Büyük Saat Kulesi

Büyük Saat Kulesi, Adana'nın eski çarşı bölgesinde Ali Münif Caddesi üzerinde yükselen tarihi saat kulesidir. Kent halkı onu kısaca Büyüksaat diye anar ve Taşköprü ile birlikte Adana'nın en bilinen iki simgesinden biri sayar. Kule 32 metre yüksekliğindedir ve kaynaklar onu Türkiye'nin en uzun saat kulesi olarak tanıtır. Kültür Portalı'na göre yapıldığı dönemde Osmanlı kentlerindeki saat kuleleri arasında en yükseği buydu, ikinci sırada ise İstanbul'daki Dolmabahçe Saat Kulesi geliyordu. Kulenin yapım tarihi kaynaklarda iki farklı biçimde anlatılır. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları inşaatın 1881'de Vali Ziya Paşa döneminde başladığını ve 1882'de Vali Abidin Paşa döneminde tamamlandığını yazar. İngilizce Vikipedi ise başlangıcı 1879'a koyar ve yapımı belediye başkanı Kirkor Bezdikyan'a bağlar. Kültür Envanteri yapının Krikor Ağa Bızdikyan ve Kaspar Ağa Avakyan tarafından yapıldığını, Belediye Başkanı Hacı Yunus'un da inşaata önemli katkı verdiğini kaydeder. Kaynakların birleştiği nokta, kulenin 1882'de Abidin Paşa döneminde bitirildiğidir. TDV İslam Ansiklopedisi de Saat Kulesi'ni 1882'de Adana Valisi Abidin Paşa tarafından inşa ettirilmiş bir yapı olarak anar. Kule kare prizma biçiminde yükselir ve dört yüzünde de saat kadranı bulunur. Dış yüzü kesme taştandır, gövde ise örülmesi zahmetli küçük taş tuğlalarla yapılmıştır. Temelinin 35 metre derinliğe indiği anlatılır, ancak kaynaklar bunu bir rivayet olarak aktarır. Sağlam yapısı sayesinde kule 1998 Adana depreminden sonra da ayakta kalmıştır. Kule ilk başlarda Saathane diye anılmış, kentin işlek bir meydanındaki kumbara biçimli Küçüksaat'ten ayırt edilmek için zamanla Büyük Saat adını almıştır. Kulenin saati de kendi hikayesini taşır. Bakımını yapan saat ustasının aktarımına göre ilk mekanizma Kurtuluş Savaşı yıllarında tahrip olmuş ve 1925'te Almanya'dan getirilen yeni bir mekanizmayla değiştirilmiştir. Saat vurmalı bir mekanizmaya sahip olduğu için her hafta ayarlanması ve bakımı gerekir. Kuleye yapıldığı yıllarda her saat başı kentin büyük bölümünden duyulan güçlü bir çan sesi eklenmişti ve günlük işler bu sese göre düzenlenirdi. Kulenin çanında, Adana adını da içeren Fransızca bir firma yazısı bulunduğu aktarılır. İngilizce Vikipedi, bir zamanlar kulenin temelinden çıkan suyun şifalı olduğuna dair söylentiler dolaştığını da kaydeder. Çan bölümüne yüzü aşkın basamaklı bir merdivenle çıkılır, ancak kulenin içi ziyaretçilere düzenli olarak açık değildir. Kule, 19. yüzyılın son çeyreğinde pamuk ticaretiyle büyüyen Adana'nın modernleşme simgesi olarak görülür. Çevresindeki eski çarşı dokusu bu dönemin ticari canlılığını hala hissettirir. Hemen yakındaki Kazancılar Çarşısı ve Ali Münif Caddesi boyunca uzanan dükkanlar, kentin geleneksel esnaf yaşamının sürdüğü sokaklardır. 2013 yılında başlayıp 2014'te biten restorasyon ve sokak sağlıklaştırma çalışmasıyla caddedeki dükkan cepheleri tek bir düzene kavuşturulmuştur. Akşamları uygulanan aydınlatma kuleyi gece de uzaktan seçilir kılar. Kuleye en iyi bakış, caddenin iki ucundan ve kulenin dibindeki küçük meydandan yakalanır. Gövdenin tamamını tek karede görmek için birkaç adım geri çekilip yukarı doğru çekim yapın; öğleden sonra ışığı taş yüzeyi sıcak bir sarıya boyar. Kule bir yürüyüş rotasının doğal buluşma noktasıdır, çünkü Ramazanoğlu Konağı, Taşköprü, Adana Sinema Müzesi ve Atatürk Evi Müzesi buradan yürüyerek gezilebilir. Kule çevresi aynı zamanda kentin eski kebap ve şekerleme esnafının toplandığı bir bölgedir, bu yüzden yürüyüşe bir mola eklemek kolaydır. Kuleye kent merkezinden dolmuş, halk otobüsü, belediye otobüsü ve metroyla ulaşılabilir. Çevre trafiğin yoğun olduğu bir çarşı bölgesi olduğundan araçla gelmek yerine toplu taşıma ya da yürüyüş daha rahattır. Kule dışarıdan her saatte görülebilir; çan katına çıkış ancak özel izinle mümkün olduğu için bu konuda güncel bilgiyi ilgili kurumlardan öğrenin.