Kanuni Köprüsü

Kanuni Köprüsü, Saray Köprüsü adıyla da bilinen, Edirne'de Tunca Nehri'nin bir kolu üzerinde şehir merkezini Sarayiçi'ne bağlayan tarihi taş köprüdür. Adını yapımını emreden Kanuni Sultan Süleyman'dan alır. Vikipedi'ye göre köprü şehir merkezi ile sarayın Hasbahçesi'ni birbirine bağlar ve bugün Karayolları Genel Müdürlüğü'ne aittir. Kesme taştan dört gözlü olarak inşa edilmiştir. Köprünün yapım tarihi kaynaklarda farklı verilir. Türkçe Vikipedi 1553-1554 yıllarını, İngilizce Vikipedi 1554'ü verir; Turkish Archaeological News ise 1553-1554 ya da 1560 diye iki olasılığı birlikte anar. Köprü genellikle Mimar Sinan'a atfedilir ve Kültür ve Turizm Bakanlığı broşürü de onu Sinan'ın yaptığı dört kemerli Kanuni (Saray) Köprüsü olarak tanıtır. Turkish Archaeological News, köprünün Osmanlı dönemine ait Sinan eserleri listelerinde geçmediğini, ama Ahmet Badi Efendi'nin Riyaz-ı Belde-i Edirne adlı eserinde Sinan'ın yapısı olarak anıldığını belirtir. Ölçüler için de en yaygın veri 60 metre uzunluk ve 4,5 metre genişliktir. Köprü, sarayın yaşamında önemli bir yer tutuyordu. Kültür Portalı'na göre Kanuni, saray alanını taşkınlardan korumak için açılan kanalın üzerine Fatih Köprüsü ekseninde bir köprü yaptırarak sarayın ana girişini yeniden belirledi. Edirne Sarayı maddesi, suyun saray arazisine geçişinin bu köprünün üzerine döşenen borularla sağlandığını yazar. Yani köprü yalnızca bir geçit değil, sarayı besleyen su yolunun da bir parçasıydı. Turkish Archaeological News'e göre köprü 1902 taşkınında ağır hasar gördü ve son kapsamlı onarımı 1990'da tamamlandı. Tunca'nın taşkınları Sarayiçi'ndeki bütün yapıları yüzyıllar boyunca etkiledi; köprünün dayanıklı taş ayakları bu yüzden önemlidir. Kemerlerin sudaki yansıması, özellikle nehrin sakin olduğu günlerde köprüyü fotoğraf için çekici bir konu yapar. Kemer aralarındaki üçgen ayak çıkıntıları, suyun akışını yaran mahmuzlar olarak dikkatle bakılmayı hak eder. Kanuni Köprüsü, Edirne'nin Tunca üzerindeki köprü ailesinin bir üyesidir. Bakanlık broşürü bu aileyi 15. yüzyıldan kalma üç kemerli Fatih (Cephanelik) Köprüsü, 1488'de II. Bayezid Külliyesi ile birlikte yapılan Sultan II. Bayezid Köprüsü, Sinan'ın Yalnızgöz Köprüsü, 1451'de vezir Şahabeddin Paşa'nın yaptırdığı Saraçhane Köprüsü ve 17. yüzyılın başında Sedefkar Mehmed Ağa'nın yaptığı Tunca Köprüsü ile birlikte sayar. Turkish Archaeological News'e göre Saraçhane Köprüsü, nehrin Sarayiçi'ni çevreleyen iki kola ayrıldığı noktanın hemen öncesinde durur. Fatih Köprüsü ise nehrin kuzey kolu üzerindedir ve 1452'de, İstanbul'un fethinden bir yıl önce yapılmıştır. Vikipedi'ye göre bu üç kemerli köprü Hasbahçe ile sarayın Kum Meydanı'nı birbirine bağlar ve Cephanelik, Süvari ya da Hasbahçe Köprüsü adlarıyla da bilinir. Turkish Archaeological News, Saraçhane Köprüsü'nün 120 metre uzunluğunda ve 5 metre genişliğinde olduğunu, ilk kez 1706'da II. Mustafa döneminde onarıldığını aktarır. Aynı kaynağa göre Saraçhane Köprüsü'nün son yenilemesi 2007'de yapılmıştır. Köprü bugün yayaların ve hafif trafiğin kullandığı bir geçittir ve üzerinden yürüyerek geçmek mümkündür. Şehir tarafından köprüye yaklaşırken karşıda Sarayiçi'nin yeşil düzlüğü ve Kırkpınar er meydanının çevresi görünür. Köprüyü geçtikten sonra yol Edirne Sarayı'nın kalıntılarına ve Adalet Kasrı'na çıkar. Selimiye çevresinden Tunca'ya doğru yürüyüşle buraya ulaşılabilir; yol düz ve kolaydır. Köprünün iki yakasındaki çimenlik kıyılar oturup nehri seyretmek için uygun yerlerdir. Fotoğraf için en iyi açı, köprüyü yandan, nehir kıyısından görmektir; kemerlerin tamamı ve yansıması böylece tek karede toplanır. Sabah ve akşam saatlerinde ışık taşın sıcak rengini öne çıkarır. Yağışlı mevsimlerde nehir yükseldiğinde kıyıda dikkatli olmak gerekir. Köprünün kendisi açık havada olduğu için her mevsim görülebilir, ziyaret için bilet gerekmez. Kanuni Köprüsü, Tunca kıyısındaki saray ve darüşşifa yürüyüşünün doğal bağlantı noktasıdır ve Sarayiçi gezisine buradan başlamak mantıklıdır.