Karaalioğlu Parkı

Karaalioğlu Parkı, Kaleiçi'nin hemen güneyinde, denizden 35-40 metre yükseklikteki falezlerin üstüne kurulmuş, Antalya'nın en eski kent parkıdır. Erken Cumhuriyet döneminin ilk parklarından biridir ve kentte tarihsel değer taşıyan tek park olma özelliğini korur. Alanı 20. yüzyılın başında mesire yeri olarak kullanılıyordu; Akdeniz Üniversitesi'nden Esat Furkan Engin ve Reyhan Erdoğan'ın Bartın Orman Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan çalışmasına göre parkın yapımına 1935'te başlandı. Bugünkü görünümünü veren proje 1940-1945 arasında, Vali Haşim İşcan'ın öncülüğünde ve Antalya'yı Güzelleştirme Cemiyeti'nin katkısıyla mimar Necmettin Ateş'e yaptırıldı. Park başlangıçta İnönü Parkı adını taşıyordu; İsmet İnönü 1943'te parkı ziyaret etti. İnşaat üç yıl sürdü ve bittiğinde park Türkiye çapında ün kazandı. Park, dönemin ulusal park anlayışının ders kitabı gibi bir örneğidir. Erken Cumhuriyet parklarının karakteristik öğeleri, yani ortasında fıskiye olan geometrik havuzlar, düzgün çiçek tarhları, düzenli dikilmiş ağaçlar ve banklar burada bir arada görülür. Tasarım önce su kanallarının ve yürüyüş yollarının açılmasıyla başladı; sonra havuzlar, promenadlar, bitki parterleri, açık çim alanlar, koruluk ve miradorlar eklendi. Yürüyüş yolları keskin ve düz hatlar çizer; ana akslar karşılıklı gidiş ve geliş biçiminde tasarlanmıştır. Kuzeybatı girişinden başlayarak su kanalları yürüyüş akslarının ortasında ilerler ve aksların ikiye ayrıldığı yerde büyük fıskiyeli havuz durur. Parkta geçmişte yedi havuz yapılmış, çimen ve çiçeklikler için on binlerce metreküp toprak getirtilmişti. Büyükşehir Belediyesi'nin envanterine göre parkın içinde denize doğru doğu-batı yönünde uzanan, birbirine paralel üç cadde vardır ve bu caddeler kıyıda üç seyir terasıyla sonlanır. Seyir terasları, yani miradorlar, parkın asıl ödülüdür. Kıyı boyunca sıralanan bu teraslardan Antalya Körfezi'nin tamamı, batıda Konyaaltı ve arkasındaki Beydağları, altta falezlerin dibindeki deniz görülür. Falezler üstünde yürümek için teraslar arasındaki promenadı izleyin; korkuluklar ve basamaklar 2002'deki ulusal yarışmanın ardından tarihi dokuya uyularak yenilendi. Parkın Kaleiçi tarafındaki köşesinde Roma dönemine ait Hıdırlık Kulesi yükselir; parkın yürüyüş yollarından biri doğrudan kulenin dibine çıkar. Parkın heykelleri de Cumhuriyet dönemi sanat anlayışının izlerini taşır. İkinci seyir terasında Mehmet Aksoy'un 1970'lerin sonunda yaptığı İşçi ve Çocuğu heykeli, üçüncü terasta Kuzgun Acar'ın El heykeli, iki teras arasında Cahvar Göktaş'ın Don Kişot heykeli durur. İngilizce Vikipedi maddesine göre parkta 2010'da, ölümünün 47. yılında dikilen bir Nazım Hikmet anıtı ve kurbağa heykelleri de vardır. Heykelleri sırayla görmek, terastan terasa yürüyen ziyaretçi için parkın doğal güzergahını oluşturur. Bitki örtüsü, parkı kent merkezinde küçük bir botanik koleksiyonuna dönüştürür. Engin ve Erdoğan'ın çalışması kuruluştan bu yana yaşayan anıtsal ağaçları sayar: arokarya, kızılçam, fıstık çamı, doğu çınarı, çitlembik, erguvan, hurma, manolya, Washingtonia palmiyesi, Toros sediri, Akdeniz servisi ve zeytin. Nisan ayında erguvanlar çiçek açtığında ve yaz aylarında manolyalar koktuğunda park en güzel halindedir. Büyükşehir Belediyesi parkın kuşları ve ağaçları üzerine ayrı yayınlar hazırlamıştır; sabah erken gelen biri servilerin arasında kuş seslerini yalnız başına dinleyebilir. Park hiçbir zaman donmuş bir anıt olmadı. 1950'lerde alanın içine Atatürk Stadyumu yapıldı ve stadyum 2016'da yıkıldı. 2002'de Büyükşehir Belediyesi parkın yeniden düzenlenmesi için ulusal bir mimarlık yarışması açtı; birinciliği Hüseyin Kahvecioğlu ve Nurbin Paker Kahvecioğlu'nun projesi kazandı ve ilk etap 2003-2004'te uygulandı. 2017'de belediye yeni binasına taşınınca eski belediye binası ve stat alanı için kent müzesini de içeren yeni bir düzenleme gündeme geldi. Parkın alanı kaynaklara göre farklı verilir; Engin ve Erdoğan 48 bin metrekareden, Büyükşehir Belediyesi 140 bin metrekareden söz eder; fark, stadyum ve belediye alanının hesaba katılıp katılmamasından kaynaklanıyor olmalı. Park her saat açık ve ücretsizdir; giriş için koşul yoktur. Kaleiçi'nden Hıdırlık Kulesi'ni geçerek ya da Atatürk Caddesi tarafındaki kapılardan girilir. Kent merkezinden yürüyerek ya da tramvayla kolayca ulaşılır. Yazın öğle sıcağında ağaçların gölgesi, kış akşamlarında miradorlardan günbatımı parkın iki ayrı yüzüdür. Çocuk oyun alanları parkın kuzeybatı bölümündedir; terasların korkuluk kenarında küçük çocukları elinizden bırakmayın.