Eber Gölü

Eber Gölü, Afyonkarahisar'ın doğusunda Çay, Bolvadin ve Sultandağı ilçelerinin arasında kalan, kamışlıklarıyla tanınan bir tatlı su gölüdür. Afyonkarahisar Valiliği gölün Bolvadin ilçe merkezinin yaklaşık 8 kilometre güneydoğusunda başladığını belirtir. Su yüzeyi deniz seviyesinden yaklaşık 967 metre yüksektedir. Kuzeyinde Emir Dağları, güneyinde Sultan Dağları yükselir; bu iki sıradağın arasındaki çöküntü alanı gölün yatağını oluşturur. Göl, kuzeybatı ile güneydoğu arasında uzanan ve Akarçay Havzası adını taşıyan kapalı bir tektonik çanağın parçasıdır. Son buzul çağının sonunda bu çanakta tek ve büyük bir göl oluştuğu, sular çekildikçe bunun Eber ve Akşehir gölleri olarak ikiye ayrıldığı kabul edilir. Bugün iki göl arasında yaklaşık 10 kilometrelik bir kara parçası vardır. Eber'in sularının bir bölümü Eber kanalı denen bir kanalla güneydoğudaki Akşehir Gölü'ne aktarılır. Gölün adının bölgede yaşamış Avşar Türkmenlerinin Eber obasından geldiği aktarılır. Bizans döneminde aynı su kütlesinin Kırk Şehitler Gölü anlamına gelen Tessarakonta Martyron adıyla anıldığı da kaynaklarda yer alır. Gölü besleyen başlıca su Afyonkarahisar kentinin içinden geçerek gelen Akarçay ile Sultan Dağları'ndan inen kaynak sularıdır. Bu yüzden yüzölçümü yıldan yıla, hatta mevsimden mevsime değişir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü gölün alanını 150 kilometrekare olarak verirken Vikipedi ortalama alanı 125 kilometrekare dolaylarında gösterir. Kayıtlara göre en yüksek seviye Mayıs 1969'da, en düşük seviye ise Ekim 1991'de ölçülmüştür. Ekim 2018'de yaşanan kuraklıkta gölün tamamen kuruduğu basına yansımış, sonraki yıllarda suyun yeniden toplandığı bildirilmiştir. Bu nedenle ziyaret öncesinde güncel su durumunu yerel kaynaklardan öğrenmeniz iyi olur. Eber'i ilk bakışta bir göl değil, uçsuz bucaksız bir sazlık gibi görürsünüz. Yüzeyin büyük bölümünü boyu beş altı metreye ulaşabilen kırmızı kamışlar ve hasırotu kaplar. Kamış köklerinin topraktan kopup üzerinde rüzgarla toprak birikmesiyle oluşan yüzen adacıklara yöre halkı kopak der. Bazı kopakların balıkçıların ve kamışçıların barınak kurabileceği kadar büyüdüğü anlatılır. Kamış ve hasır otu çevredeki köylerin geçim kaynaklarından biridir; kıyıda kayıklarda istiflenmiş kamış demetlerine rastlamanız olasıdır. Göl kuşlarıyla da tanınır. Valilik sayfası küçük karabatak, kaşıkçı, tepeli pelikan, balaban, alaca balıkçıl ve erguvani balıkçılı burada görülen türler arasında sayar. Sakarmeke, dikkuyruk ve pasbaş patka da kaynaklarda anılan türlerdendir. BirdLife International gölü 1989'da Önemli Kuş Alanı olarak tanımlamıştır. Gölde sazan ve turna balığı yaşar. Eber sarısı adıyla bilinen ve yalnızca bu çevrede yetiştiği belirtilen endemik bir bitki de göle özgü değerler arasında anılır. Eber Gölü, 22 Haziran 1992 tarihli koruma kurulu kararıyla birinci derece doğal sit alanı ilan edilmiştir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kentin ve sanayinin atıklarının gölü uzun yıllar boyunca kirlettiğini açıkça yazar. Bu yüzden göle bir dinlenme parkı gibi değil, korunması gereken hassas bir sulak alan olarak yaklaşın; kuşların yuva kurduğu kamışlığa girmeyin ve geride çöp bırakmayın. Valilik, gölün en canlı olduğu dönem olarak ilkbaharı, yazı ve sonbaharı gösterir. Kuşları görmek için sabahın erken saatleri ile gün batımı en verimli zamanlardır; sabah ışığında kalkan sürüler ve akşam üstü dönüşleri gölün en etkileyici görüntüleridir. Dürbün ve uzun odaklı bir objektif yanınızda olsun, çünkü kuşların çoğu kamışlığın derinliklerinde kalır. Kıyıda yürüyüş yapılabilir ve çevrede kamp kurmak mümkündür; kayıkla gezinti için yerel balıkçılarla konuşmak gerekir. Çayırpınar gibi güney kıyısındaki köylerden göle ve arkasındaki Sultan Dağları'na geniş bir bakış yakalanır. Göle en kolay ulaşım Bolvadin üzerindendir; Afyonkarahisar'dan Bolvadin'e karayolu ve şehirlerarası otobüslerle gidilir, göl kıyısındaki köylere ise kendi aracınızla ulaşmanız gerekir. Kıyıdaki toprak yollar yağışlı dönemlerde çamurlaşabilir. Aynı gün Akarçay üzerindeki tarihi Kırkgöz Köprüsü'nü ve Sultandağı'ndaki İshaklı Kervansarayı'nı da gezerek Akarçay havzasını tamamlayabilirsiniz.