Çakalburnu Lagünü

Çakalburnu Lagünü, İzmir Körfezi'nin güney kıyısında, Balçova'nın Bahçelerarası Mahallesi'nde ve İnciraltı Kent Ormanı'nın batısında uzanan sığ bir sulak alandır. Yerel kaynaklarda Çakalburnu Dalyanı adıyla da geçer ve kentin içinde kalmış küçük ama değerli bir doğal alandır. Koruma altındaki dalyan Birinci derece sit alanı statüsündeki lagünde 121 kuş türü kaydedilmiştir. Flamingo, tepeli pelikan, ak pelikan, karabatak, balıkçıllar, ördekler, sakarmeke, yalıçapkını ve kızılbacak bu türlerin arasında sayılır. Ege Üniversitesi'nden bir biyolog, bir dönem alanın doldurulup kültür merkezi yapılmasının gündeme geldiğini ve itirazlar sonucunda lagünün birinci derece sit alanı olarak tescillendiğini anlatır. Lagün Akdeniz havzasında geleneksel dalyancılığın yapıldığı bir sulak alan olarak bilinir ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından kesin korunacak hassas alan ilan edilmiştir. Sığ suyu, sazlıkları ve deniz börülcesiyle kaplı kıyıları kuşlara, yavru balıklara ve başka canlılara zengin bir beslenme alanı sunar. Mevsimlere göre kuşlar Yaz aylarında uzunbacaklar, Akdeniz martıları ve mahmuzlu kızkuşları lagünde görülür. Kış aylarında çamurcunlar, kaşıkgagalar, sakarmekeler ve kızılbacaklar gibi su kuşları lagünü doldurur. Flamingolar ise yılın her döneminde gözlemlenebilir ve havalar soğuyunca sayıları belirgin biçimde artar. Uzmanlara göre 1990'lara kadar körfezin kuzeyindeki kuş cennetinden kalkan kuşlar Halkapınar'daki sulak alanda beslenirdi. Halkapınar kirlenince Çakalburnu bu kuşların körfez içindeki başlıca beslenme noktalarından biri haline geldi. Bu yüzden lagün, Gediz Deltası'ndaki büyük kuş cennetiyle birlikte çalışan bir beslenme durağı olarak görülür. Su dengesi ve kirlilik İzmir Büyükşehir Belediyesi lagüne bir tatlı su kaynağı bağladığını ve kuşların taciz edilmemesi için bir koruma planı hazırladığını duyurmuştu. Kültür Portalı'na göre kuşların barındığı ve yumurtladığı sulak alan tel örgüyle çevrilerek korunmaktadır. Ege Üniversitesi'nden aynı biyolog, Balçova Barajı'ndan gelen kanalların lagünü beslediğini ve barajın yapımından sonra dalyanın su dengesinin değiştiğini belirtmiştir. Lagünün en büyük sorunu körfezdeki kirliliktir ve son yıllarda yüzeyi zaman zaman deniz marulu adı verilen yeşil alglerle kaplanmaktadır. Dokuz Eylül Üniversitesi'nden bir deniz bilimci bu algleri 2010'dan önce görmediklerini, artık neredeyse yıl boyu gördüklerini anlatır. Aynı bilim insanı 2023'te alanın beşte dördünün alglerle kaplandığını ve önlem alınmazsa lagünün bataklığa dönebileceğini söylemiştir. Bu nedenle ziyaret ettiğinizde suyun rengi ve kokusu mevsime göre değişebilir ve bu durum alanın ne kadar hassas olduğunu gösterir. Nasıl gezilir Lagünü görmenin en iyi yolu kıyıdaki yürüyüş ve bisiklet yolunu izlemek ve koruma çitinin dışından sakin bir gözlem yapmaktır. Yanınıza bir dürbün almanız, kuşları rahatsız etmeden ayrıntıları görmenizi sağlar. Kuş gözlem rehberi Birdingplaces bölgeyi kentin içindeki küçük bir sulak alan olarak tanıtır ve ziyaret için ilkbaharı önerir. Kışın gelen göçmen su kuşları ise soğuk mevsimi de gözlem için cazip kılar. Sazlıklarla körfezin mavisinin yan yana durduğu manzara doğa fotoğrafçılarının da ilgisini çeker. Arazi düz olduğu için yürüyüş yorucu değildir ve her yaştan ziyaretçi lagünün çevresinde rahatça dolaşabilir. Kuşlara yem vermeyin, çitin içine girmeyin ve köpeğinizi tasmalı tutun, çünkü alan birinci derece sit alanıdır. Çöplerinizi geri götürmek, kirlilikle zaten mücadele eden bu küçük sulak alana yapabileceğiniz en somut katkıdır. Ulaşım ve çevre Ulaşım için Konak'tan İnciraltı yönüne giden otobüsleri kullanabilir ya da Konak'tan başlayan sahil bisiklet yolunu izleyebilirsiniz. Metroyla gelenler M1 hattının Balçova'daki istasyonlarından kuzeye, kıyıya doğru yürüyerek lagüne ulaşabilir. Lagünün doğusunda İnciraltı Kent Ormanı'nın gölgeli yolları, batısında ise İzmir Müze Gemiler bulunur. Bu yakınlık sayesinde lagün, kıyı boyunca yürüyerek yapılacak yarım günlük bir gezinin merkezine kolayca yerleşir. Komşu kent ormanına gece yarısından sonra giriş kabul edilmediğini unutmayın.