Homeros Vadisi

Homeros Vadisi, Bornova'nın merkezi ile Kayadibi köyü arasında, Bornova Çayı'nın yatağı boyunca uzanan ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nce rekreasyon alanı olarak düzenlenen bir doğa alanıdır. Adını İlyada ve Odysseia'nın şairi Homeros'tan alır. Antik kaynaklara göre şairin doğum adı Melesigenes, yani "Meles ırmağının çocuğu"dur ve Meles İzmir'in çayıdır; Bornova Kaymakamlığı bu bağı anlatırken vadideki dört küçük mağarayı Homeros Mağaraları diye tanıtır. Konik bir tepenin üzerindeki bu dört mağara, yüzyıllar boyunca Homeros'un inzivaya çekilip şiir yazdığı yer olarak kabul edilmiş ve dünyanın dört yanından gezginleri çekmiştir. 1815'te Otto Friedrich von Richter, 1838'de Joseph d'Estourmel, 1848'de gravürleriyle Marquis de Laborde mağaraları belgeledi; Lord Byron, Gustave Flaubert, Pierre Loti ve Yunanistan Kralı Otto da ziyaretçiler arasında sayılır. Mart 1852'de Fransız Magasin Pittoresque dergisi Bornova'yı Homeros'un İlyada'yı yazdığı yer diye tanıttı. Türkiye Turizm Ansiklopedisi'nin de belirttiği gibi bunu doğrulayan kesin arkeolojik kanıt yoktur; anlatı bir efsanedir, ama vadinin kimliğini o kurar. Bugünkü düzenleme 2008'e aittir. İzmir Büyükşehir Belediyesi vadiyi 8 Mayıs 2008'de törenle açtı; 7 kilometrelik dere boyunda Kayadibi ve Homeros Vadisi adlı iki rekreasyon alanı kuruldu. Kayadibi tarafında toplam yüzeyi 6 bin 725 metrekare olan beş gölet ve 700 metrelik piknik alanı, Homeros Vadisi tarafında 4 bin 277 metrekarelik iki büyük gölet ve 750 metrelik piknik alanı vardır; iki alanı ahşap bir köprü bağlar. Açılışta 5 binden fazla çınar, akasya ve zakkum dikildi; sonraki yıllarda dikimler sürdü ve Türkiye Turizm Ansiklopedisi toplam 156 bin 920 bitkinin dikildiğini, göletlerin sayısının 18'e çıktığını yazar. Aynı ansiklopedi alanın yaklaşık 650 hektar olduğunu belirtir. Girişte bir tatlı su çeşmesi, vadi boyunca üç büyük piknik bölgesi, yürüyüş ve koşu parkurları, bisiklet yolu ve küçük bir amfitiyatro bulunur. Doğa da en az efsane kadar zengindir. Yapılan araştırmalara göre vadide 54 familyadan 182 bitki türü ve 103 kuş türü yaşar. Kızılçam, meşe, zeytin ve defne yamaçları kaplar; dere yatağında küçük şelaleler ve doğal havuzlar oluşur. Kayadibi'ne çıkan yoldan geriye bakınca İzmir'in ovası ve körfez bir arada görünür. İlkbahar ve sonbahar en güzel mevsimlerdir; yazın öğle saatleri sıcak, kışın dere yatağı taşkına açıktır. Ansiklopedi, Bornova Çayı'nın ani sellerinin zaman zaman piknik alanlarına kum ve çakıl taşıdığını not eder; yağışlı günlerin ardından yürüyüşü yamaç yollarına taşıyın. Vadiye iki yoldan girilir. Bornova Belediyesi'nin gezi rehberine göre Eğridere güzergahı Atatürk Mahallesi ve Evka 4 üzerinden Eğridere köyüne, Kayadibi güzergahı ise 57. Topçu Tugayı önünden Kayadibi köyüne çıkar. Eğridere yolunda 500 yaşında bir anıt ağaç ve köy kahvesi, Kayadibi yolunda İzmir ve körfez manzarası ile köy kahvaltısı sizi bekler. Toplu taşıma için ESHOT'un 365 numaralı Kayadibi - Evka 3 Metro hattı vadinin içinden, Homeros Vadisi, Çamiçi ve Eğridere duraklarından geçer; güncel saatleri ESHOT'un sitesinden kontrol edin. Evka 3 metro istasyonundan bu otobüse binmek, kent merkezinden gelenler için en pratik yoldur. Özel araçla gelenler için giriş yolu asfaltlanmış, kent genelinde 60'tan fazla yönlendirme levhası konmuştur. Vadi Bornova merkezine yaklaşık 9 kilometre uzaklıktadır. Giriş ücretsizdir. Sabah erken gelin ve yürüyüşe dere yatağındaki göletlerden başlayın; ahşap köprüyü geçip Kayadibi tarafındaki üst göletlere çıkın. Mağaraların bulunduğu tepe için yerel işaretleri izleyin ve patikadan ayrılmayın. Piknik için Homeros Vadisi bölümündeki masalar gölgeli ve suya yakındır. Kuş gözlemi yapacaksanız dürbününüzü alın; su kuşlarını göletlerde, ötücüleri yamaçlarda ararsınız. Yürüyüş ayakkabısı ve yeterli su şarttır; vadi içinde satış noktası bulacağınızı varsaymayın. Gün batımından önce dönüşü planlayın; otobüsün son seferi erken olabilir.