Dördüncü kata çok dar bir tünelle girilir ve burada yine depolar ile toprak küplerin konduğu alanlar yer alır. Depoların çokluğu, burada kalabalık bir topluluğun barındığını düşündürür. Yerleşimin savunması büyük sürgü taşlarına dayanır. Türkçe Vikipedi Kaymaklı'da altı sürgü taşı bulunduğunu belirtir. Bu taşlar bulundukları yerde kayadan kesilip biçimlendirilmiş, içeriden yuvarlanarak geçidi kapatacak şekilde yerleştirilmiştir. Ortalarındaki delik, gelenleri içeriden kontrol etmeye yarar. Dışarıdan açılmaları ise neredeyse imkansızdır. Kaymaklı ve Derinkuyu, Kapadokya'nın 1985'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren alanının bir parçasıdır. Nevşehir Valiliği bu yapıların hassas dokusunun yoğun ziyaret karşısında dikkatli bir koruma istediğini vurgular, bu yüzden duvarlara dokunmamaya özen gösterin. Kaymaklı, Kapadokya'nın en kalabalık ziyaret noktalarından biridir. Kalabalığa takılmamak için günün erken saatlerinde gelmeyi deneyin. Geçitler ışıklandırılmış ve oklarla işaretlenmiştir, ama yer yer basamaklar kaygandır. Rahat, düz tabanlı ayakkabı giyin ve sırt çantanızı küçük tutun. Ören yeri Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlıdır, güncel saatleri ve ücreti resmi müze sitesinden kontrol edin. Kaymaklı, Nevşehir'i Derinkuyu ve Niğde'ye bağlayan yolun üzerindedir. Giriş kasabanın içindedir ve çevresindeki sokaklarda taş evlerin arasında kısa bir yürüyüş yapabilirsiniz. Derinkuyu Yeraltı Şehri yaklaşık 9 kilometre güneydedir. İki şehri aynı gün gezip aradaki farkları kendi gözünüzle karşılaştırmanızı öneririz.