Erzurum Atatürk Evi Müzesi

Erzurum Atatürk Evi Müzesi, şehir merkezinde, 1919 Erzurum Kongresi sırasında Mustafa Kemal Paşa ile arkadaşlarının kaldığı tarihi konakta hizmet verir. Konağın yapım tarihi kesin olarak bilinmez, ama Kültür Portalı ve Bakanlığın müze sitesi onu 19. yüzyılın sonlarına tarihler. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün turizm rehberine göre konak Erzurumlu varlıklı bir aile tarafından yaptırılmıştır. Kareye yakın bir alana oturan yapı, bodrum katın üzerinde zemin kat, birinci kat ve çatı katından oluşur. Kaide ve temellerde kesme taş, diğer kısımlarda ahşap kirişlerle birlikte moloz taş kullanılmıştır. Girişi yuvarlak kemerli bir kapıdan sağlanır ve Kültür Portalı yapıda 1890'lı yılların üslup özelliklerinin dikkat çektiğini belirtir. Konak, milli mücadeleden önce de farklı işlevler üstlendi. 1915 ile 1916 arasında yaklaşık dokuz ay Alman Konsolosluğu olarak kullanıldı. Kültür Portalı'na göre Erzurum'un 12 Mart 1918'de kurtuluşunun ardından bina Erzurum Valiliği'ne konut olarak verildi. Dönemin valisi 3 Temmuz 1919'da şehirden ayrılınca konak boşaldı. Mustafa Kemal Paşa, Samsun'dan sonra kongre için geldiği Erzurum'da 9 Temmuz 1919'da Hüseyin Rauf Bey ve arkadaşlarıyla bu eve yerleşti. Heyet, 29 Ağustos 1919'a kadar 52 gün boyunca kongre çalışmalarının büyük bölümünü burada yürüttü. Bakanlığın müze sitesi, konakta yaşanan önemli olayları ayrıca sıralar. Mustafa Kemal Paşa 8 ile 9 Temmuz 1919 tarihlerinde askerlikten bu evde istifa ederek sivil hayata geçti. Meclis-i Mebusan seçimlerinde Erzurum'dan aday gösterilip ilk kez milletvekili seçilmesi ve Sivas Kongresi'ne katılacak heyete başkanlık etmesi de bu dönemde gerçekleşti. Kongreden sonra ev yeniden vali konağı olarak kullanıldı. 13 Eylül 1924'te Erzurum'a gelişinde, Belediye Başkanı Nazif Bey'in Erzurumlu bir kuyumcuya yaptırdığı altın anahtar ve evin tapusu şehir adına kendisine armağan edildi. Konak, Atatürk'ün ölümünden sonra kız kardeşi Makbule Hanım'a kaldı. Onun ölümünün ardından isteği doğrultusunda Çocuk Esirgeme Kurumu'na devredildi ve bu kurum binayı 1980 yılına kadar kullandı. Bina 1984 yılında Kültür Bakanlığı'na geçti, onarıldı ve 3 Ekim 1984'te Atatürk Evi Müzesi adıyla ziyarete açıldı. Müze bugün Erzurum Müze Müdürlüğü'ne bağlıdır. Taş cephe, ahşap pencere çerçeveleri ve girişin üstündeki çıkma balkon, konağın dışarıdan en kolay tanınan ayrıntılarıdır. Zemin katta, giriş holünün sağındaki odada Kazım Karabekir ve Kazım Yurdalan başta olmak üzere milli mücadelenin önde gelen isimlerine ait belgeler, fotoğraflar ve kişisel eşyalar sergilenir. Karşıdaki odada milli mücadele döneminde Erzurum'da çıkan Albayrak gazetesi ile kongre bildirilerinin basıldığı matbaa makinesi yer alır. Vikipedi, aynı katta kongreye delege olarak katılan Erzurumlu bir müdafaa-i hukuk yöneticisine ait giysi, silah ve belgelerin de bulunduğunu aktarır. Birinci kattaki ön odada kongre üyelerinin fotoğrafları ve kısa yaşam öyküleri sergilenir. Buradan Mustafa Kemal Paşa'nın kullandığı çalışma odasına, kabul salonuna ve yatak odasına geçilir. Gezide önce zemin kattaki matbaa makinesine bakmanızı, sonra merdivenden çıkıp odaları sırayla dolaşmanızı öneririz. Ev küçük ölçekli olduğu için kalabalık grup saatlerinde odalar dolabilir, sakin bir ziyaret için hafta içi sabahları daha uygundur. Müze, şehir merkezinde Çaykara Caddesi üzerindedir ve Cumhuriyet Caddesi yönünden yürüyerek ulaşılır. Kültür Portalı, Atatürk Üniversitesi yönüne giden dolmuşlarla da gelinebildiğini belirtir. Yakutiye Medresesi ve Erzurum Kongre Binası kısa yürüyüş mesafesindedir, bu yüzden üç yer aynı yarım güne rahatça sığar. Ziyaret gün ve saatleri değişebileceği için güncel bilgiyi Bakanlığın müze sitesinden kontrol edin.