Kalecik Kalesi

Kalecik Kalesi, Ankara'nın kuzeydoğusundaki Kalecik ilçe merkezine hakim, yüz elli metreyi aşan sarp bir kayalığın üstünde duran ve ilçeye adını veren kaledir. Kalecik Belediyesi kaleyi Ankara çevresindeki en önemli savunma yapılarından biri olarak tanıtır; kale Çankırı'ya giden yolun üzerindedir. İlçe merkezi deniz seviyesinden yaklaşık 713 metre yüksektedir ve kale bunun üstüne 150 ile 160 metre daha çıkar. Tarih Kalecik ve çevresinde yerleşim MÖ 4000'lere uzanır; bölgede Hititlere bağlanan kalıntılar bulunmuştur. Kalenin MÖ 275 dolayında Galatlar tarafından yapıldığı, Romalıların onu onararak kullandığı sanılır; Bizans döneminde de savunma amacıyla kullanıldı. Kalecik Kaymakamlığı kalenin Roma döneminden kaldığını ve Osmanlılar zamanında onarıldığını yazar. Anadolu tarihi coğrafyası araştırmacısı William Mitchell Ramsay, Kalecik çevresinde Acitorizacum adlı bir kentten söz etmiş ve Kalecik'i Eçelriga ile özdeşleştirmiştir. 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra, 1075'te Selçuklu Türkleri kaleyi ele geçirdi. Selçukluların dağılmasının ardından yörede Candaroğulları hüküm sürdü; Yıldırım Bayezid döneminde Ankara ile birlikte Kalecik de Osmanlı topraklarına katıldı. Timur'un Anadolu'dan çekilmesinden sonra Candaroğulları kısa bir süre daha egemen oldu, sonra Osmanlı yönetimi kalıcılaştı. Osmanlı döneminde Kalecik uzun yıllar Çankırı sancağına bağlı bir kazaydı. Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde adı geçen kasabada tabakçılık, bakırcılık ve kumaş dokumacılığı gelişmiş, Ahilik yaygınlaşmıştı. Kurtuluş Savaşı'nda ilçe Kuvayı Milliye'ye lojistik destek verdi; 1925'te Atatürk, Kastamonu yolculuğu sırasında Kalecik'e uğradı. Yapı Surlar yığma taşla örülmüştür; büyük bölümü yıkılmış, yer yer parçalar ayakta kalmıştır. Kaleye kemerli bir kapıdan girilir ve kapının iki yanında silindirik birer kule yükselir. Ahşap kapı kanatları günümüze ulaşmamıştır, yalnızca yuvaları görülür. İçeride eskiden derin olan ama zamanla taş ve toprakla dolmuş bir mahzen, bir sarnıç ve mahzenin bitişiğinde harap bir mezar odası bulunur. Tepenin üstünde dalgalanan bayrak kaleyi ilçenin her yerinden tanınır kılar. Kültür ve Turizm Bakanlığı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü 2024'te kalede kazı yürüttü; bu, müdürlüğün o yıl Ankara'da tamamladığı yedi kazıdan biriydi. Müdürlük, yedi kazıda Paleolitik dönemden Hitit, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine uzanan buluntular elde edildiğini ve çalışmaların 2025 ilkbaharında süreceğini açıkladı. Kültür Envanteri kaydı kaleyi erişilebilir bir yer olarak listeler. Gezi ve manzara Kaleye ilçe merkezinden yürüyerek çıkılır; tırmanış dik olduğundan rahat ayakkabı giyin ve yazın sabah erken ya da akşamüstü gelin. Yukarıdan Kalecik'in kiremit çatıları, çevredeki tepeler ve doğuda Kızılırmak Vadisi'nin düzlükleri görünür. Kızılırmak ilçeyi güneyden, doğudan ve kuzeydoğudan kuşatır; ırmağın üzerindeki Develioğlu Köprüsü ilçenin tarihi yapıları arasındadır. İlçenin batısını Karbasan Dağı, güneyini İdris Dağı kuşatır. Kaleyi ve altındaki kasabayı tek karede görmek isteyenler karşı yamaçlara çıkmalı; kalenin klasik fotoğrafı buradan çekilir. Kale açık bir alandır; kazı sürerken bazı bölümler kapalı olabileceğinden güncel durumu Kalecik Belediyesi'nden öğrenin. Çevre İlçe merkezinde Hasbey, Hamdi, Saray ve Tabakhane camileri ile Kazancı Baba Türbesi görülebilir. Kalecik ekonomisi tarıma ve bağcılığa dayanır; Kalecik karası üzümü, Kalecik ekmeği ve Kalecik çöreği ilçenin coğrafi işaretli ürünleridir. Kaleden inince çarşıda bu ekmeği ve çöreği tadabilirsiniz. Kalecik'in 57 mahallesinin altısı merkezdedir; ilçenin doğusunda Kırıkkale ve Elmadağ, batısında Akyurt ve Çubuk, kuzeyinde Çankırı'nın Şabanözü ilçesi bulunur. Ankara'dan Kalecik'e Çankırı yönündeki karayoluyla gidilir; ilçeye toplu taşıma bağlantısı için güncel bilgiyi Kalecik Belediyesi'nden alın.