Çamlık Buharlı Lokomotif Müzesi

Selçuk'un yaklaşık 7 kilometre güneyindeki Çamlık'ta, eski bir istasyonun rayları üzerine kurulmuş bu açık hava müzesi Türkiye'nin en büyük demiryolu müzesidir. Yer, Anadolu'nun ilk demiryolu olan İzmir-Aydın hattının Aziziye istasyonudur; Vikipedi'ye göre istasyon 1 Temmuz 1866'da hizmete girdi. 1991'de hat yeniden düzenlenince istasyon kapandı ve aynı yıl burada buharlı lokomotifleri toplama fikri doğdu. Kaynaklar açılış yılında ayrışıyor; visitizmir sayfası müzenin 28 Eylül 1991'de açıldığını, Türkiye Turizm Ansiklopedisi ve Vikipedi ise koleksiyonun bugünkü haliyle 1997'de ziyarete sunulduğunu yazıyor. Müze, dünyada giderek azalan buharlı lokomotifleri korumak ve göstermek amacıyla kuruldu. Arazi, binalar ve koleksiyon TCDD'ye aittir; müzeyi 99 yıllık bir kiralama sözleşmesiyle Atilla Mısırlıoğlu işletiyor. Alan Türkiye Turizm Ansiklopedisi'ne göre 160 dönümdür ve Avrupa'nın en büyük buharlı lokomotif koleksiyonlarından birini barındırır. Sahada otuzu aşkın buharlı lokomotif duruyor; kaynaklar sayıyı 30 ile 37 arasında veriyor. Üretim yılları 1880'lerin sonundan 1950'lere uzanır; en eskisi İngiliz Robert Stephenson fabrikasından çıkmıştır. Almanya'dan Henschel, Krupp ve Maffei, İsveç'ten NOHAB, Amerika'dan ALCO, Lima ve Vulcan yapımı makineler, Fransa ve Çekoslovakya'dan gelenlerle yan yana dizilidir. Vikipedi'nin dökümüne göre Alman yapımı on sekiz lokomotifin sekizi Henschel, üçü Krupp imzalıdır; İngiltere'den dört, Fransa'dan dört, Amerika'dan üç, İsveç'ten iki, Çekoslovakya'dan bir makine vardır. Lokomotiflerin yarısı 18 yollu bir döner köprünün çevresine yelpaze gibi yerleştirilmiştir; bu düzen müzenin en çok fotoğraflanan köşesidir. Odunla çalışan İngiliz yapımı bir lokomotif, kaynaklara göre dünyada kalan iki örnekten biridir. Türkiye Turizm Ansiklopedisi'ne göre koleksiyonda İkinci Dünya Savaşı yıllarında Almanya'da üretilmiş üç silindirli bir lokomotif de bulunuyor. 1957'deki Yarımburgaz tren kazasında Şark Ekspresi'ni çeken 45501 numaralı lokomotif de burada sergileniyor. Koleksiyonda dokuzu yolcu, yedisi yük olmak üzere vagonlar vardır; yolcu vagonlarından ikisi ahşap gövdelidir. Dört vinç, su pompaları, su kulesi, motorin tankı, su cenderesi ve bir tamir atölyesi demiryolu işletmesinin öteki parçalarını gösterir. Selçuk Belediyesi'nin sayfasına göre alanda 1850 yılından kalma bir tuvalet ve 900 metre uzunluğunda eski bir tünel de bulunuyor. Müzenin en özel parçası Atatürk'ün 1937'de kullandığı salon vagonudur. Vagon toplantı odası, tam donanımlı mutfak, banyo ve yatak odalarıyla özgün eşyaları içinde korunmuştur ve içine girilebilir. Ayrı bir odada Atatürk'ün tren yolculuklarında çekilmiş fotoğrafları sergileniyor. Müze eski Aziziye istasyonunun sahasına kurulduğu için rayların ve istasyon dokusunun içinde yürürsünüz. Lokomotiflerin çoğunun kabinine çıkılabiliyor; her aracın önündeki levhada üretim yılı, çalıştığı hat ve hızı yazar. Çocuklar için burası bir oyun alanı gibidir, ama basamaklar yüksek ve metal yüzeyler yazın kızgın olduğundan gözünüz üzerlerinde olsun. Sabah erken saatte ışık yumuşak ve alan tenha olur; döner köprünün çevresini o saatte fotoğraflayın. Gezi bir saat sürer; vagonların içine girip her levhayı okuyanlar için iki saati bulur. Alan çamların altındadır ama açık havadır; yazın şapka ve su alın. Müze haftanın yedi günü açıktır; açılış saatleri ve giriş ücreti için güncel bilgiyi müzenin ya da Selçuk Belediyesi'nin sitesinden kontrol edin. Adres Çamlık Mahallesi, Atatürk Caddesi'dir; Selçuk'tan araçla on dakikada ulaşılır. Vikipedi'ye göre TCDD'nin bölgesel trenleriyle de gelinebiliyor; seferlerin Çamlık'ta durup durmadığını yola çıkmadan TCDD'den doğrulayın. Efes, Meryem Ana Evi ve Kuşadası'na yakınlığı sayesinde müze yerli ve yabancı tur gruplarının uğrak noktasıdır. Selçuk'tan gelirken yol Aydın yönüne devam eder; Belevi Anıt Mezarı ters yönde, İzmir tarafındadır ve ikisini aynı günde gezmek araçla mümkündür.