Karalar Galat Yerleşimi ve Tümülüsleri (Blucium)

Karalar, Ankara'nın Kahramankazan ilçesine bağlı küçük bir mahalledir ve ilçe merkezine yaklaşık 8 kilometre, Ankara'ya ise yaklaşık 55 kilometre uzaklıktadır. Mahallenin kuzeyindeki kayalık tepelerde, yerel adıyla Asarkaya mevkiinde, Galat dönemine ait bir yerleşimin kalıntıları ve mezar tümülüsleri bulunur. Ankara'nın Galat dönemi tarihsel kaynaklarda sık anılsa da arkeolojik olarak az bilinen bir dönemdir ve Karalar bu yüzden araştırmacılar için önem taşır. Galatlar, MÖ 3. yüzyıldan itibaren batıdan gelip İç Anadolu'ya yerleşen Kelt kökenli topluluklardır. Stephen Mitchell'in Anatolian Studies dergisindeki makalesine göre Galatya kabaca bugünkü Sivrihisar ile Yozgat arasında uzanıyordu ve üç Kelt kabilesince paylaşılmıştı. Bölge MÖ 25'te Roma eyaleti olduktan sonra Ancyra, yani Ankara, Pessinus ve Tavium bu üç kabilenin, Tektosaglar, Tolistobogiler ve Trokmilerin merkezleri oldu. Ankara Üniversitesi'nden Doç. Dr. Çiğdem Gençler Güray'ın açıklamalarına göre Kazan bölgesi daha çok Tolistobog Galatlarına ait yerleşimleri barındırır. Karalar'ın bilim dünyasına girişi 1933'te başladı. TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre Remzi Oğuz Arık, Maarif Vekaleti arkeoloğu olarak Ankara'da görevlendirildiği 1933'te Karalar kazısıyla Galatlara ait antik bir şehri ortaya çıkardı. Aynı kaynak, Arık'ın bu kazıyla II. Deiotaros adını taşıyan bir kitabeyi dünyaya tanıttığını yazar. Arık, Paris'te Sorbonne'da sanat tarihi ve Louvre'da arkeoloji okumuştu ve sonraki yıllarda Alacahöyük, Karaoğlan ve Bitik gibi kazıları da yürüttü. Türkçe Vikipedi'nin Kahramankazan maddesi, 1933 kazısının Manegerdos adlı bir Klasik Dönem yerleşimini ortaya çıkardığını yazar; İngilizce Vikipedi aynı alanı Mariegordus adlı bir Roma yerleşimi olarak anar. Deiotaros, Tolistobogilerin tetrarkı olarak başlayıp Romalılarla kurduğu ittifak sayesinde kral unvanı alan bir Galat hükümdarıydı. Romalı hatip Cicero, Deiotaros'u Roma'da Sezar'ın evinde görülen bir davada savunmuştur. Antik kaynaklar Deiotaros'un Blucium ya da Bloukion adlı bir kalede oturduğunu aktarır ve İngilizce Vikipedi bu kalenin yerini Karalar yakınında gösterir. Ancak Mitchell'in de vurguladığı gibi Galatya'daki kalelerin antik kaynaklardaki adlarla eşleştirilmesi uzun süre çözülemeyen bir sorundu. Bu yüzden Karalar'ı kesin olarak Blucium saymak yerine Blucium olduğu düşünülen yer olarak anmak en doğrusudur. Ankara Üniversitesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle Eylül 2021'de Kahramankazan'da yüzey araştırmalarına başladı ve çalışma 2024'te tamamlandı. Araştırma, Karalar'ın Roma öncesi Helenistik dönemde duvar kalıntıları, yapı izleri ve mezar buluntularıyla önemli bir merkez olduğunu gösterdi. Güray'a göre kazılarda ortaya çıkan mezarlar yerin bir Galat yerleşim merkezi olduğunu düşündürüyor. Fethiye, Kınık ve Dağyaka gibi çevre yerleşimlerde ise seramik parçalarından anlaşılan basit kırsal yaşam alanları saptandı. Araştırmacılar böylece ilçede antik çağdan bugüne uzanan bir yerleşim sürekliliği tespit ettiklerini açıkladılar. Arazide bugün gözle görülenler sınırlıdır ama etkileyicidir. Wikimedia Commons'taki fotoğraflar kuru otlarla kaplı bir yamaçta yükselen, kaya çekirdekli bir tümülüsü ve kayaya oyulmuş basamaklarıyla bir tapınak ve kale kalıntısını gösterir. Kaya çıkıntılarının çevresinde duvar izleri ve dağınık taşlar seçilir; gezerken yerdeki taşları yerinden oynatmayın. Güray, kazılardan sonra bölgede define avcılarının sık görüldüğünü ve dinamitle patlatılmış yerlere rastladıklarını söylemiştir. Bu tahribat geri döndürülemez, bu yüzden şüpheli bir kazı görürseniz yetkililere haber vermek alanı korumanın en somut yoludur. Ören yeri düzenlenmiş bir müze alanı olarak tanıtılmaz, bu yüzden yanınıza su, şapka ve sağlam ayakkabı alın. Kayalık tepelere yürüyerek çıkılır ve yağmur sonrası zemin kayganlaşabilir. Seyrek ağaçlı bozkırda gölge azdır; bahar ve sonbahar en rahat ziyaret mevsimleridir. Karalar'a ulaşmak için özel araç en pratik yoldur ve mahalle Kahramankazan merkezinin batısında kalır. Ören yeri haritalarda ayrı bir noktayla işaretli olmayabilir, bu yüzden mahalleye vardığınızda kuzeydeki kayalık tepelere yönelin ve yolu yerel halka sorun. Aynı gün ilçe merkezindeki Satıkadın Müzesi'ni ve kuzeydeki Kurtboğazı Barajı'nı da görebilirsiniz.