Atatürk Müzesi (Şişli)

Atatürk Müzesi, Şişli'de Halaskargazi Caddesi üzerinde, Osmanbey metro istasyonuna birkaç dakika yürüme mesafesinde duran üç katlı bir evdir. Cadde adını, Atatürk'e verilen ve "kurtarıcı gazi" anlamına gelen unvandan alır. Ev 1908'de Osep Kasabyan tarafından yaptırılmıştır ve bu caddede 1910-1920 yılları arasında yükselen konak ve apartmanların erken örneklerindendir. Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Suriye cephesinden ayrılıp 13 Kasım 1918'de İstanbul'a geldi ve bir süre sonra bu evi kiraladı. Akaretler'de oturan annesi Zübeyde Hanım ile kız kardeşi Makbule'yi yanına aldı; aile üst kata, kendisi orta kata, yaveri ise alt kata yerleşti. Kaynaklara göre giriş katında yaver ve yemek odaları, ikinci katta toplantı ve çalışma salonu ile yatak odaları, üçüncü katta anne ve kız kardeşin odaları vardı. İstanbul'un işgal altında olduğu o aylarda Mustafa Kemal arkadaşlarıyla bu evde sık sık toplandı. Samsun'a hareket ettiği gün olan 16 Mayıs 1919'a kadar burada oturdu ve o gün Bandırma Vapuru ile yola çıktı. Ev 1924'te eski valilerden Hasan Tahsin Uzer tarafından satın alındı ve cepheye Atatürk'ün 1919'da burada oturduğunu belirten bir levha kondu. İstanbul Belediyesi binayı 1920'lerin sonunda Uzer'den aldı; kaynaklar tarih için 1927 ile 28 Mayıs 1928'i verir. Belediye o günden itibaren Atatürk'e ait eşyaları, belgeleri ve hatıraları bu binada toplamaya başladı. Bina, Vali ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar döneminde müzeye dönüştürüldü ve 15 Haziran 1942'de Atatürk İnkılabı Müzesi adıyla ziyarete açıldı. 1962'de kısmi bir yangın geçiren yapı, Atatürk'ün yüzüncü doğum yılı yaklaşırken büyük bir onarımdan geçti; kapı tokmaklarından camlara kadar 1910'ların üslubuna uygun biçimde yenilendi. Müze 19 Mayıs 1981'de Atatürk Müzesi adıyla yeniden açıldı. Son restorasyon 2014'te yapıldı ve müze 10 Kasım 2015'te tekrar hizmete girdi. Bugün İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlıdır ve ulusal, biyografik bir ev müzesi olarak tanımlanır. Sergileme üç kat boyunca Atatürk'ün yaşamını kronolojik olarak izler; fotoğraflar, giysiler, kullandığı eşyalar, Milli Mücadele belgeleri ve tablolar bir arada sunulur. Giriş katında doğumu, öğrenim ve ilk subaylık yılları, Trablusgarp ve Balkan Savaşları, Çanakkale, Mondros Mütarekesi ve Milli Mücadele hazırlıkları anlatılır; bu katta heykeltıraş Hüseyin Gezer'in Atatürk büstü de durur. Birinci kat Samsun'a çıkışla başlar, Amasya Genelgesi ile Erzurum ve Sivas Kongreleri'ne geçer. Aynı katta Sivas Kongresi'nde giydiği jaketatay ve yeleği, 1918'de Karlsbad'da satın aldığı ceketi, 1920'lerde giydiği takım elbisesi, kalpağı, potinleri ve mareşal üniforması sergilenir. Saltanatın kaldırılışı sırasında Meclis'te kullanılan kalemler, not defteri, Nutuk'un 1927 tarihli ilk baskısı ve Gazi Mustafa Kemal Paşa adına Ankara'da düzenlenmiş nüfus kağıdı da bu kattadır. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Franklin D. Roosevelt'in Atatürk'e armağan ettiği müzik dolabı ziyaretçilerin en çok durduğu parçalardandır. İkinci katta Vittorio Pisani'nin Kurtuluş Savaşı'nı konu alan tabloları, Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin maketi, Lozan etiketli smokini, frakı ve son yıllarında giydiği giysiler yer alır. Madalyaları, kahve fincanı, kartvizitleri ve Cumhuriyet'in ilanından sonra İstanbul'a ilk gelişinde 9 Temmuz 1927'de belediyede imzaladığı defter de burada görülür. Tablolar arasında İbrahim Çallı'nın 1937 tarihli Atatürk portresi ve Yunan komutan Trikupis'in kılıcını teslim edişini gösteren resmi ile Zeki Kocamemi'nin tablosu öne çıkar. Ev müzesi olduğu için mekan küçüktür; kalabalık bir grupla değil, sakin bir saatte gelmek anlatım panolarını okumaya zaman bırakır. Gezmeye giriş katından başlayıp yukarı çıkın; kronoloji böyle kurulmuştur ve her kat bir öncekinin devamıdır. Cumbalı cephe ve çatıdaki ahşap süsleme 1910'ların Şişli konutunu hala okutur; içeri girmeden önce karşı kaldırımdan cepheye bakmak için bir dakika ayırın. Güncel ziyaret günlerini ve saatlerini İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin sayfasından kontrol edin. Ulaşım için en kolay yol M2 hattıyla Osmanbey istasyonuna gelmektir; Halaskargazi Caddesi'nde birkaç dakika yürüyünce müzeye varılır. Şişli ve Mecidiyeköy yönünden gelen otobüsler de aynı cadde üzerinde durur. Osmanbey semti adını, Matbaa-i Osmaniye'nin kurucusu Osman Bey'in buradaki konağından alır. Şişli'nin Meşrutiyet dönemi mirasını görmek isteyenler, aynı ilçedeki Abide-i Hürriyet'i de aynı güne sığdırabilir.