Dragos Tepesi

Dragos Tepesi, Anadolu Yakası'nda Maltepe ile Kartal'ın sınırında, Marmara kıyısından 107 metre yükselen ve şehrin bu yakasında denize en yakın seyir noktalarından biri olan tepedir. Tepenin büyük bölümü Kartal'ın Orhantepe Mahallesi içinde kalır; batı etekleri Maltepe'ye taşar. Uzun sahil şeridi, Prens Adaları manzarası, mehtabı ve sakinliğiyle tanınır; bu yüzden "İstanbul'un Balkonu" adı Dragos için de kullanılır. Adı Türkçeye ejder anlamıyla girmiştir; efsaneye göre tepede saklı bir hazine vardır ve onu bir ejder bekler. Maltepe'nin adı da aynı efsaneden gelir: hazine bulunan tepe anlamındaki bu ad, Kocaeli Yarımadası'nın Türklerce fethinden sonra verilmiştir. Kartal'ın adı ise kaynaklara göre altıncı yüzyıldaki Kartalimen balıkçı köyünden ya da buraya ilk yerleşen Kartelli adlı bir balıkçıdan gelir. Tepenin eteğinden denize dökülen Dragos Çayı, Anadolu'da Türklerle Bizanslılar arasında çizilen ilk sınırdır. Selçuklu hükümdarı Kutalmışoğlu Süleyman Şah 1081'de Bizans imparatoruyla yaptığı antlaşmada bu küçük suyu sınır kabul etmiş ve ötesine geçmemeyi taahhüt etmiştir. Çay bugün de Maltepe ile Kartal'ı birbirinden ayırır. Bölgenin tarihi altıncı yüzyıla uzanır; Dragos, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu Yakası'nın yerleşim merkezlerinden biri olmuştur. Bizans döneminde bu kıyının Bryas adıyla anıldığı ve dokuzuncu yüzyılda İmparator Theophilos'un burada Bağdat saraylarından esinlenen bir saray yaptırdığı kaynaklarda geçer; sarayın yerinin Küçükyalı mı yoksa Dragos mu olduğu tartışmalıdır. Kartal Belediyesi ile İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nin 2010'da başlattığı kazılarda tepenin güney eteğinde Geç Roma ve Erken Bizans dönemine tarihlenen hamam, kilise ve mezar kalıntıları bulundu. Hamamın altıncı ile on dördüncü yüzyıllar arasında kullanıldığı düşünülüyor; alanda gözyaşı şişeleri, cam bilezikler, Bizans sikkeleri ve seramik parçaları çıktı. Aynı noktada 1974-1977 yıllarında da hamam kalıntıları tespit edilmişti. Kartal Belediyesi'nin kültür müdürünün başkanlığında yürütülen kazı iki buçuk yıl sürdü. Kalıntıların bir Bizans sarayıyla bağlantılı olduğu görüşü ileri sürülür, ancak alanın yarısından fazlası henüz açılmamıştır. Tepenin denize bakan yamacında, eski TEKEL sigara fabrikasının yerine açılan Marmara Üniversitesi Dragos Yerleşkesi bulunur. Yerleşkenin resmi adı Mehmet Genç Külliyesi'dir. Kartal ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 65 metredir; Dragos'un 107 metresi bu kıyıda gözün en yükseğe çıktığı yerdir. Bu kıyı, Bizans ve Osmanlı devirlerinden 1970'lere kadar şehirden kaçılan bir yazlık hattıydı; bahçeli yazlık evler o dönemin izidir. Bugün tepe yoğun biçimde yapılaşmıştır, ama sokakların denize bakan uçları ve sahil şeridi manzarayı korur. Ziyaret için en iyi saat ikindi sonrasıdır; güneş batıya, Adalar'ın üzerine iner ve Marmara'nın rengi dakika dakika değişir. Sahil yolundan tepeye çıkan dik sokaklardan birini seçin; yükseldikçe önce Büyükada ile Heybeliada'nın sırtları, açık havada öbür adalar da görünür. Güneye baktığınızda Adalar, batıya baktığınızda Maltepe sahilinin uzun yeşil hattı, doğuda ise Kartal'ın yüksek binaları görülür. Denizden gelen rüzgar tepede sahilden daha serttir; ilkbahar ve sonbaharda bir kat fazla giysi alın. Yürüyüşü sahilde bitirmek daha kolaydır; tırmanışı önce yapıp inişi Dragos sahiline bırakın. Sahildeki yürüyüş yolu Maltepe yönünde sahil parkına, Kartal yönünde Kartal sahiline bağlanır ve iki yönde de trafikten uzak yürünür. Sahildeki İBB sosyal tesisi, Dragos Sosyal Tesisi, inişin sonunda oturup denize bakmak için uygun bir yerdir. Gece mehtapta gelmek de bu semtin eski bir alışkanlığıdır. Tepe herkese açık bir semttir; bilet ya da giriş saati yoktur, ancak üniversite yerleşkesi ve kazı alanı dışarıdan görülür, içine girilmez. Ulaşım için Marmaray'ın Maltepe tarafındaki Cevizli ve Kartal tarafındaki Atalar istasyonları en yakın raylı sistem duraklarıdır; ikisinden de sahil yoluna inilip tepeye tırmanılır. Bostancı ile Tuzla arasında işleyen sahil yolu otobüsleri ve minibüsler Dragos sahilinin önünden geçer. Maltepe Sahil Parkı'ndan yürüyerek gelenler için tepe, sahil yürüyüşünün doğal bitiş noktasıdır.