Hıdırlık Kulesi

Hıdırlık Kulesi, Kaleiçi'nin güney ucunda, kara surlarının deniz surlarıyla buluştuğu noktada, Karaalioğlu Parkı'nın köşesinde durur. Antalya falezlerinin üstünde iki bin yıldır ayakta olan bu yapı, kentin Roma dönemine ait en sağlam anıtıdır. Kare bir kaide ve onun üstüne oturan yuvarlak bir gövdeden oluşur; iki katlı yapının yüksekliği 14 metre kadardır. Kesme taş bloklardan örülmüş cephelerde harç izi arayan göz, Roma işçiliğinin düzgün derzlerini hemen fark eder. Yapının ne amaçla inşa edildiği uzun süredir tartışılır. Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin Kaleiçi envanterine göre kule MS 1. ya da 2. yüzyılda yapılmış bir anıt mezardır. Ana kapının iki yanındaki on iki fasces, yani balta demeti motifi, bu yorumun dayanağıdır; fasces Roma'da yüksek devlet görevinin simgesiydi. Belediyenin aktardığı kabul, yapının MS 1. yüzyılda Attaleia'da konsüllük yapmış Marcus Calpurnius Rufus ve ailesi adına yükseltildiği yönündedir. Başka kaynaklar ise kuleyi 2. yüzyıla, İmparator Hadrianus dönemine bağlar ve körfeze giren gemileri gözetleyen bir fener ya da gözetleme kulesi olarak tanımlar. Kerem Yiğit'in Bilim Armonisi dergisinde yayımlanan yazısı bu iki yorumu yan yana koyar; kesin bir cevap yoktur ve bu belirsizlik yapının cazibesinin bir parçasıdır. İçeriye doğu cephesindeki ana kapıdan girilir. Uzun bir koridor sizi haç planlı küçük bir mekana götürür; bu mekanın çevresinde nişler sıralanır. Alt kattaki odanın duvarlarında bir zamanlar freskler vardı; yüzyıllar boyunca süren su sızıntıları bu resimleri büyük ölçüde silmiştir, ama dikkatli bakınca renk izleri hala seçilebilir. Üst kat, kalın bir duvar kütlesinin çevresini dolaşan bir gezinti alanıdır; dar bir merdiven koridordan buraya çıkar. Üst bölümde Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yapılmış onarımların izleri görülür. Bizans döneminde kule kentin savunma sistemine katıldı; surlarla birleştirildi ve bir burç olarak kullanıldı. Antalya Valiliği'nin Kaleiçi sayfası, kentin dış surlarının tam bu kulede sonlandığını söyler. Kalekapısı'ndan Hıdırlık'a uzanan Hesapçı Sokak, antik Attaleia'nın ana caddesinin üstünde yürür; bu sokağın altında Roma yolu kalıntıları bulunmuştur. Yani kuleye Hadrian Kapısı'ndan başlayıp Hesapçı Sokak boyunca yürüyerek gelmek, antik kentin omurgasını baştan sona katetmek demektir. Kulenin adı da yerel bir izi taşır; İngilizce Vikipedi maddesine göre Hıdırlık, bahar bayramı Hıdırellez'in kutlandığı yer anlamına gelir. Kulenin çevresi 2020'de başlayan arkeolojik kazılarla yeniden okundu. Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin yürüttüğü, Antalya Müze Müdürlüğü ve KUDEB denetiminde ilerleyen kazılarda bir anıt mezar, erken Bizans döneminde şapel olarak kullanılmış yapılar, yunus figürlü yazıtlı bir mozaik, iki hamam, sütunlu bir yapı ve Hadrian Kapısı'na kadar uzandığı düşünülen Roma dönemi sütunlu caddesi ortaya çıktı. Bu katmanların üstünde Cumhuriyet döneminden kalma bir buz fabrikasının temel ve duvar kalıntıları da bulundu. Haberlerde anıt mezarın tarihlendirmesi belediye envanterinden farklı verilir; bu yüzden tarih sorusunu açık bırakmak doğrudur. Kazı alanı ve falez üstüne kurulan seyir terası, Temmuz 2026'da ziyarete açıldı. Ziyaret için en iyi saat sabahın erken saatleri ya da gün batımından önceki bir saattir; kulenin taşı alçak güneşte altın rengine döner. Karaalioğlu Parkı tarafından yaklaşırken yapının önce kare kaidesini, sonra yuvarlak gövdesini görürsünüz; bu açı fotoğraf için en iyi açıdır. Kapının iki yanındaki fasces kabartmalarını kaçırmayın; yapının mezar olduğu tezini taşıyan tek somut iz onlardır. Seyir terasından bakınca falezlerin yaklaşık 40 metre yükseklikte denize indiğini, batıda Konyaaltı'na kadar uzanan kıyıyı ve açık havada Beydağları'nı görürsünüz. Kazı alanının gezilebilen bölümleri, hamam ve mozaik kalıntıları terasın hemen yanındadır. Kule Kaleiçi'nin yürüme mesafesindedir; Hadrian Kapısı'ndan Hesapçı Sokak boyunca on beş dakikalık bir yürüyüşle ulaşılır. Karaalioğlu Parkı'nın içinden gelirseniz Atatürk Caddesi tarafındaki girişi kullanın. Giriş düzeni, açık saatler ve kuleye girilip girilemediği değişebilir; güncel bilgiyi işleten kurumun, Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin sayfasından kontrol edin. Kuleyi, aynı rotada Karaalioğlu Parkı ve yat limanındaki Antalya Oyuncak Müzesi ile birleştirmek yarım günlük rahat bir program verir.