Barbaros Köyü (Oyuk Köyü)

Barbaros, Urla ilçesine bağlı, 2014'e kadar köy statüsünde olan ve bugün mahalle olarak yönetilen kırsal bir yerleşimdir. Urla merkezinin batısında, Çeşme yarımadasına doğru uzanan tepeler arasında yer alır. Taş evleri, bostanları ve sokaklarına dikilen renkli korkuluklarıyla son on yılda İzmir'in en çok konuşulan köylerinden biri oldu. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü'nün En İyi Turizm Köyleri listesine 2025'te girmesi, adını Türkiye dışına da taşıdı. Köyün geçmişi Vikipedi'de birkaç idari kayıtla izlenebiliyor. Eski adı Sıradam'dır, ancak 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Barbaros olarak geçer ve o yıllarda Çeşme kazasına bağlı Barbaros nahiyesinin bir köyüdür. Nahiyenin merkezi Barbaros değil Uzunkuyu'ydu ve 1940 sayımında köyün nüfusu 507 kişiydi. 1955 sayımında nahiye Urla kazasına bağlanmıştı ve köyün nüfusu 504 kişi olarak kaydedildi. Mahalle muhtarı Barbaros Ersan ise DHA'ya verdiği demeçte yerleşimin yaklaşık 700 yıllık olduğunu söylüyor. Barbaros'un turizmle tanışması yeni değil. Muhtarın anlattığına göre 1970'lerin ikinci yarısından sonra bir turizm şirketi köyde Türk geceleri düzenleyerek ilk kez yabancı turist getirdi. Her hafta bir gün Dokuz Eylül Üniversitesi'nden bir folklor ekibi gösteri yapıyor, köy kadınları yol kenarına tezgah açıp el işlerini satıyordu. Muhtara göre bu düzen 1998'e kadar sürdü ve otellerde her şey dahil sisteminin yaygınlaşmasıyla sona erdi. Köyü yeniden canlandıran şey 2016'da başlayan Oyuk Festivali oldu. Oyuk, bölgede bostanlara dikilen korkuluğa verilen addır ve festivalin amacı muhtarın sözleriyle tarımı canlandırmak, köyü tanıtmak, köylüye gelir sağlamak ve göçü geri çevirmekti. İlk yıl köy halkıyla birlikte atölyeler kuruldu ve yaklaşık 400 oyuk yapıldı; muhtar o sırada köyün nüfusunun 416 olduğunu, yani köy halkı kadar oyuk yapıldığını anlatıyor. İlk festivale 6 bin kişinin katıldığı söyleniyor. Herkes evinin, penceresinin ya da sokağının önüne bir oyuk koydu ve bu korkuluklar bugün köyün simgesi oldu. Festival imece usulüyle, köy halkının ortak emeğiyle düzenleniyor ve oyuklar hava koşullarında yıprandığı için her yıl yenileniyor. Bu yüzden köye hangi mevsimde giderseniz gidin sokaklarda farklı kıyafetler giydirilmiş, farklı yüzleri olan korkuluklarla karşılaşırsınız. Festivalin zamanı kaynaklarda farklı veriliyor: Vikipedi yaz sonunu, GoTürkiye'nin tanıtım yazısı ise ilkbaharı işaret ediyor. Gitmeden önce o yılın festival tarihini Urla'daki kurumların duyurularından kontrol edin. UN Tourism, yani Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü, 2025 En İyi Turizm Köyleri listesini Çin'in Huzhou kentinde düzenlenen bir törenle açıkladı. GoTürkiye'ye göre bu listeye Türkiye'den dört yeni köy girdi: Mardin'den Anıtlı, Muğla'dan Akyaka, Antalya'dan Kale Üçağız ve İzmir'den Barbaros. Muhtar, köyün 2021 ve 2022'deki başvurularının sonuç vermediğini, 2024 başvurusuyla seçime katılma hakkı kazandıklarını ve 17 Ekim 2025'te turizm köyü olarak tescil edildiklerini anlatıyor. Köyde gezerken ilk bakılacak şey sokaklardaki oyuklar ve taş evlerin cepheleridir. Mahallede çoğu kadınlar tarafından yürütülen el sanatları atölyeleri var; DHA'ya konuşan bir atölye sahibi, açık hava sineması, kadınlar korosu ve ritim atölyesi gibi etkinliklerin de imeceyle yapıldığını söylüyor. GoTürkiye köyün yerel ürünleri ve el işleriyle tanındığını, bazı evlerin kapısında Çat Kapı yazısı bulunduğunu ve bu evlerde yerel zeytinyağı, sebze ve otlarla hazırlanan ev yemeklerinin tadılabildiğini yazıyor. Köy meydanındaki anıtın çevresi, gezinin başlangıç noktası olarak kullanılabilir. Kalabalığı sevmeyenler için en iyi zaman festival dışındaki ilkbahar ve sonbahar günleridir. Atölye sahibinin anlatımına göre köy en yoğun ziyaretçiyi bu iki mevsimde alıyor, festival günlerinde ise sokaklar çok kalabalık oluyor. Burası bir yaşam alanıdır; evlerin avlularına ve bostanlara izinsiz girmeyin, fotoğraf çekerken köy halkının mahremiyetine özen gösterin. Barbaros'a Urla merkezinden kısa bir araç yolculuğuyla ulaşılır ve köy, GoTürkiye'nin ifadesiyle Urla'ya yakın bir mesafededir. İzmir merkezinden toplu taşımayla gelmek isteyenler önce ESHOT otobüsleriyle Urla'ya, oradan da köye giden ilçe içi hatlara aktarma yapabilir; güncel hatları ESHOT'un sitesinden kontrol edin. Gün içinde Barbaros'u Urla İskele ve Klazomenai antik kenti ile birleştirmek, yarımadanın tarih ve köy hayatını aynı günde görmenin iyi bir yoludur.