Boztepe

Boztepe, Trabzon şehir merkezinin güneydoğusunda, deniz seviyesinden yaklaşık 230 metre yükseklikte yükselen ve kenti bütünüyle önüne seren doğal bir seyir tepesidir. Tepenin eteklerinden Ortahisar'ın eski mahalleleri, liman ve kıyı şeridi birbirine bağlanır; bu yüzden Trabzon'u ilk kez gören biri için kentin planını okumanın en kolay yolu buraya çıkmaktır. Açık havalarda batıda Akçaabat'a, doğuda Yomra'ya kadar uzanan kıyı çizgisi ve denizin ufukla birleştiği hat rahatça seçilir. Tepenin geçmişi antik döneme kadar iner ve eski kaynaklarda Minthrion adıyla anılır. Osmanlı döneminde yamaçlar uzun süre mera ve bağ olarak kullanıldı; 1640 yılında Trabzon'da bulunan Evliya Çelebi seyahatnamesinde Boztepe'deki bağlardan söz eder. Bugünkü mahallenin ilk Osmanlı kayıtlarında Ketancızade Mahallesi olarak geçtiği düşünülür ve 1834 sayımında yerleşim Yukarı Boztepe ile Aşağı Boztepe diye iki ayrı mahalleye ayrılmış görünür. 1681 tarihli avarız defterine göre buranın sakinleri yolların bakımından sorumlu derbentçiler olduğu için bazı vergilerden muaf tutulmuştu. Bu ayrıntı tepenin kentin içerilerine açılan yollar üzerindeki konumunu da anlatır. Mahalle, Birinci Dünya Savaşı sırasındaki Rus işgali yıllarında büyük bir yıkım yaşadı. Bugün Boztepe, 2024 verilerine göre yedi bini aşkın nüfusuyla Ortahisar'ın yaşayan mahallelerinden biridir. Gerçekten de Boztepe, iç Anadolu'dan Trabzon limanına inen tarihi yolların son eşiğidir. Belleten'de yayımlanan bir araştırma, Bayburt'tan gelen Galyan Yolu'nun ve Zigana üzerinden inen eski İpek Yolu kolunun Maçka'yı geçtikten sonra Boztepe üzerinden kente ve limana bağlandığını gösterir. Aynı çalışma, 1461 seferinde Osmanlı ordusunun Boztepe'nin güney yamacındaki Gölçayır çevresinde, Bizans kaynaklarının Skylolimne dediği yerde konakladığını anlatır. Yunanca birleşik bir ad olan Skylolimne, araştırmaya göre Köpek Gölü ya da Köpek Bataklığı anlamına gelir. Eskiden yağmur ve kaynak sularının biriktiği bu bataklık bugün tamamen yerleşime açılmış ve izi kalmamıştır. Yani tepeden aşağı bakarken yalnızca bir manzarayı değil, yüzyıllardır kervanların ve orduların kente indiği eşiği de görürsünüz. Bugün Boztepe'nin en çok bilinen yüzü seyir terasıdır. Ortahisar Belediyesi'nin Nisan 2023'te açtığı seyir terası ve yürüyüş platformu, tepenin kuzey yamacında doğuya doğru yaklaşık 1100 metre boyunca uzanır. Basına yansıyan bilgiye göre yaklaşık 5 bin metrekarelik proje, kazı ve dolgu en aza indirilsin diye yerden biraz yüksekte çelik ayaklar üzerine oturtulmuş ahşap bir platform olarak yapıldı. Yol boyunca bir cam ve bir ahşap teras, iki ahşap kent balkonu, kamelyalar, salıncaklar ve oturma alanları bulunur; hizmet binaları ise manzarayı kapatmasın diye araziye gömülerek inşa edildi. Platformda yürürken kent sağınızda değil, ayaklarınızın altında kalır. Aşağıda limanın dalgakıranı, Ortahisar'ın kırmızı çatıları ve kıyı yolu bir harita gibi dizilir; havanın değişken olduğu günlerde bulutların denizin üzerinde gölge oyunları kurduğunu izlemek mümkündür. Akşamüstü gün batımını izlemek için gelenler kalabalıklaşır, karanlık çöktüğünde ise kıyı boyunca yanan ışıklar ayrı bir manzara oluşturur. Fotoğraf için en verimli saatler genellikle sabahın erken saatleri ve gün batımı öncesidir, çünkü öğle ışığında deniz üzerindeki pus manzarayı düzleştirebilir. Platformun dışında tepenin geniş bir bölümü ağaçlıklı mesire alanıdır. Çevre düzenlemeleriyle yürüyüş yolları, oturma yerleri ve oyun alanları yapılmış, yaz aylarında ailelerin gün boyu vakit geçirdiği bir dinlenme alanına dönüşmüştür. Kentin yoğun yapılaşması içinde Boztepe, yeşil dokusunu büyük ölçüde koruyan nadir açık alanlardan biri olarak kalır. Bu yüzden Trabzonlular için yalnızca turistik bir nokta değil, gündelik bir nefes alma yeridir. Boztepe'ye şehir merkezinden belediye otobüsü, taksi ya da özel araçla kolayca çıkılır. Yürümeyi sevenler için merkezden başlayan yokuş yol, tempoya göre yarım saat kadar sürer ve yol boyunca manzara giderek açılır. Araçla gelenler için tepede otopark alanları bulunur. Sisli ya da yağmurlu günlerde manzara tamamen kapanabileceği için çıkmadan önce havaya bakmak iyi olur. Kafeterya ve terasların çalışma saatleri mevsime göre değişebileceğinden güncel bilgiyi işleten kurumdan öğrenmek gerekir. Tepeden inerken Ortahisar'daki müzelere ya da Soğuksu yönündeki Atatürk Köşkü'ne geçmek, günü kentin tarihi dokusuyla sürdürmenin kolay bir yoludur.