Karain Mağarası

Antalya'nın yaklaşık 30 kilometre kuzeybatısında, Döşemealtı'na bağlı Yağca Mahallesi'nde, Katran Dağı'nın yamacına açılan Karain Mağarası, Anadolu'nun tarih öncesini en uzun süre boyunca kayda geçirmiş yerlerden biri. Türkiye'nin en büyük doğal mağaraları arasında sayılıyor. Bakanlığın müze sayfasına göre burada, günümüzden yaklaşık 500 bin yıl önce avcılık ve toplayıcılıkla yaşayan, basit el aletleri yapan ilk insan atalarının izleri bulundu. Mağara Alt, Orta ve Üst Paleolitik dönemlerin kesintisiz bir kaydını sunuyor ve bu yönüyle dünyada da az rastlanan bir yer. Mağara, önündeki traverten ovasından yaklaşık 150 metre yükseklikte, denizden 430-450 metre yükseklikte. Türkiye Turizm Ansiklopedisi'ne göre Mezozoik kireçtaşları içinde oluşmuş ve dar giriş ve geçitlerle birbirine bağlanan boşluklardan meydana geliyor; derinliği 50 metreyi aşıyor. Salonlar ve galeriler sarkıt ve dikitlerle süslü. İnsanlar mağarayı Alt Paleolitik'ten başlayarak Neolitik, Kalkolitik ve Tunç çağları boyunca, ardından Klasik Çağ'da kullandı. Bu kesintisiz kullanım içeride yaklaşık on bir metre kalınlığında bir kültür dolgusu biriktirdi. Kazılar 1946'da mağarayı bulan Prof. Dr. Kılıç Kökten başkanlığında başladı ve 1973'e kadar onun yönetiminde sürdü. İkinci dönem kazıları 1985-2015 arasında Prof. Dr. Işın Yalçınkaya, 2015'ten bu yana ise Prof. Dr. Harun Taşkıran başkanlığında yürütülüyor. Kökten mağaradaki dolguyu sekiz tabaka ve on üç evreye ayırmıştı. Orta Paleolitik tabakadan elektron spin rezonans yöntemiyle günümüzden 160 bin ile 60 bin yıl öncesine uzanan tarihler elde edildi. Bugünkü çalışmalar mağaranın E ve B adlı iki gözünde yoğunlaşıyor; E gözündeki yaklaşık on bir metrelik dolgunun Alt Paleolitik seviyeleri içeren bölümü yalnızca dört metre kalınlığında. Karain, Türkiye'de en uzun süredir araştırılan Paleolitik buluntu yeri olarak tanımlanıyor. Buluntuların en dikkat çekeni Neandertal tipinde bir insan dişi ve kafatası parçası; bunlar Anadolu'da Neandertallerin yaşadığının kanıtları arasında. Mağarada bugün Anadolu'da yaşamayan gergedan, fil ve su aygırı gibi hayvanların kalıntıları da ortaya çıktı. Ansiklopedi bunlara aslan, sırtlan, ayı, at, geyik ve dağ keçisini ekliyor. Yanmış kemik parçaları mağarada yaşayanların ateşi kullandığını gösteriyor. Alt Paleolitik katmanlardan el baltası gibi iki yüzlü taş aletler, sonraki dönemlerden daha ince taş ve kemik aletler, boncuklar ve Anadolu sanatının bilinen en erken örnekleri arasında sayılan taşınabilir sanat eserleri çıktı. Klasik dönemde mağara daha çok bir adak yeri olarak kullanıldı. Giriş cephesinde ve dış duvarlarda Grekçe yazıtlar ve nişler görülüyor. Bakanlığın müze sayfasına göre Roma dönemi adak yazıtları, mağaranın bir dağ tanrıçasına adanmış olduğunu düşündürüyor. Girişe varınca başınızı kaldırıp kayaya oyulmuş bu nişlere bakın; mağaranın tarih öncesinden sonraki uzun hayatının izleri onlardır. Kazı buluntularının bir bölümü mağaranın hemen yanındaki Karain Müzesi'nde, bir bölümü Antalya Müzesi'nin tarih öncesi bölümünde sergileniyor. Ziyarete müzeden başlamak, içeride göreceğiniz katmanları anlamayı kolaylaştırır. Mağara 1997'de birinci derece arkeolojik ve doğal sit alanı ilan edildi. Çevresindeki diğer mağaralarla birlikte doğal ve kültürel değerleri nedeniyle 1994'ten bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde. Yakın çevrede Öküzini ve Çakırini gibi başka mağaralar ile Termessos antik kenti de bulunuyor. Mağaranın girişine ziyaretçi karşılama noktasından 470 basamaklı bir merdivenle çıkılıyor, bu yüzden yavaş tırmanın ve yanınıza su alın. İçerisi serin ve yer yer loş, kaymayan ayakkabı giyin. Kültür Portalı'na göre mağaraya özel araçla ulaşılabiliyor; Antalya-Burdur yolundan Karain levhasıyla batıya dönülerek gidiliyor. Resmi müze sayfasına göre ören yeri her gün açık ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için MüzeKart geçerli. Ziyaret saatleri ve ücret için güncel bilgiyi resmi sitesinden kontrol edin.