Enez Kalesi

Enez Kalesi, Edirne'nin güneybatı ucunda, Meriç Nehri'nin Ege Denizi'ne döküldüğü yerde, Enez kasabasının üzerinde yükselen kayalık sırtta duran antik bir kaledir. Antik çağda kentin akropolü olan bu tepe, kasabaya ve geniş deltaya hakim tek yükseltidir. Enez'in antik adı Ainos'tur ve Homeros'un İlyada destanında Truva'nın Trak müttefiklerine önderlik eden komutanın buradan geldiği anlatılır. Antik yazarlar kenti Aiol göçmenlerinin kurduğunu, sonra Midilli ve Kyme'den gelenlerin buraya yerleştiğini aktarır. Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Enez'i Balkanları, Ege'yi ve Anadolu'yu bağlayan deniz, nehir ve kara yollarının kesiştiği iki limanlı bir şehir olarak tanıtır. Kasaba bir zamanlar deniz kıyısındaydı, ama Meriç'in getirdiği alüvyon onu zamanla kıyıdan uzaklaştırmıştır. Kalenin yapım tarihi kesin olarak bilinmez, ancak duvarlarındaki devşirme malzemeler yapının Bizans öncesine uzandığını düşündürür. Kültür Portalı kalenin Balkanlardan gelen akınlara karşı yapıldığını ve 6. yüzyılda Doğu Roma İmparatoru Iustinianus'un onarılması için talimat verdiğini aktarır. Bizans kaynaklarına göre bu dönemde surlar yükseltilmiş, daha önce korumasız olan kıyı tarafı da tahkim edilmiştir. Kale 12. yüzyılda yeniden onarılmış, duvarlarında kesme taş, tuğla ve antik mimari parçalar bir arada kullanılmıştır. 14. yüzyılın sonundan itibaren Enez, Cenevizli Gattilusio ailesinin yönetimine geçmiş ve aile kentin tuzla ve balıkçılıktan gelen zenginliğiyle burayı uzun süre elinde tutmuştur. Kent Ocak 1456'da Fatih Sultan Mehmed'in karadan ve denizden kuşatmasıyla Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kale içindeki sivri Osmanlı kemerleri yapının bu dönemde de kullanıldığını gösterir. Kale kuzeybatı ile güneydoğu doğrultusunda uzanır ve ana girişi kuzeydoğu yönündedir. Yokuştan çıkarken karşınıza çıkan mazgallı kule ve kapı açıklığı bu girişin parçasıdır. Anıtsal giriş kapısının yanındaki duvarda beyaz mermerden yapılmış bir Trak süvarisi tasviri vardır, kapıdan geçmeden önce durup ona bakmayı unutmayın. Kalenin deniz tarafında, limanı korumak için kaleden denize doğru uzanan iki sur duvarı yapılmıştı. Bu duvarların ucundaki köşeli burçlardan yalnızca batıdaki günümüze ulaşmıştır. Batıdaki sur Meriç'i de görecek biçimde yönlendirilmiş, böylece nehir yönünden gelecek saldırılara karşı önlem alınmıştır. Tepenin en yüksek noktasında, Bizans döneminde büyük bir kilise olarak yapılıp Osmanlı döneminde camiye çevrilen ve yıkık kaldığı uzun yıllardan sonra yeniden ayağa kaldırılan tarihi yapı durur. Kale içindeki bir mağaranın duvarında bulunan, Yunan mitolojisindeki Pan'ı ve dans eden su perilerini tasvir eden kabartma ise Edirne Müzesi'ne taşınmıştır. Enez'deki kazılar 1970'lerde başlamış, kale içinde ve kentin çeşitli yerlerinde mozaik döşemeli bir villa, hamam kalıntıları, kaldırım taşlı yollar ve farklı dönemlere ait mezarlıklar ortaya çıkarmıştır. Kasabanın yaklaşık üç kilometre doğusundaki Hoca Çeşme Höyüğü'nde yapılan kazılar ise bölgedeki ilk yerleşimin Geç Neolitik döneme uzandığını göstermiştir. Vikipedi kaleyi bugün festival ve sergi gibi etkinliklere ev sahipliği yapan bir açık hava müzesi olarak tanımlar. Gezmeye kuzeydoğudaki kapıdan başlayıp sur boyunca yürümek, ardından tepenin en yüksek noktasına çıkmak kalenin düzenini anlamanın en kolay yoludur. Tepeden bakınca bir yanda Meriç'in deltasına açılan sazlıklar ve lagünler, öbür yanda Saros Körfezi'ne doğru uzanan düzlük görülür. Kale zemini yer yer toprak ve taşlıktır, bu yüzden rahat ayakkabı giyin ve yaz öğlenlerinde gölge bulmanın zor olduğunu hesaba katın. Kale ziyaret koşulları ve içindeki etkinlikler için gitmeden önce Enez'deki resmi kurumların güncel duyurularına bakın. Kültür Portalı Enez'e Keşan üzerinden minibüslerle gidilebildiğini belirtir. Edirne kent merkezinden yol uzundur, bu yüzden ziyareti günübirlik bir Enez gezisinin parçası olarak planlamak iyi olur. Kasaba merkezinden kaleye yürüyerek çıkılabilir, çünkü kale kasabanın sokaklarının hemen üstündeki sırttadır. Enez bugün Avrupa kıtasındaki Türkiye topraklarının en batıdaki kasabası olarak anılır. Kalenin çevresinde uzanan Meriç Deltası, Gala Gölü Milli Parkı'nı da içine alan bir sulak alandır ve Tarım ve Orman Bakanlığı bölge müdürlüğü Enez Kalesi'ni deltanın önemli kültürel değerleri arasında sayar. Bu yüzden kale ziyaretini Gala Gölü'nde kuş gözlemiyle birleştirmek aynı günde hem tarih hem doğa görmenin yolunu açar. Kasabanın sahil tarafında, 16. yüzyıla tarihlenen ve halk arasında İngiliz Kışlası denen bir Osmanlı kervansarayının kalıntısı da bulunur. Bahar ve sonbahar hem sıcağın hafiflediği hem de deltada kuş hareketinin arttığı dönemler olduğu için Enez'e gelmek için en uygun mevsimlerdir.